Ambasada Gjermane në Tiranë: Shqipëria nuk shkon drejt Evropës duarbosh. Ajo sjell me vete një pasuri natyrore që duhet mbrojtur si pjesë e trashëgimisë së përbashkët evropiane.
Shqipëria është një nga ato vende ku natyra nuk duket sikur është vendosur mbi hartë, por sikur harta është vizatuar mbi natyrë. Një vend i vogël në përmasa, por jashtëzakonisht i pasur në peizazhe, specie dhe ekosisteme: male që zbresin drejt detit, pyje të lashta, kullota alpine, lumenj, liqene, laguna dhe ligatina, të gjitha të pleksura në një mozaik natyror me një biodiversitet të jashtëzakonshëm.
Pikërisht këtë pasuri ka vënë në dukje Ambasada Gjermane në Tiranë, përmes një mesazhi të publikuar në mediat sociale, duke e cilësuar Shqipërinë si “shtëpinë e një larmie të jashtëzakonshme biodiversiteti”.
Në territorin shqiptar janë dokumentuar më shumë se 350 lloje shpendësh, ndërsa vendi mbetet habitat për specie të rralla dhe të rëndësishme, mes tyre rrëqebulli i Ballkanit, shqiponjat, pelikani kaçurrel dhe foka mesdhetare.
Këto nuk janë thjesht emra në një katalog zoologjik. Janë dëshmi të një pasurie të gjallë, një trashëgimie që nuk ruhet në muze, por në pyje, male, lumenj, liqene, laguna dhe brigje. Një pasuri që ekziston vetëm për sa kohë ekzistojnë edhe habitatet që e mbajnë gjallë.
Zhvillimi që nuk e shkatërron atë mbi të cilën ndërtohet
Biodiversiteti është një nga arsyet e krenarisë së Shqipërisë dhe një prej faktorëve që e bën vendin gjithnjë e më tërheqës për vizitorët. Por, siç nënvizon Ambasada Gjermane, kjo pasuri nuk mund të konsiderohet e vetëkuptueshme.
Presioni mbi natyrën po rritet. Ndërtimet e paligjshme, turizmi i paqëndrueshëm, përdorimi intensiv i tokës dhe burimeve natyrore, si dhe ndryshimet klimatike, përbëjnë sfida gjithnjë e më të mëdha.
Prandaj, dilema e vërtetë nuk është nëse Shqipëria do të zhvillohet.
Ajo duhet të zhvillohet.
Pyetja është çfarë lloj zhvillimi do të zgjedhë.
Një zhvillim që konsumon kapitalin e saj natyror deri në shterim, apo një zhvillim që e konsideron natyrën si kapitalin mbi të cilin duhet të ndërtohet mirëqenia e brezave të ardhshëm?
Këtu qëndron edhe një prej sfidave më të mëdha të Shqipërisë moderne: të mos e shohë natyrën si pengesë për zhvillimin, por si kusht të tij.
Sepse një lumë i lirë nga burimi deri në grykëderdhje nuk është thjesht ujë. Një pyll i lashtë nuk është vetëm dru. Një lagunë nuk është thjesht një hapësirë e lirë për t’u shfrytëzuar. Një habitat i rrallë nuk është një sipërfaqe bosh në hartën e një investimi.
Secili prej tyre është një sistem i gjallë, ku jeta e një specieje lidhet me jetën e shumë të tjerave dhe, në fund, me jetën dhe mirëqenien e njeriut.
Evropa nuk është vetëm destinacion, por edhe përgjegjësi
Në këtë këndvështrim, rruga e Shqipërisë drejt Bashkimit Evropian merr një dimension të rëndësishëm edhe përtej politikës dhe ekonomisë.
Procesi i anëtarësimit kërkon përafrimin me standardet evropiane, përfshirë acquis-in mjedisor të Bashkimit Evropian, forcimin e sundimit të ligjit, transparencën institucionale dhe pjesëmarrjen efektive të publikut.
Vlerësimet e plota të ndikimit në mjedis, mbrojtja e habitateve dhe specieve, zbatimi i pavarur dhe i qëndrueshëm i rregullave, si dhe transparenca në vendimmarrje, janë pjesë e kësaj rruge.
Por mesazhi i Ambasadës Gjermane shkon edhe më tej.
Anëtarësimi nuk është një rrugë njëkahëshe.
Evropa duhet gjithashtu të kuptojë se çfarë sjell Shqipëria në të ardhmen tonë të përbashkët.
Shqipëria nuk shkon drejt Evropës duarbosh.
Ajo sjell me vete ekosisteme, peizazhe, specie, dije lokale dhe një pasuri natyrore që në shumë pjesë të kontinentit është bërë gjithnjë e më e rrallë.
Lumenjtë me rrjedhë të lirë, pyjet e lashta, lagunat bregdetare dhe habitatet malore të pasura me biodiversitet nuk janë vetëm pasuri shqiptare. Ato janë pjesë e trashëgimisë ekologjike të Evropës.
Në këtë kuptim, mbrojtja e natyrës shqiptare nuk është vetëm një çështje kombëtare. Është edhe një përgjegjësi evropiane.
Jo çdo projekt mund të shihet i shkëputur nga tjetri
Një prej mesazheve më të rëndësishme të këtij qëndrimi është nevoja për të parë ndikimin e zhvillimit në tërësinë e tij.
Projektet e infrastrukturës, energjisë dhe turizmit nuk mund të vlerësohen gjithmonë si ngjarje të izoluara. Një projekt mund të duket i menaxhueshëm kur shihet vetëm, ndërsa ndikimi kumulativ i dhjetëra projekteve mbi të njëjtin ekosistem mund të jetë krejt tjetër.
Kjo kërkon planifikim afatgjatë, vlerësime serioze të ndikimit në mjedis dhe një vizion që e sheh territorin si një organizëm të ndërlidhur.
Po aq e rëndësishme është mbështetja e organizatave të pavarura të mbrojtjes së natyrës, studiuesve, komuniteteve lokale dhe nismave qytetare.
Sepse natyra nuk mund të mbrohet vetëm me ligje të shkruara në letër.
Ajo mbrohet kur ligji zbatohet, kur institucionet janë të përgjegjshme, kur shkenca dëgjohet, kur qytetari merr pjesë dhe kur interesi afatgjatë i shoqërisë nuk sakrifikohet për përfitimin e çastit.
Dhe mbi të gjitha, habitatet duhet të mbrohen përpara se të humbasin.
Sepse restaurimi i një ekosistemi të shkatërruar mund të jetë shumë më i kushtueshëm se mbrojtja e tij në kohë. Dhe as paratë, as teknologjia nuk mund të garantojnë se një habitat i humbur do të rikthehet ndonjëherë në gjendjen e tij fillestare.
Shqipëria mund t’i tregojë Evropës një model tjetër
Në fund të mesazhit të saj, Ambasada Gjermane përcjell një ide që meriton të mos mbetet vetëm në komunikimin diplomatik:
zhvillimi dhe mbrojtja e natyrës nuk janë domosdoshmërisht dy rrugë të kundërta.
Përkundrazi.
Një natyrë e mbrojtur mund të jetë themel i turizmit të qëndrueshëm, i ekonomisë lokale, i sigurisë ushqimore, i cilësisë së jetës dhe i një modeli zhvillimi që nuk konsumon të ardhmen për të financuar të tashmen.
Shqipëria ka mundësinë ta shndërrojë këtë pasuri në një avantazh të saj evropian.
Jo duke e mbyllur natyrën përballë zhvillimit, por duke e bërë zhvillimin të respektojë kufijtë e natyrës.
Jo duke i kthyer malet, lumenjtë dhe brigjet në pengesa për ekonominë, por duke kuptuar se pikërisht ato janë një pjesë e ekonomisë së së ardhmes.
Dhe ndoshta këtu qëndron një nga kuptimet më të bukura të Evropës: jo vetëm një hapësirë ku vendet afrohen politikisht dhe ekonomikisht, por edhe një hapësirë ku trashëgimia natyrore e secilit vend bëhet pjesë e përgjegjësisë së përbashkët.
Shqipëria është biodiversitet
Shqipëria është vendi i shqiponjës që pret në lartësitë e saj, i pelikanit kaçurrel që gjen strehë në lagunat, i rrëqebullit që ende endet në malet tona, i lumenjve që kërkojnë të mbeten të lirë dhe i pyjeve që mbajnë brenda tyre një botë të tërë.
Kjo pasuri nuk është vetëm ajo që Shqipëria ka.
Është edhe ajo që Shqipëria i detyrohet së ardhmes.
Sepse brezat që do të vijnë nuk do të na pyesin vetëm se sa rrugë ndërtuam, sa hotele ngritëm apo sa turistë pritëm. Do të na pyesin edhe se çfarë mbeti i gjallë prej asaj që trashëguam.
Një Shqipëri evropiane nuk duhet të jetë vetëm më e zhvilluar.
Duhet të jetë edhe më e përgjegjshme ndaj tokës, ujit, pyllit, malit, detit dhe çdo forme jete që e bën këtë vend atë që është.
Shqipëria është biodiversitet.
Dhe biodiversiteti shqiptar nuk është vetëm e shkuara jonë natyrore. Është pjesë e së ardhmes sonë evropiane.
AV/KJ