Presidenti serb Aleksandër Vuçiç zhvilloi një bisedë telefonike rreth njëorëshe me presidentin rus Vladimir Putin, një ditë para dorëheqjes së paralajmëruar nga posti i kreut të shtetit. Në qendër të bisedës ishin marrëdhëniet ruso-serbe, energjia, gazi, Naftna Industrija Srbije (NIS), lufta në Ukrainë dhe situata në Ballkan.
Presidenti i Serbisë, Aleksandër Vuçiç, tha se të shtunën, më 26 shtator, zhvilloi një bisedë telefonike rreth një orë me homologun e tij rus, Vladimir Putin. Takimi telefonik u zhvillua në një moment politik veçanërisht të rëndësishëm për Beogradin, pasi Vuçiç i bëri të ditur Putinit se të nesërmen do të paraqiste dorëheqjen nga posti i presidentit të Serbisë.
Pas bisedës, Vuçiç deklaroi se diskutimi kishte qenë “i mirë dhe përmbajtësor” dhe se kishte përfshirë një gamë të gjerë çështjesh që lidhen me marrëdhëniet mes dy vendeve.
“Gjatë bisedës së gjatë, njëorëshe, prekëm një sërë temash – marrëdhëniet dypalëshe, situatën në rajon, konfliktin në Ukrainë, si dhe çështje të tjera me rëndësi për Serbinë dhe Rusinë”, tha Vuçiç.
Gazi rus, një nga çështjet kryesore
Një prej temave më të rëndësishme ishte furnizimi i Serbisë me gaz rus.
Aneksi i marrëveshjes ekzistuese të gazit skadon më 30 shtator, ndërsa Vuçiç tha se pret që ai të zgjatet duke nisur nga e hëna, 28 shtator.
Sipas tij, Serbia do të vazhdojë të përfitojë një çmim prej rreth 318 euro për 1.000 metra kub, të cilin ai e krahasoi me çmimin e tregut europian TTF, që sipas shifrës së dhënë prej tij të shtunën ishte rreth 868 euro për 1.000 metra kub.
“Jam i sigurt se që të hënën aneksi do të zgjatet dhe se do të vazhdojmë të kemi një çmim të mirë dhe të ulët të gazit”, deklaroi Vuçiç.
Megjithatë, bëhet fjalë për një pritshmëri të shprehur nga presidenti serb; zgjatja formale e marrëveshjes mbetet një hap më vete.
NIS-i, një tjetër çështje delikate
Në bisedën me Putinin u diskutua edhe e ardhmja e Naftna Industrija Srbije (NIS), kompanisë energjetike serbe me pronësi ruse dhe që është prekur nga sanksionet amerikane.
Vuçiç tha se çështja e NIS-it është më e ndërlikuar, por se të dyja palët shkëmbyen mendime me shpresën për të gjetur një zgjidhje të pranueshme.
Çështja e NIS-it merr rëndësi të veçantë për shkak të afatit të licencës amerikane që lejon kompaninë të operojë pavarësisht regjimit të sanksioneve. Edhe ky afat lidhet me datën 30 shtator, duke e bërë fundin e muajit veçanërisht të rëndësishëm për sektorin energjetik serb.
Vuçiç: E njoftova Putinin për dorëheqjen
Në fund të bisedës, Vuçiç tha se e kishte informuar presidentin rus për vendimin e tij për të dhënë dorëheqjen.
“Në emër të Republikës së Serbisë dhe në emrin tim, e falënderova Federatën Ruse dhe presidentin Putin për bashkëpunimin gjatë 14 viteve të fundit”, deklaroi ai.
Vuçiç tha gjithashtu se shpreson që presidentët e ardhshëm të Serbisë të vazhdojnë të mbrojnë interesat e vendit dhe të ruajnë atë që ai e përshkroi si një ekuilibër në marrëdhëniet me aktorët kryesorë të politikës ndërkombëtare.
Çfarë ndodh pas dorëheqjes?
Vuçiç ka njoftuar se dorëheqjen do ta paraqesë të dielën, 27 shtator 2026, rreth orës 20:00, dhe se në atë moment do t’u japë qytetarëve edhe shpjegimin e tij për vendimin.
Sipas kuadrit kushtetues dhe ligjor serb, pas dorëheqjes, detyrat e presidentit të Republikës i kalojnë përkohësisht kryetares së Kuvendit, Ana Brnabiç, deri në zgjedhjen e presidentit të ri dhe jo më gjatë se afati i parashikuar nga ligji.
Ndërkohë, Serbia është tashmë në prag të një tjetër procesi zgjedhor. Presidenti Vuçiç ka shpërndarë Kuvendin dhe ka caktuar zgjedhjet e parakohshme parlamentare për 25 tetor 2026.
Nga Presidenca drejt fushatës
Vuçiç ka deklaruar se, pas largimit nga posti i presidentit, do t’i bashkohet fushatës zgjedhore si qytetar. Ai është vendosur në krye të listës zgjedhore të forcës politike në pushtet, ndërsa ka thënë se do të udhëtojë nëpër qytete dhe zona të ndryshme të Serbisë për të zhvilluar fushatën.
Në deklaratat e tij të mëparshme, Vuçiç ka lënë të hapur edhe mundësinë që, në varësi të rezultatit të zgjedhjeve dhe formimit të qeverisë së ardhshme, të rikthehet në një rol ekzekutiv, përfshirë postin e kryeministrit.
Kështu, dorëheqja e paralajmëruar e Vuçiçit nuk shënon fundin e angazhimit të tij politik. Përkundrazi, sipas deklarimeve të tij, ajo shënon kalimin nga pozicioni institucional i presidentit në një fazë të re të aktivitetit të tij politik, tashmë në kuadër të zgjedhjeve të 25 tetorit.
Një dorëheqje në një moment kyç
Biseda me Vladimir Putinin, vetëm një ditë para dorëheqjes së paralajmëruar, e vendos tranzicionin politik të Vuçiçit në një kontekst më të gjerë: marrëdhëniet e Serbisë me Rusinë, siguria energjetike, e ardhmja e NIS-it, lufta në Ukrainë dhe pozicionimi i Beogradit në një mjedis ndërkombëtar gjithnjë e më kompleks.
Në këtë pikë, një prej çështjeve konkrete që mbetet për t’u parë është nëse aneksi i marrëveshjes së gazit do të zgjatet sipas pritshmërisë së Vuçiçit dhe çfarë zgjidhjeje do të gjendet për NIS-in. Për Serbinë, të dyja çështjet kanë peshë të drejtpërdrejtë ekonomike dhe strategjike.
Ndërsa më 27 shtator pritet dorëheqja e Vuçiçit nga Presidenca, më 25 tetor qytetarët serbë do t’u drejtohen kutive të votimit për zgjedhjet e parakohshme parlamentare. Në këtë mënyrë, fundi i mandatit presidencial të Vuçiçit dhe fillimi i një faze të re të aktivitetit të tij politik zhvillohen pothuajse njëkohësisht, duke e bërë vjeshtën e vitit 2026 një periudhë të rëndësishme për politikën e brendshme dhe orientimin e jashtëm të Serbisë.