Kina siguron çipat e ndaluar të Nvidia, universiteti i bleu për 123 mijë dollarë

Një universitet kinez me lidhje të ngushta me ushtrinë ka blerë çipa të avancuar të inteligjencës artificiale nga Nvidia, pavarësisht se ndodhet në listën e zezë tregtare të Shteteve të Bashkuara. Zbulimi i Reuters ngre pikëpyetje mbi efektivitetin e kufizimeve amerikane për eksportin e teknologjive strategjike drejt Kinës dhe tregon se institucionet kineze vazhdojnë të sigurojnë pajisje të ndaluara përmes furnitorëve vendas.

Universiteti Northwestern Polytechnical, një institucion arsimor dhe kërkimor me lidhje të forta me Ushtrinë Çlirimtare Popullore të Kinës, bleu në tetor dy çipa Nvidia H200 për 874,700 juanë, ekuivalente me rreth 123 mijë dollarë, sipas dokumenteve të prokurimit të shqyrtuara nga Reuters.

Blerja u realizua më 21 tetor për nevojat e fakultetit të menaxhimit të universitetit, përmes kompanisë kineze Shaanxi Bosuan Network Technology dhe jo drejtpërdrejt nga Nvidia.

Çipat H200 janë ndër procesorët më të fuqishëm të Nvidia për trajnimin dhe funksionimin e sistemeve të avancuara të inteligjencës artificiale. Eksporti i tyre drejt Kinës i nënshtrohet autorizimit të autoriteteve amerikane, ndërsa për institucionet që ndodhen në listën e zezë, si Northwestern Polytechnical, licencat përgjithësisht refuzohen.

Universiteti është pjesë e grupit të njohur si “Shtatë Bijtë e Mbrojtjes Kombëtare”, që përfshin institucionet kryesore universitare kineze të orientuara drejt kërkimit dhe zhvillimit të teknologjive për industrinë e mbrojtjes.

Me seli në qytetin Xi’an, universiteti zhvillon kërkime në fusha që lidhen me avionët ushtarakë, raketat dhe satelitët.

Departamenti amerikan i Tregtisë e përfshiu universitetin në listën e zezë që në vitin 2001, për shkak të dyshimeve mbi përfshirjen e tij në aktivitete të lidhura me përhapjen e teknologjive raketore dhe kërkimet ushtarake. Kufizimet u ashpërsuan më tej në vitin 2019.

Çipat sigurohen edhe përmes marrjes me qira të serverëve

Hetimi i Reuters tregon se blerja e dy çipave H200 nuk ishte rasti i vetëm kur universiteti kishte siguruar akses në teknologji amerikane të kufizuar.

Gjatë vitit 2026, institucioni kishte lidhur edhe pesë kontrata për marrjen me qira të kapaciteteve kompjuterike nga kompani kineze, të cilat ofronin akses në procesorë të avancuar Nvidia.

Në janar, fakulteti i sigurisë kibernetike i universitetit kishte nënshkruar dy kontrata shtatëmujore për përdorimin e serverëve që përmbanin nga tetë çipa H200 secili.

Kontratat kishin vlerë përkatësisht 441,700 dhe 441 mijë juanë dhe synonin përdorimin e kapaciteteve kompjuterike për përshtatjen dhe trajnimin e modeleve të inteligjencës artificiale.

Universiteti kishte marrë gjithashtu akses në serverë me procesorë Nvidia A100 dhe A800, eksporti i të cilëve drejt Kinës është i ndaluar.

Në prill, një tjetër institut universitar kishte blerë shërbime kompjuterike që kërkonin përdorimin e të paktën 24 çipave A100, për një kontratë prej 375 mijë juanësh.

Dokumentet nuk japin informacion të plotë mbi origjinën e procesorëve apo vendndodhjen e serverëve të marrë me qira.

Kjo mënyrë furnizimi tregon një problem më të gjerë për autoritetet amerikane. Edhe kur eksporti i drejtpërdrejtë i çipave kufizohet, institucionet kineze mund të sigurojnë akses në fuqinë përpunuese përmes ndërmjetësve dhe ofruesve vendas të shërbimeve kompjuterike.

Hetimi zbulon një treg më të gjerë për teknologjinë e ndaluar

Reuters analizoi 26 dokumente prokurimi dhe regjistra korporativë kinezë të vitit 2026, duke identifikuar disa universitete dhe institucione kërkimore që kishin blerë procesorë Nvidia të kufizuar nga SHBA-ja ose kishin marrë me qira shërbime kompjuterike që përdornin këta procesorë.

Në disa raste, institucionet kishin lidhje të drejtpërdrejta me industrinë kineze të mbrojtjes dhe kërkimin ushtarak.

Universiteti Shenzhen kishte blerë në shtator tre procesorë Nvidia H100 për 769,800 juanë, ndërsa Universiteti i Teknologjisë Wuhan kishte blerë në qershor një server me çip H100 për 355 mijë juanë.

I njëjti universitet kishte realizuar edhe një blerje të veçantë të katër procesorëve A100 për 344 mijë juanë.

Ndërkohë, Universiteti Beihang, një tjetër institucion i grupit “Shtatë Bijtë e Mbrojtjes Kombëtare”, kishte blerë katër procesorë A800 për 489 mijë juanë në prill.

Beihang ka lidhje të ngushta me industrinë kineze të hapësirës ajrore dhe të mbrojtjes, si dhe zhvillon kërkime për aviacionin ushtarak dhe programet hapësinore.

Dokumentet tregojnë gjithashtu se Universiteti i Akademisë Kineze të Shkencave kishte përzgjedhur furnitorë për shërbime kompjuterike që përdornin procesorë Nvidia H800 dhe A800.

Në një prej kontratave, aksesi në çipat H800 ofrohej me një tarifë prej 10 juanësh për çip në orë.

Këto raste sugjerojnë ekzistencën e një tregu të zhvilluar të shërbimeve kompjuterike, ku universitetet dhe institucionet kërkimore kineze mund të përdorin teknologji të kufizuar amerikane pa qenë domosdoshmërisht blerësit e drejtpërdrejtë të pajisjeve.

Trump lehtësoi eksportet, por jo për institucionet në listën e zezë

Administrata e presidentit amerikan Donald Trump nisi në janar të lejonte eksportin e disa procesorëve H200 drejt Kinës, duke shqyrtuar kërkesat rast pas rasti.

Megjithatë, kjo politikë nuk hoqi kufizimet e veçanta që zbatohen ndaj institucioneve të përfshira në listën e zezë tregtare amerikane.

Rregullat e reja kërkojnë gjithashtu masa mbrojtëse për të parandaluar që institucionet e sanksionuara apo përdoruesit ushtarakë të sigurojnë akses në distancë te procesorët e eksportuar.

Pavarësisht këtyre kërkesave, dokumentet e analizuara nga Reuters tregojnë se institucionet kineze vazhdojnë të gjejnë mënyra për të siguruar kapacitete të avancuara përpunimi.

Reuters ka raportuar më parë se kompani dhe institucione kineze kanë siguruar çipa të kufizuar Nvidia përmes serverëve të prodhuar nga Super Micro Computer, Dell dhe Gigabyte, të blerë nga rishitës vendas.

Agjencia ka dokumentuar gjithashtu ekzistencën e një tregu jozyrtar në Kinë, ku procesorët e kufizuar sigurohen përmes inventarëve jashtë vendit dhe ndërmjetësve në shtete të treta.

Megjithatë, dokumentet e prokurimit nuk provojnë vetë rrugën e saktë përmes së cilës çipat kanë hyrë në Kinë apo nëse çdo pajisje e kontraktuar është dorëzuar dhe vënë në përdorim.
Nvidia përballë presionit politik në Uashington
Zbulimet vijnë në një periudhë kur Nvidia dhe drejtori i saj ekzekutiv, Jensen Huang, po përballen me presion në rritje nga ligjvënësit amerikanë për qëndrimin e kompanisë ndaj tregut kinez.

Huang ka argumentuar se vazhdimi i shitjeve të teknologjisë amerikane në Kinë do të ndihmonte në ruajtjen e lidershipit teknologjik të SHBA-së dhe do t’i mbante klientët kinezë të varur nga produktet amerikane.

Por një pjesë e Kongresit amerikan e kundërshton këtë qasje, duke paralajmëruar se procesorët e avancuar mund të përshpejtojnë zhvillimin e sistemeve kineze të inteligjencës artificiale për projektimin e armëve, analizën e informacionit të inteligjencës dhe modernizimin ushtarak.

Ligjvënës demokratë dhe republikanë kanë kërkuar forcimin e kontrolleve, përfshirë vendosjen e mekanizmave për gjurmimin e çipave dhe rritjen e mbikëqyrjes së Kongresit mbi eksportet.

Tre kryetarë republikanë të komisioneve të Kongresit kanë kërkuar gjithashtu një takim informues me Huang më 18 nëntor, lidhur me raportimet për kontaktet e tij me një person të dyshuar si operativ i inteligjencës kineze.

Universiteti Northwestern Polytechnical, Nvidia dhe Byroja e Industrisë dhe Sigurisë pranë Departamentit amerikan të Tregtisë nuk iu përgjigjën kërkesave të Reuters për koment.

Zbulimet nxjerrin në pah një nga dilemat kryesore të luftës teknologjike mes SHBA-së dhe Kinës: ndërsa Uashingtoni synon të kufizojë aksesin e Pekinit në teknologjitë më të avancuara, rrjetet e furnizimit dhe tregu i shërbimeve kompjuterike po krijojnë rrugë alternative për përdorimin e tyre.

Për Nvidia, Kina mbetet një treg me rëndësi strategjike, por edhe një burim presioni rregullator dhe politik, në një kohë kur konkurrenca globale për dominimin e inteligjencës artificiale po intensifikohet./ REUTERS