Maqedonia e Veriut ka ecur përpara me zbatimin e Agjendës së Reformave, por një kërkesë kyçe për përparimin drejt BE-së ende nuk është përmbushur: ndryshimet kushtetuese. Në raportin e vitit 2026, Komisioni Evropian vlerëson se vendi ka bërë përparim të konsiderueshëm me reformat e Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Megjithatë, pa ndryshimet në Kushtetutë nuk mund të hapet grupkapitulli i parë i negociatave me Bashkimin Evropian.
Dokumenti vjetor i progresit u bë publik në Bruksel më 4 nëntor, në kuadër të Paketës së Zgjerimit të BE-së për vitin 2026. Mes fushave ku nevojiten hapa të tjerë, Komisioni rendit sundimin e ligjit, luftën kundër korrupsionit, sistemin gjyqësor dhe reformimin e administratës publike.
Të lidhura
None found
Ndryshimet në Kushtetutë, ende parakusht për negociatat
Procesi i integrimit evropian të Maqedonisë së Veriut vazhdon të pengohet nga mungesa e ndryshimeve kushtetuese, që kërkohen në bazë të konkluzioneve të Këshillit të BE-së të vitit 2022.
Sipas Komisionit Evropian, vendi po vijon përgatitjet për kriteret e hapjes së grupkapitullit të parë, të quajtur “Themeloret”, por ndryshimet e nevojshme në Kushtetutë ende nuk janë miratuar.
Ato parashikojnë që në Kushtetutë të përfshihen edhe komunitete të tjera, mes tyre komuniteti bullgar.
Brukseli nënvizon se përmbushja e këtij detyrimi është e domosdoshme që negociatat për anëtarësim të vazhdojnë.
Në komunikatën shoqëruese të Paketës së Zgjerimit 2026, Komisioni Evropian e cilëson intensifikimin e punës për miratimin e ndryshimeve kushtetuese dhe plotësimin e kritereve për hapjen e grupkapitujve si thelbësor për përparimin evropian të vendit.
Korrupsioni mbetet problem serioz
Komisioni kërkon hapa të prekshëm edhe në luftën kundër korrupsionit. Vlerësimi i Brukselit është se, megjithëse vendi ka institucione përkatëse dhe një kornizë ligjore, korrupsioni vazhdon të përbëjë një problem serioz.
Raporti nuk evidenton përparim në parandalimin dhe luftimin e këtij fenomeni. Ai kërkon më shumë kapacitete për institucionet përgjegjëse dhe rezultate më të qarta në trajtimin e rasteve.
Dokumenti shpreh shqetësim edhe për pavarësinë e gjyqësorit dhe prokurorisë. Sipas Komisionit, presionet dhe ndërhyrjet e mundshme nga degë të tjera të pushtetit rrezikojnë pavarësinë e sistemit gjyqësor.
Mungesa e financimit dhe e personelit të nevojshëm përmendet gjithashtu si pengesë për punën efikase të institucioneve të drejtësisë.
Brukseli kërkon, si rrjedhojë, forcimin e pavarësisë së gjyqësorit, përmirësimin e punës së prokurorisë dhe zbatim më efektiv të reformave në drejtësi.
Rezultate të mira në Agjendën e Reformave
Ndër vlerësimet pozitive, Komisioni veçon ecurinë e Maqedonisë së Veriut në Agjendën e Reformave, në kuadër të Instrumentit për Reforma dhe Rritje.
Vendi ka arritur përparim të konsiderueshëm në realizimin e masave të planifikuara dhe, sipas Komisionit, renditet mes atyre me rezultatet më të mira përmes këtij instrumenti financiar.
Masat e Agjendës synojnë institucione më funksionale, përmirësim të sundimit të ligjit dhe të administratës publike, zhvillim ekonomik, si dhe integrim gradual në tregun e përbashkët evropian.
Komisioni vëren se është miratuar udhërrëfyesi për reformën e administratës publike. Ndërkohë, puna vijon për përgatitjen e udhërrëfyesit të sundimit të ligjit dhe planit të veprimit për pakicat.
Megjithatë, rezultatet në këto reforma duhet të shoqërohen me përmbushjen e kritereve politike dhe institucionale që kërkohen për anëtarësim.
Nevojiten hapa të tjerë për administratën publike dhe institucionet
Edhe reforma e administratës publike mbetet ndër përparësitë e nënvizuara në raport. Komisioni Evropian kërkon vijimin e ndryshimeve për një administratë profesionale, efikase dhe të mbështetur te merita.
Përveç rritjes së kapaciteteve të institucioneve, kërkohet që reformat për më shumë transparencë dhe përgjegjshmëri në administratën shtetërore të zbatohen në mënyrë të qëndrueshme.
Raporti thekson se anëtarësimi nuk varet vetëm nga përafrimi i ligjeve me ato evropiane; po aq rëndësi kanë zbatimi i tyre në praktikë dhe funksionimi i institucioneve.
Shqipëria dhe Mali i Zi ecin përpara, ndërsa Shkupi pret
Vendet e përfshira në procesin e zgjerimit po ecin me ritme të ndryshme, një dallim që po bëhet gjithnjë e më i dukshëm.
Në Paketën e Zgjerimit të vitit 2026, Komisioni Evropian evidenton përparim të konsiderueshëm në Malin e Zi, Shqipëri, Moldavi dhe Ukrainë.
Mali i Zi i ka mbyllur përkohësisht 21 kapituj të negociatave. Shqipëria, nga ana tjetër, ka hapur grupkapitullin e fundit që i kishte mbetur, duke avancuar në negociata.
Maqedonia e Veriut vijon përgatitjet për hapjen e grupkapitullit të parë, por ende nuk e ka përmbushur kushtin që lidhet me ndryshimet kushtetuese.
Kështu, përparimi i vendit në disa reforma dhe në përafrimin me standardet evropiane nuk ka mjaftuar për ta çuar procesin në fazën pasuese të negociatave.
Raporti i ri përcjell mesazhin se Maqedonia e Veriut mund të përfitojë nga reformat dhe mbështetja e BE-së, por afrimi drejt anëtarësimit kërkon përmbushjen e detyrimeve të marra, miratimin e ndryshimeve kushtetuese dhe rezultate të matshme për sundimin e ligjit e luftën kundër korrupsionit.
Përparimi i vendit drejt BE-së, rrjedhimisht, varet nga dy procese paralele: zgjidhja e çështjes politike të ndryshimeve kushtetuese dhe zbatimi i reformave të brendshme të kërkuara nga Bashkimi Evropian.
