Rikthehet Dea e Butrintit në shtëpinë e saj, duke pasuruar edhe më shumë thesarin e historisë dhe trashëgimisë sonë kulturore. Më në fund erdhi Dea e Butrintit!
Dea e Butrintit është një kokë skulpture prej mermeri, ndër gjetjet arkeologjike më të çmuara dhe më simbolike të Shqipërisë.
Ajo u zbulua në vitin 1928, në teatrin antik të Butrintit, gjatë gërmimeve të misionit italian të drejtuar nga arkeologu Luigi Maria Ugolini. Koka i përkiste një statuje monumentale, rreth 2.4–2.5 metra të lartë.
Megjithëse njihet si “Dea”, pra perëndeshë, identiteti i saj mbetet i diskutueshëm. Ugolini e konsideroi figurë femërore, ndërsa shumë arkeologë shqiptarë mendojnë se ajo paraqet perëndinë Apolon, me tipare të buta dhe pothuajse femërore. Skulptura lidhet me traditën artistike greke dhe mendohet se është punuar rreth shekullit IV para Krishtit ose është një kopje e mëvonshme e një modeli të asaj periudhe.
Në vitin 1929, vepra u dërgua në Itali, ku përfundoi në Muzeun Kombëtar Romak. Pas negociatave mes dy shteteve, Italia ia ktheu Shqipërisë më 15 janar 1982. Për shumë vite ajo u ekspozua në Muzeun Historik Kombëtar në Tiranë.
Më 11 shtator 2026, Dea u rikthye për t’u ekspozuar në Butrint, në vendin ku ishte zbuluar pothuajse një shekull më parë.
Pra, Dea e Butrintit nuk është një personazh historik, por një kryevepër arkeologjike dhe një nga simbolet më të njohura të trashëgimisë kulturore shqiptare.