Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka deklaruar se Marina Amerikane ka larguar ose detonuar të gjitha minat në Ngushticën e Hormuzit, një rrugë ujore jetike që Irani e ka mbyllur kryesisht që nga fillimi i luftës në Lindjen e Mesme. “Irani është njoftuar se çdo anije ose varkë që vendos mina të reja do të shkatërrohet menjëherë dhe në mënyrë sistematike,” shkroi Trump në platformën e tij Truth Social. Nga ana e Iranit nuk ka pasur asnjë koment lidhur me këtë deklaratë. Mbyllja e ngushticës ka shkaktuar luhatje të mëdha në çmimin e naftës në tregjet botërore. Trump ka theksuar shpesh se SHBA-ja ka kontrollin e zonës, megjithatë Irani ka qëlluar kundër anijeve që, sipas tij, janë përpjekur të kalojnë pa lejen e tij.
Përpara fillimit të luftës më 28 shkurt, e cila nisi me sulme ajrore të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, rreth 20% e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë kalonte përmes Ngushticës së Hormuzit. Përveç mbylljes së ngushticës, Irani u kundërpërgjigj ndaj Izraelit dhe bazave amerikane në rajon, si dhe ndaj aleatëve arabë të SHBA-së në Gjirin Persik. Një armëpushim, që synonte lehtësimin e bisedimeve për t’i dhënë fund luftës, ka dështuar dhe ka pasur shkëmbime zjarri të herëpashershme midis SHBA-së dhe Iranit. Këtë javë, SHBA-ja njoftoi një sërë sanksionesh ekonomike kundër Iranit. Sekretari i Thesarit i SHBA-së, Scott Bessent, paralajmëroi se çdo komb që bashkëpunon financiarisht me Iranin do të izolohej.
Irani dhe SHBA-ja nënshkruan një Memorandum Mirëkuptimi (MoU) në qershor, një dokument me 14 pika që vendosi një afat 60-ditor për të arritur një marrëveshje mbi Ngushticën e Hormuzit, përpara negociatave thelbësore për zgjidhjen e çështjes bërthamore. Kjo çështje lidhet me akuzat se Irani po ndërton një armë bërthamore, gjë të cilën Teherani e ka mohuar vazhdimisht. Megjithatë, ky afat ka skaduar dhe bisedimet kanë dështuar, duke çuar në sanksionet e reja amerikane, të cilat Trump beson se do të çojnë në kolapsin e regjimit iranian. Irani ka qenë nën sanksione për pjesën më të madhe të kohës që nga themelimi i Republikës Islamike në vitin 1979. Ministri i Ekonomisë, Ali Madanizadeh, deklaroi se Teherani ishte “plotësisht i përgatitur” për sanksionet më të gjera, të cilat, sipas tij, do të çonin në “një tjetër humbje” për SHBA-në.
Ekonomia e Iranit, megjithatë, ka vuajtur si pasojë e luftës dhe një bllokade të porteve iraniane që SHBA-ja ka mbajtur për javë të tëra për të mos lejuar vazhdimin e tregtisë. Të martën, Kina, blerësi më i madh i naftës iraniane, deklaroi se ishte fuqishëm kundër asaj që e quajti “sanksione të paligjshme të njëanshme” të SHBA-së dhe do të merrte “të gjitha masat e nevojshme” për të mbrojtur të drejtat e saj. Njoftimi i SHBA-së vjen përpara bisedimeve të planifikuara midis Trump dhe Presidentit kinez Xi Jinping muajin e ardhshëm. Uashingtoni ka të ngjarë të jetë i kujdesshëm ndaj hakmarrjes së mundshme nga Pekini, i cili përpunon shumicën e metaleve të rralla dhe mineraleve të tjera kritike në botë, thelbësore në prodhimin e shumë produkteve të teknologjisë së lartë. Pekini tashmë ka shtrënguar kontrollet e eksportit mbi metalet e rralla si pjesë e negociatave të mëparshme tregtare me SHBA-në.
Irani, nga ana e tij, ka treguar se dëshiron të vendosë kontroll të plotë mbi Ngushticën e Hormuzit, një pikëpamje që kundërshtohet nga SHBA-ja dhe shumica e vendeve të tjera, të cilat besojnë se kalimi përbën ujëra ndërkombëtare dhe tranziti duhet të mbetet i papenguar, siç ishte para luftës. Deri vonë, dhe në bazë të Memorandumit të Mirëkuptimit, Irani kishte qenë i përfshirë në negociata me Omanin, një aleat i SHBA-së, për të rënë dakord mbi një mekanizëm për administrimin e ngushticës. Megjithatë, ato bisedime deri më tani nuk kanë prodhuar një marrëveshje dhe, javën e kaluar, Trump madje kërcënoi se do të bombardonte aleatin e tij “nëse i del përpara” bisedimeve të administratës së tij me Iranin për këtë çështje. Ministri i Jashtëm i Omanit, Badr Albusaidi, deklaroi të martën se shpresonte që vendi i tij dhe Irani së shpejti do të njoftonin krijimin e një korridori të përkohshëm transporti në ngushticë, pas takimit me homologun e tij iranian, Abbas Araghchi, në Teheran. Ai shtoi se shpresonte gjithashtu për “marrëveshje praktike” për të rivendosur navigimin e sigurt, duke theksuar: “Menaxhimi i ardhshëm i ngushticës dhe një zgjidhje e përhershme do të pasojnë në kohën e duhur.”
Marrë nga BBC News