Samiti i Dublinit, Europa kërkon të ulë varësinë nga gjigantët amerikanë të teknologjisë

Europa kërkon të fitojë pavarësi teknologjike dhe të konkurrojë me SHBA-në dhe Kinën në garën globale të Inteligjencës Artificiale. Ky është një nga objektivat kryesorë të samitit të udhëheqësve europianë në Dublin, më 12-13 nëntor, ku po diskutohen investimet në teknologji, zhvillimi i modeleve europiane të Inteligjencës Artificiale dhe zvogëlimi i varësisë nga infrastruktura dixhitale e kompanive amerikane.

Samiti nisi në një moment që nxori në pah pikërisht dobësinë që Europa kërkon të kapërcejë. Një ndërprerje globale e shërbimeve të Microsoft, përfshirë Outlook dhe Teams, preku më shumë se 70 vende dhe ndikoi edhe në organizimin e takimeve në Dublin.

Incidenti riktheu në qendër të vëmendjes varësinë e institucioneve publike dhe bizneseve europiane nga kompanitë amerikane, jo vetëm për programet kompjuterike, por edhe për shërbimet cloud dhe infrastrukturën dixhitale.

Aktualisht, tregu global i inteligjencës artificiale dominohet nga kompanitë amerikane dhe kineze. Europa mbështetet në teknologjitë e tyre për modelet e avancuara, çipat dhe fuqinë përpunuese, ndërsa zhvillimi i alternativave europiane kërkon investime të mëdha.

Debati kryesor ekonomik është nëse BE-ja duhet të investojë për të krijuar modele të Inteligjencës Artificiale që konkurrojnë drejtpërdrejt me ato amerikane dhe kineze, apo të përqendrohet në përdorimin e teknologjive ekzistuese për të rritur produktivitetin dhe konkurrueshmërinë e industrisë europiane.

Në diskutime mori pjesë edhe Arthur Mensch, drejtuesi i kompanisë franceze Mistral, një prej përfaqësuesve kryesorë të industrisë europiane të IA. Ai ka mbështetur vazhdimisht zhvillimin e modeleve të avancuara europiane, në vend të mbështetjes vetëm te teknologjitë e huaja.

Presidentja e Parlamentit Europian, Roberta Metsola, kundërshtoi idenë se Europa e ka humbur garën e IA-së. Sipas saj, kontinenti ka talentin, ekspertizën industriale, ekosistemin dhe kompanitë e nevojshme për të konkurruar, por duhet të ketë më shumë besim në kapacitetet e veta.

Kryeministri i Estonisë, Kristen Michal, theksoi se përfitimet ekonomike të inteligjencës artificiale duhet të shtrihen në të gjithë shoqërinë dhe të mos përqendrohen vetëm te një numër i vogël miliarderësh.

Buxheti europian, përplasje për shpenzimet dhe prioritetet

Paralelisht me teknologjinë, udhëheqësit po diskutojnë edhe buxhetin e ardhshëm shtatëvjeçar të Bashkimit Europian, ku përplasen kërkesat për financimin e prioriteteve të reja me presionin për kufizimin e shpenzimeve.

Austria dhe vendet e tjera që kërkojnë disiplinë fiskale po ushtrojnë presion për një buxhet më të vogël. Kancelari austriak, Christian Stocker, kërkoi një propozim të ri që të ulë ndjeshëm vëllimin e shpenzimeve, duke mbrojtur njëkohësisht fondet për bujqësinë dhe kohezionin.

Financimi i Ukrainës është një tjetër pikë mosmarrëveshjeje. Stocker mbështeti qëndrimin e kancelarit gjerman Friedrich Merz, i cili kërkon që miratimi i buxhetit të lidhet me marrëveshjen për një hua të re europiane për Ukrainën.

Në samit është ngritur edhe çështja e zbatimit të rregullave europiane të privatësisë ndaj kompanive të mëdha teknologjike. Irlanda, ku kanë selitë europiane disa prej gjigantëve amerikanë, është vënë nën presion për mbikëqyrje më të fortë. Autoriteti irlandez i mbrojtjes së të dhënave deklaron se ka vendosur mbi 4.4 miliardë euro gjoba që nga hyrja në fuqi e GDPR në vitin 2018.

Në axhendën e diskutimeve është edhe pasardhësi i Christine Lagarde në drejtimin e Bankës Qendrore Europiane, ndërsa çështja e përfaqësimit të Europës në negociatat për Ukrainën vazhdon të ndajë udhëheqësit e kontinentit. / POLITICO