Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të 25 tetorit sollën përfundimin e sundimit 14-vjeçar të Aleksandar Vuçiqit në Serbi, por jo një ndryshim të ngjashëm në preferencat e serbëve të Kosovës. Nga ata që morën pjesë në votim, më shumë se dy të tretat zgjodhën listën e tij.
Rezultatet përfundimtare të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve (RIK) i japin Listës Studentore 140 prej 250 vendeve në parlament, pas marrjes së 53,01 për qind të votave në Serbi. Lista “Aleksandar Vuçiq – Serbia e Bashkuar”, me 38,98 për qind, siguroi 103 deputetë.
Të lidhura
None found
Votat e ardhura nga Kosova tregojnë një epërsi në drejtimin e kundërt: 25.660 votues, afërsisht 72 për qind, mbështetën listën e Vuçiqit, ndërsa 7.353, ose 20,6 për qind, votuan Listën Studentore. Për Partinë Socialiste të Ivica Daçiqit u regjistruan 1.170 vota nga Kosova, pothuajse gjysma e numrit të vitit 2023. Në rang shtetëror, kjo parti nuk arriti ta kalonte pragun zgjedhor.
Votuesit udhëtuan jashtë Kosovës
Për ta hedhur votën, serbëve të Kosovës iu desh sërish të largoheshin nga vendbanimet e tyre. Hapja e vendvotimeve serbe në territorin e Kosovës nuk lejohet nga institucionet e saj që prej vitit 2022. Për këtë arsye, RIK vuri në dispozicion 60 vendvotime në Rashkë, Ribariq të Tutinit, Kurshumli dhe Vranjë. Shumë prej votuesve përshkuan deri në 120 kilometra, duke udhëtuar kryesisht në mënyrë të organizuar me autobusë e vetura.
Pjesëmarrja e votuesve nga Kosova arriti rreth 35,5 për qind, kundrejt 25,4 për qind në vitin 2023. Edhe pas kësaj rritjeje, ajo ishte gati dy herë më e ulët se mesatarja në Serbi. Atje, në votim morën pjesë 68,89 për qind e votuesve, niveli më i lartë i regjistruar në zgjedhjet parlamentare gjatë këtij shekulli.
Konkurrenca mes dy listave u përqendrua në Veri
Dallimet bëhen më të dukshme në rezultatet sipas komunave. Portali beogradas Savremena politika, në analizën e tij, e identifikon Veriun si të vetmen zonë të Kosovës ku shifrat dëshmojnë konkurrencë reale ndërmjet dy alternativave. Në këtë zonë përfshihen Mitrovica e Veriut, Zveçani, Leposaviqi dhe Zubin Potoku.
Nga Veriu erdhën 61 për qind e të gjitha votave të Listës Studentore në Kosovë. Në Mitrovicë të Veriut, Zveçan dhe Leposaviq, kjo listë siguroi afërsisht një të tretën e votave. Ndërkohë, pjesëmarrja në të gjithë Veriun kaloi nga 27,4 në 42,4 për qind, kurse mbështetja për listën e Vuçiqit zbriti nga 72,5 në 65,2 për qind. Vetëm në Zubin Potok ajo e shtoi përqindjen e vet, duke e bërë këtë komunë përjashtimin mes komunave veriore.
Mbështetje e theksuar për Vuçiqin në qendër dhe lindje
Në pjesën qendrore e lindore të Kosovës, zgjedhja e votuesve serbë ishte dukshëm ndryshe. Në Prishtinë, Fushë Kosovë, Obiliq, Lipjan, Vushtrri, Shtërpcë dhe komunat e Anamoravës, lista e Vuçiqit siguroi 82,3 për qind të votave. Kjo hapësirë i dha asaj 60 për qind të totalit të votave të marra në Kosovë. Novobërda shënoi pjesëmarrjen më të lartë në gjithë Kosovën, me 66,52 për qind.
Për Listën Studentore, rezultatet në këtë zonë ishin të ulëta. Prishtina i dha mbështetjen më të madhe, 16,7 për qind, ndërsa në Novobërdë ajo u ndal në vetëm 6,5 për qind. Në Shtërpcë votuan 2.753 persona, nga 660 në vitin 2023, një katërfishim i numrit të pjesëmarrësve. Pothuajse e gjithë kjo shtesë u përkthye në mbështetje për listën e Vuçiqit, e cila grumbulloi 2.105 vota.
Pjesëmarrje minimale në perëndim dhe jug
Në grupin e komunave Pejë, Istog, Klinë, Rahovec, Prizren, Dragash, Skënderaj dhe Ferizaj, pjesëmarrja u ul nga 11,5 në 9,2 për qind. Vetëm dhjetë persona votuan në Prizren, ndërsa në Gorë dolën më pak se treqind votues, megjithëse numri i të regjistruarve ishte mbi gjashtë mijë.
Peja përbën rastin e vetëm në Kosovë ku vendin e parë nuk e zuri lista e Vuçiqit. Atje, socialistët e Daçiqit siguruan 47,4 për qind të votave, përpara Serbisë së Bashkuar me 34,9 për qind dhe Listës Studentore me 13 për qind.
Rritja e votave dhe qëndrimet ndaj Kosovës
Në raport me zgjedhjet e vitit 2023, lista e Vuçiqit mori rreth 48 për qind më shumë vota në Kosovë. Këtë herë, në përbërjen e saj garoi edhe Partia Radikale Serbe. Shtimi i votave nuk solli ndonjë lëvizje të ndjeshme në përqindje, e cila qëndroi afërsisht në 72 për qind.
Ndryshimi kryesor lidhet me Listën Studentore: votat e saj ishin mbi tri herë më të shumta se ato që kishin siguruar së bashku të gjitha listat opozitare në zgjedhjet e mëparshme. Në atë proces, opozita kishte mbledhur gjithsej 2.370 vota.
Para zgjedhjeve, Vuçiqi kishte marrë mbështetjen publike të Listës Serbe, forcës kryesore politike të serbëve në Kosovë. Nga ana tjetër, fituesit e rinj në Beograd burojnë nga lëvizja studentore, e cila në një memorandum të mëparshëm e kishte përshkruar Kosovën si “pjesë përbërëse të Serbisë”. Megjithatë, në programin e tyre zgjedhor studentët nuk përfshinë asnjë përmendje të Kosovës apo të Bashkimit Evropian.
