Presidentja e Maqedonisë së Veriut, Gordana Siljanovska-Davkova, ka deklaruar se rruga e vendit drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian po pengohet nga kërkesa e Bullgarisë për ndryshimin e Kushtetutës, me qëllim përfshirjen e pakicës bullgare në mesin e komuniteteve të njohura zyrtarisht në vend.
Duke folur të martën, në margjinat e Samitit të Zgjerimit të Euronews, Siljanovska-Davkova tha se Maqedonia e Veriut ka bërë vazhdimisht lëshime kushtetuese në përpjekje për të avancuar procesin e integrimit evropian, por se çdo ndryshim i mëtejshëm duhet të mbështetet nga qytetarët.
“Ne jemi kampionë të ndryshimeve kushtetuese, e kemi ndryshuar Kushtetutën 26 herë dhe shumica e këtyre ndryshimeve na janë imponuar”, u shpreh presidentja.
Ajo theksoi se legjitimiteti i saj buron nga qytetarët dhe se nuk mund të premtojë një ndryshim të ri kushtetues pa pasur mbështetjen e tyre.
“Legjitimiteti im buron nga qytetarët dhe u përket atyre. Atëherë, si mund t’ju premtoj se do ta ndryshojmë Kushtetutën?”, deklaroi Siljanovska-Davkova.
Ndryshimi kushtetues, kusht për zhbllokimin e negociatave
Kërkesa për përfshirjen e bullgarëve në Kushtetutën e Maqedonisë së Veriut është pjesë e kompromisit të arritur në vitin 2022, me ndërmjetësimin e Francës, për zhbllokimin e procesit të integrimit europian të vendit.
Sipas këtij kompromisi, Shkupi u zotua të ndryshojë Kushtetutën, në mënyrë që bullgarët të përfshihen shprehimisht në mesin e komuniteteve të njohura në vend. Megjithatë, miratimi i ndryshimeve kërkon shumicë prej dy të tretash në Kuvend, mbështetje që qeveria aktuale nuk ka arritur ta sigurojë.
Presidentja bëri të ditur se, sipas saj, rreth 80 për qind e qytetarëve janë kundër këtyre ndryshimeve. Ajo shtoi se propozimi nuk ka kaluar ende as fazën e parë në Komisionin parlamentar për Çështje Kushtetuese.
Siljanovska-Davkova argumentoi se pengesa kryesore për integrimin evropian të vendit nuk lidhet me mungesën e reformave apo me mosplotësimin e kritereve të BE-së, por me mungesën e vullnetit politik nga ana e vendeve fqinje.
Një proces i gjatë, i shoqëruar me lëshime politike
Maqedonia e Veriut, një vend ballkanik me rreth 1.8 milionë banorë, ka aplikuar për anëtarësim në Bashkimin Europian në vitin 2004, ndërsa statusin e vendit kandidat e mori në vitin 2005. Megjithatë, rruga e saj drejt BE-së është shoqëruar me pengesa të vazhdueshme politike dhe mosmarrëveshje me vendet fqinje.
Një nga momentet më të rëndësishme të këtij procesi ishte marrëveshja e vitit 2018 me Greqinë, përmes së cilës vendi ndryshoi emrin nga Republika e Maqedonisë në Maqedonia e Veriut, duke i dhënë fund një mosmarrëveshjeje shumëvjeçare që kishte bllokuar aspiratat e tij për anëtarësim në NATO dhe BE.
Duke iu referuar kësaj historie, presidentja tha se kërkesa e fundit për ndryshimin e Kushtetutës ngre pikëpyetje mbi kufijtë e lëshimeve që një vend kandidat duhet të bëjë për të përmbushur kërkesat e shteteve fqinje, përpara se të avancojë drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian.
Në pushtet që nga mesi i vitit 2024, koalicioni i udhëhequr nga konservatorët ka një shumicë të konsiderueshme parlamentare, por kjo nuk ka mjaftuar për të siguruar votat e nevojshme për ndryshimet kushtetuese.
Presidentja kërkon zgjidhje përmes dialogut
Pavarësisht tensioneve me Sofjen, Siljanovska-Davkova tha se synon të vazhdojë përpjekjet për gjetjen e një zgjidhjeje përmes dialogut me përfaqësuesit politikë bullgarë.
Ajo bëri të ditur se ka zhvilluar disa takime me ish-presidentë dhe me kryeministrin aktual të Bullgarisë, gjatë të cilave ka shprehur shqetësimet e saj lidhur me bllokimin e procesit të integrimit evropian.
“Jam takuar disa herë me presidentët e mëparshëm dhe me kryeministrin aktual. Kam shprehur të njëjtat ndjenja dhe të njëjtin shqetësim dhe do të vazhdoj ta bëj këtë, vetëm përmes dialogut”, tha ajo.
Megjithatë, presidentja u tregua e kujdesshme për të mos e akuzuar drejtpërdrejt Bullgarinë se po e pengon qëllimisht anëtarësimin e vendit në BE. Në vend të kësaj, ajo bëri thirrje për më shumë pragmatizëm dhe vullnet politik nga ana e vendeve fqinje, me qëllim tejkalimin e mosmarrëveshjeve dhe avancimin e procesit të integrimit evropian.
