292 milionë lekë taksa të paarkëtuara, tenderë me shkelje dhe investime të parealizuara

Një panoramë problematike e administrimit të fondeve publike dhe të ardhurave vendore në Bashkinë e Pogradecit ka dalë në pah nga auditimi i Kontrollit të Lartë të Shtetit. Raporti përfundimtar evidenton mangësi të konsiderueshme në mbledhjen e taksave, realizimin e investimeve, zhvillimin e procedurave të prokurimit dhe ushtrimin e kontrollit mbi territorin.

Nën drejtimin e kryebashkiakut Ilir Xhakolli, institucioni rezulton të ketë lënë të paarkëtuara detyrime që kapin shifrën e afro 292.2 milionë lekëve. Paralelisht, audituesit kanë evidentuar shkelje në tenderë, mospërmbushje të kritereve nga kompani të shpallura fituese dhe mospërputhje mes punimeve të raportuara dhe atyre të kryera në terren.

Mbi 292 milionë lekë detyrime të pambledhura, mijëra familje dhe biznese debitorë

Një nga problematikat kryesore të evidentuara nga KLSH lidhet me pamundësinë ose mungesën e efektivitetit të administratës vendore për të mbledhur taksat dhe tarifat që duhet të derdhen në buxhetin e bashkisë.

Sipas të dhënave të auditimit, në përfundim të vitit 2025 rezultonin 5.135 familje dhe 504 biznese që nuk kishin shlyer plotësisht detyrimet financiare ndaj Bashkisë së Pogradecit. Vlera e këtyre detyrimeve arrinte në 207.477.511 lekë.

Nga kjo shumë, rreth 122.5 milionë lekë u përkisnin familjeve, ndërsa afro 85 milionë lekë bizneseve. Vetëm gjatë vitit 2025, detyrimet e reja të papaguara nga këto dy kategori arritën në 68.5 milionë lekë.

Por kjo është vetëm një pjesë e faturës financiare që rëndon mbi institucionin.

Auditimi ka evidentuar edhe 458 qytetarë që nuk kanë shlyer plotësisht taksën e ndikimit në infrastrukturë për objektet e legalizuara. Detyrimet e kësaj kategorie arrijnë në 50.8 milionë lekë, ku 34.6 milionë lekë janë krijuar vetëm gjatë vitit 2025.

Probleme me arkëtimet janë konstatuar edhe te subjektet që kanë marrë në përdorim toka bujqësore apo shfrytëzojnë asete të lidhura me hidrocentralet. Në këtë kategori janë identifikuar 54 subjekte me detyrime të papaguara në vlerën 33.8 milionë lekë.

Nëse mblidhen të gjitha kategoritë e evidentuara, detyrimet e pambledhura të Bashkisë së Pogradecit arrijnë në 292.156.538 lekë. Vetëm gjatë vitit 2025 janë krijuar 116.4 milionë lekë detyrime të reja, të cilat përbëjnë të ardhura që nuk kanë hyrë në arkën e pushtetit vendor.

KLSH ka kërkuar marrjen e masave ligjore dhe administrative për ndjekjen e debitorëve dhe arkëtimin e detyrimeve, duke evidentuar mangësi në mekanizmat e përdorur nga bashkia për të siguruar mbledhjen e të ardhurave.

Investimet mbeten në letër, 89.5 milionë lekë të parealizuara

Në një kohë kur të ardhurat vendore nuk arrijnë të mblidhen në masën e duhur, edhe realizimi i investimeve publike paraqet një tjetër problematikë të rëndësishme.

Për vitin 2025, Bashkia e Pogradecit kishte planifikuar 272.2 milionë lekë për investime, por në përfundim të periudhës kishte realizuar vetëm 182.7 milionë lekë, ose rreth 67% të planit.

Kjo do të thotë se 89.5 milionë lekë investime të parashikuara nuk u realizuan.

Edhe treguesi i përgjithshëm i shpenzimeve paraqet mangësi. Sipas raportit, bashkia realizoi rreth 80% të shpenzimeve të planifikuara, duke lënë një diferencë prej 359.4 milionë lekësh nga plani buxhetor.

Situata rëndohet edhe nga detyrimet financiare të mbartura. Në fund të vitit, institucioni rezultonte me rreth 204 milionë lekë fatura të palikuiduara dhe detyrime të tjera, ku përfshiheshin edhe detyrime që buronin nga vendimet gjyqësore.

Tenderë me kritere të dyshimta, fitues edhe kompani që nuk plotësonin kushtet

Përveç problematikave financiare, një pjesë e konsiderueshme e gjetjeve të Kontrollit të Lartë të Shtetit lidhet me mënyrën se si Bashkia e Pogradecit ka zhvilluar procedurat e prokurimit publik.

Nga 19 procedura tenderimi të përfshira në auditim, në nëntë prej tyre janë konstatuar probleme me kriteret e kualifikimit. Sipas audituesve, një pjesë e këtyre kërkesave ishin të paqarta, të ekzagjeruara ose pa argumentim të mjaftueshëm teknik dhe ligjor.

Në dokumentacionin e prokurimeve, Njësia e Prokurimit kishte cituar dispozitat përkatëse ligjore, por pa shpjeguar në mënyrë bindëse domosdoshmërinë dhe proporcionalitetin e kritereve të vendosura në raport me objektin dhe vlerën e kontratave.

Më shqetësues është konstatimi për dy procedura konkrete, që lidhen me rehabilitimin e lumit të Çërravës dhe përfundimin e punimeve në lumin e Buçimasit.

Në këto raste, sipas KLSH-së, janë shpallur fitues operatorë ekonomikë që nuk përmbushnin të gjitha kriteret e përcaktuara në dokumentet e tenderit.

Problemet nuk janë kufizuar vetëm te përzgjedhja e kompanive. Në shtatë procedura janë tejkaluar afatet ligjore për vlerësimin e ofertave, ndërsa në katër raste anëtarët e komisioneve përkatëse nuk kishin plotësuar deklaratat për konfliktin e interesit.

Një tjetër mangësi është konstatuar në përgatitjen e dokumentacionit teknik. Në shtatë procedura, projekt-preventivat e investimeve ishin hartuar nga grupe pune ku jo të gjithë specialistët kishin licencat profesionale të kërkuara.

Në fokus të auditimit kanë qenë edhe blerjet e uniformave për Policinë Bashkiake dhe veshjeve për shërbimin zjarrfikës. Sipas KLSH-së, në këto prokurime është konstatuar copëzim i fondit, praktikë që ka shmangur zhvillimin e procedurave standarde të tenderimit.

Punime të deklaruara dhe të paguara, por që nuk përputhen me realizimin në terren

Një tjetër gjetje me rëndësi lidhet me zbatimin e kontratave të investimeve publike.

Kontrolli i Lartë i Shtetit ka identifikuar nëntë kontrata ku sasitë dhe volumet e punimeve të pasqyruara në dokumentacionin e pagesave nuk përputheshin me punimet e realizuara faktikisht.

Nga këto mospërputhje, dëmi ekonomik i përllogaritur nga audituesit arrin në 2.2 milionë lekë pa TVSH.

Problematikat përfshijnë ndërhyrje në institucione arsimore, rrugë, rrjete ujësjellësi dhe infrastrukturë ujitëse. Bëhet fjalë për raste ku dokumentacioni financiar i kontratave nuk pasqyronte në mënyrë të saktë situatën reale të punimeve.

Ndërtimet pa leje dhe gjobat që pothuajse nuk arkëtohen

Një tjetër sektor ku auditimi ka evidentuar mangësi është kontrolli i territorit dhe zbatimi i vendimeve për prishjen e ndërtimeve të paligjshme.

Nga 28 vendime për prishje të objekteve pa leje, vetëm shtatë ishin ekzekutuar. Ndërkohë, në të paktën 20 raste, Inspektorati i Mbrojtjes së Territorit Vendor nuk kishte paraqitur dokumentacion që të vërtetonte referimin penal të shkeljeve të konstatuara.

Edhe administrimi i gjobave paraqitet problematik.

Gjatë periudhës 2023–2025, Inspektorati Vendor kishte vendosur 40 gjoba me vlerë të përgjithshme 15.6 milionë lekë. Megjithatë, nga kjo shumë ishin arkëtuar vetëm 1.18 milionë lekë, që përfaqësojnë rreth 7.6% të vlerës totale.

Pra, më shumë se 14 milionë lekë gjoba të vendosura nuk ishin mbledhur.

KLSH ka evidentuar gjithashtu raste të përllogaritjes së pasaktë të penaliteteve dhe mosaplikimit të gjobave shtesë për ndërtime pa leje në zona me përparësi zhvillimin e turizmit.

43 gjetje dhe 48 rekomandime, KLSH jep opinion të kualifikuar

Në përfundim të auditimit për periudhën 2023–2025, Kontrolli i Lartë i Shtetit ka evidentuar gjithsej 43 gjetje dhe ka dhënë 48 rekomandime për përmirësimin e administrimit financiar dhe funksionimit të Bashkisë së Pogradecit.

Për pasqyrat financiare dhe përputhshmërinë e veprimtarisë me legjislacionin në fuqi, institucioni i auditimit ka dhënë opinion të kualifikuar.

Gjetjet e raportit ngrenë pikëpyetje serioze mbi mënyrën se si është administruar pushteti vendor në Pogradec gjatë drejtimit të Ilir Xhakollit. Nga detyrimet e konsiderueshme të pambledhura te investimet e parealizuara, nga problematikat në tenderë te dobësitë në kontrollin e territorit, raporti evidenton një sërë mangësish që prekin drejtpërdrejt administrimin e parave publike.

Në njërën anë, mijëra familje dhe qindra biznese rezultojnë debitore ndaj bashkisë. Në anën tjetër, vetë institucioni nuk ka arritur të realizojë investimet e planifikuara, të likuidojë të gjitha detyrimet dhe të garantojë zbatimin e rregullave në prokurimet publike.

Një bilanc që kërkon përgjegjësi dhe shpjegime nga drejtuesit e Bashkisë së Pogradecit për mënyrën se si janë menaxhuar të ardhurat, shpenzimet dhe kontratat publike gjatë kësaj periudhe.