Presidenti amerikan Donald Trump ka marrë një nga goditjet më të forta politike të karrierës së tij. Zgjedhjet e mesmandatit të zhvilluara të martën në Shtetet e Bashkuara kanë prodhuar një fitore të thellë për Partinë Demokratike, e cila ka arritur të marrë kontrollin e të dyja dhomave të Kongresit, duke i dhënë një sinjal të fortë kundërshtimi administratës republikane.
Rezultati përbën një goditje të drejtpërdrejtë për Trumpin, i cili e kishte vendosur personalisht autoritetin e tij politik në qendër të fushatës, duke mbështetur kandidatët republikanë dhe duke u kërkuar votuesve që ta trajtonin këtë proces zgjedhor sikur emri i tij të ishte vetë në fletën e votimit.
Por përgjigjja e amerikanëve në kutitë e votimit duket se ka qenë krejt e kundërta e asaj që priste Shtëpia e Bardhë.
Sipas raportimeve të mediave amerikane, demokratët kanë fituar shumicën si në Dhomën e Përfaqësuesve, ashtu edhe në Senat. Kjo do të thotë se dy vitet e fundit të mandatit të Trumpit do të zhvillohen nën një Kongres të kontrolluar nga kundërshtarët e tij politikë.
Kjo fitore është veçanërisht domethënëse sepse demokratët nuk janë mjaftuar vetëm me marrjen e vendeve në zonat tradicionalisht konkurruese. Ata kanë arritur të thyejnë edhe bastione të rëndësishme republikane.
Ndër rezultatet më spektakolare përmenden Teksasi, Karolina e Jugut, Kansasi dhe Karolina e Veriut.
Në Teksas, demokratët kanë arritur një fitore historike në garën për Senat, duke i dhënë fund një periudhe prej dekadash të dominimit republikan në këtë garë. Edhe në Karolinën e Jugut, një shtet tradicionalisht republikan, demokratët kanë arritur të marrin një vend në Senat.
Ekonomia dhe kostoja e jetesës, arsyet kryesore të ndëshkimit të Trumpit
Një nga faktorët kryesorë që duket se ka përcaktuar rezultatin e zgjedhjeve është pakënaqësia e amerikanëve me gjendjen ekonomike.
Sipas sondazheve të votuesve, çmimet e larta, kostoja e jetesës dhe politikat ekonomike të administratës Trump kanë qenë ndër shqetësimet kryesore të elektoratit.
Pothuajse nëntë nga dhjetë votues i kanë konsideruar shpenzimet e jetesës një faktor të rëndësishëm në vendimin e tyre për votën. Rreth dy të tretat e tyre kanë deklaruar se politikat ekonomike të Trumpit kanë përkeqësuar situatën ekonomike.
Veçanërisht të kritikuara kanë qenë tarifat doganore të vendosura ndaj mallrave të huaja, të cilat, sipas shumë votuesve, kanë ndikuar në rritjen e çmimeve për konsumatorët amerikanë.
Edhe lufta me Iranin dhe shqetësimet për korrupsionin në qeverisje kanë ndikuar në klimën politike përpara zgjedhjeve.
Reuters raporton se rreth 62 për qind e votuesve nuk e miratonin performancën e Trumpit si president, ndërsa rreth 70 për qind kërkonin më shumë kontroll dhe balancë ndaj pushtetit presidencial nga ana e Kongresit.
Në këtë mënyrë, zgjedhjet e mesmandatit u shndërruan në një referendum politik për drejtimin që Trump i ka dhënë vendit gjatë kësaj periudhe të presidencës së tij.
Trump përpiqet të distancohet nga humbja
Pavarësisht rezultatit të rëndë, presidenti amerikan është përpjekur të minimizojë ndikimin politik të kësaj disfate.
Sipas The Guardian, Trump deklaroi se nuk kishte qenë vetë kandidat në këto zgjedhje dhe pretendoi se, nëse emri i tij do të ishte në fletën e votimit, republikanët do të kishin fituar me një rezultat dërrmues.
Ai gjithashtu është shprehur i gatshëm të pranojë rezultatet zgjedhore.
Megjithatë, deklaratat e tij kanë nxitur pikëpyetje mbi mënyrën se si Shtëpia e Bardhë do të përballojë realitetin e ri politik.
Ironia është se Trump kishte kërkuar vazhdimisht nga mbështetësit e tij që ta konsideronin votimin si një mbështetje të drejtpërdrejtë për presidencën e tij. Tani, pas humbjes, ai është përpjekur të argumentojë se zgjedhjet nuk ishin një matës i drejtpërdrejtë i popullaritetit të tij.
Çfarë e pret tani presidentin amerikan?
Humbja e kontrollit të Kongresit mund të ndryshojë ndjeshëm mënyrën se si Trump do të qeverisë gjatë dy viteve të mbetura të mandatit.
Me demokratët në krye të Dhomës së Përfaqësuesve dhe Senatit, presidenti do ta ketë shumë më të vështirë të kalojë projektligjet dhe të zbatojë një pjesë të rëndësishme të programit të tij politik.
Demokratët pritet të përdorin shumicën e re për:
-Nisjen e hetimeve parlamentare mbi vendimet dhe veprimtarinë e administratës Trump.
-Kontroll më të fortë mbi shpenzimet dhe politikat e qeverisë federale.
-Pengimin ose vonimin e emërimeve të rëndësishme të administratës.
-Kërkimin e llogaridhënies për politikat ekonomike dhe vendimet e presidentit.
Sipas raportimeve të Reuters, demokratët kanë paralajmëruar një kontroll më të ashpër parlamentar ndaj administratës, ndërsa mundësia e hetimeve që mund të çojnë edhe drejt një procesi të ri shkarkimi presidencial nuk përjashtohet.
Megjithatë, kontrolli demokrat i Kongresit nuk do të thotë se Trump humbet automatikisht kompetencat presidenciale. Ai ruan të drejtën e vetos dhe një pjesë të rëndësishme të kompetencave ekzekutive.
Pasojat për Evropën dhe Ukrainën
Rezultati i zgjedhjeve amerikane pritet të ketë ndikim edhe përtej kufijve të SHBA-së. Fitorja demokrate mund të krijojë një klimë të re në marrëdhëniet transatlantike, veçanërisht për çështjet e tregtisë, tarifave amerikane dhe mbështetjes për Ukrainën.
Demokratët kanë mundësi të ushtrojnë presion më të madh parlamentar për miratimin e fondeve në mbështetje të Kievit. Gjithashtu, kontrolli i komisioneve të rëndësishme të Kongresit do t’u japë atyre më shumë ndikim mbi mbikëqyrjen e politikës së jashtme amerikane.
Nga ana tjetër, Trump vazhdon të ketë kompetenca të rëndësishme në politikën e jashtme dhe në vendosjen e tarifave tregtare, ndaj fitorja demokrate nuk do të thotë domosdoshmërisht ndryshim i menjëhershëm i kursit të Uashingtonit.
Për Evropën, kjo fitore mund të sjellë më shumë ekuilibër në marrëdhëniet me SHBA-në, por edhe një periudhë të re përplasjesh politike mes Shtëpisë së Bardhë dhe Kongresit.
Një sinjal i fortë për të ardhmen politike të Trumpit
Disfata e zgjedhjeve të mesmandatit nuk e rrëzon Trumpin nga presidenca, por dobëson ndjeshëm pozitat e tij politike dhe autoritetin brenda Partisë Republikane.
Për herë të parë në këtë fazë të mandatit, presidenti do të përballet me një Kongres të kontrolluar nga kundërshtarët e tij, të cilët do të kenë mundësi të kufizojnë nismat e tij dhe të hetojnë vendimet e administratës.
Rezultati është gjithashtu një paralajmërim për republikanët përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2028. Humbja e kandidatëve të mbështetur personalisht nga Trump tregon se marka e tij politike nuk garanton më automatikisht fitoren, madje as në shtete tradicionalisht republikane. /Boldnews
