Samiti i NATO-s në Tiranë drejt dështimit? Rama propozon takim virtual për të shpëtuar organizimin

Samiti i NATO-s, të cilin Edi Rama e ka promovuar si një prej ngjarjeve më të rëndësishme ndërkombëtare që Shqipëria mund të presë, po përballet me pasiguri gjithnjë e më të mëdha. Ajo që fillimisht u prezantua si një mundësi për të sjellë në Tiranë drejtuesit më të fuqishëm të Aleancës, përfshirë presidentin amerikan, tashmë mund të zhvillohet edhe në distancë.

Qeveria shqiptare duket se po shqyrton disa alternativa për të mos humbur organizimin e samitit të vitit 2027. Mes tyre është edhe mbajtja e një takimi virtual, në rast se nuk arrihet dakordësia për zhvillimin e tij fizikisht në kryeqytetin shqiptar.

Këtë mundësi e ka konfirmuar ministri i Mbrojtjes, Ermal Nufi, në një komunikim me median ndërkombëtare POLITICO. Sipas tij, Shqipëria është e gatshme të shqyrtojë një format fleksibël, duke përfshirë edhe shtyrjen e samitit ose zhvillimin e tij online.

Por pas këtij propozimi qëndrojnë rezervat e diplomatëve të NATO-s, të cilët e konsiderojnë gjithnjë e më pak të mundshëm organizimin e samitit në Shqipëri vitin e ardhshëm. Dy prej çështjeve që kanë ndikuar në këtë klimë janë niveli i shpenzimeve shqiptare për mbrojtjen dhe marrëdhëniet e tensionuara me administratën e Donald Trump.

Polemikat për shpenzimet e mbrojtjes

Pikëpyetjet për organizimin e samitit nisën të bëhen më të forta pas raportimeve në qershor për mënyrën se si Shqipëria kishte deklaruar shpenzimet ushtarake.

Ndërsa qeveria pretendonte se kishte arritur objektivin prej 2% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen, të dhënat e rishikuara e vendosnin vendin rreth gjysmë pikë përqindjeje nën këtë nivel.

Kjo çështje mori rëndësi të veçantë në një moment kur Shqipëria synonte të priste një prej takimeve më të rëndësishme të Aleancës. Për më tepër, administrata amerikane e Donald Trump ka ushtruar vazhdimisht presion ndaj vendeve anëtare për të rritur kontributet e tyre në mbrojtje.

Në fillim të korrikut u raportuan gjithashtu rezerva nga Shtetet e Bashkuara për mbajtjen e samitit në Tiranë. Shqipëria, sipas raportimeve të kohës, nuk ishte përfshirë në një draft të deklaratës së NATO-s lidhur me takimet e ardhshme të Aleancës.

Huaja 302 milionë dollarëshe nuk i largoi dyshimet

Pavarësisht sinjaleve negative, Rama nuk hoqi dorë nga përpjekjet për të siguruar organizimin e samitit në Shqipëri.

Në fund të korrikut, Kuvendi ratifikoi një marrëveshje huaje prej 302 milionë dollarësh me Shtetet e Bashkuara, në kuadër të programit amerikan Foreign Military Financing.

Fondet parashikohen të përdoren për modernizimin dhe pajisjen e Forcave të Armatosura shqiptare. Ato nuk lidhen drejtpërdrejt me organizimin e samitit, por marrëveshja u konsiderua një angazhim i rëndësishëm financiar në drejtim të forcimit të kapaciteteve ushtarake të vendit.

Megjithatë, ky zhvillim nuk duket se ka mjaftuar për të bindur drejtuesit e Aleancës që Tirana është zgjedhja e duhur për takimin e vitit 2027.

Nga liderët në Tiranë te një videokonferencë

Tashmë, qeveria shqiptare po shqyrton edhe mundësinë e një formati virtual, në një përpjekje për të ruajtur organizimin e samitit, edhe nëse liderët e NATO-s nuk udhëtojnë drejt Shqipërisë.

Për Ramën, ky takim ishte projektuar si një ngjarje me peshë të madhe politike dhe diplomatike, që do ta vendoste Tiranën në qendër të vëmendjes ndërkombëtare.

Por ideja për një samit virtual ndryshon tërësisht përmasat e kësaj ambicieje. Në vend të një takimi ku krerët e shteteve dhe qeverive të vendeve anëtare do të mblidheshin në kryeqytetin shqiptar, gjithçka mund të përfundojë përmes ekraneve.

Deri më tani nuk ka një vendim përfundimtar mbi formatin dhe vendin ku do të zhvillohet samiti. Megjithatë, fakti që Shqipëria po shqyrton edhe një takim online tregon se organizimi i tij në Tiranë nuk është më një garanci, pavarësisht përpjekjeve të qeverisë për ta mbajtur këtë mundësi të hapur.