Kontrolli i Lartë i Shtetit ka evidentuar parregullsi në administrimin e Bashkisë Durrës, të drejtuar nga Emiriana Sako. Gjetjet prekin përdorimin e fondeve publike, prokurimet, zbatimin e investimeve, mbledhjen e taksave, lejet e ndërtimit dhe kontrollin e territorit.
Auditimi përfundimtar, i hartuar në tetor 2026, shqyrton veprimtarinë e bashkisë nga 1 janari 2023 deri më 31 dhjetor 2024. KLSH ka paraqitur 44 gjetje dhe 45 rekomandime, si dhe ka dhënë opinion të kualifikuar për institucionin, për shkak të devijimeve materiale nga kërkesat ligjore dhe rregullatore.
Të lidhura
None found
Ndër problemet e përshkruara në raport janë shpallja fituese në tenderë e kompanive që nuk përmbushnin kriteret, pagesat për punime të pakryera, detyrimet tatimore prej 1.86 miliardë lekësh dhe mungesa e kontrollit mbi sistemin elektronik të taksave.
Në fushën e prokurimeve, audituesit shqyrtuan 27 procedura me fond limit të përbashkët prej 2.85 miliardë lekësh. Në 11 prej tyre, komisionet e vlerësimit kualifikuan dhe shpallën fitues operatorë ekonomikë që nuk plotësonin të gjitha kushtet e dokumenteve të tenderit.
Për shtatë procedura të tjera, KLSH vlerësoi se kriteret e kualifikimit nuk përputheshin plotësisht me ligjin. Sipas raportit, disa kërkesa ishin të paargumentuara ose joproporcionale me objektin e kontratës dhe mund të cenonin konkurrencën e trajtimin e barabartë të pjesëmarrësve.
Për këto shkelje, KLSH i rekomandoi Agjencisë së Prokurimit Publik të marrë masa administrative dhe disiplinore ndaj anëtarëve të njësive të prokurimit dhe komisioneve të vlerësimit të ofertave.
Parregullsi u zbuluan edhe gjatë zbatimit të kontratave. Në 11 kontrata investimesh, me vlerë totale rreth 2.21 miliardë lekë me TVSH, diferencat në volumet e punimeve i kanë shkaktuar buxhetit bashkiak një dëm ekonomik prej 30.35 milionë lekësh, pa TVSH.
Audituesit kërkojnë ndërmarrjen e hapave administrativë dhe ligjorë për rikuperimin e kësaj shume. Ata kanë identifikuar veçmas edhe 14.23 milionë lekë fonde të përdorura pa efektivitet, për shkak të përllogaritjes së pasaktë të fondit limit dhe përfshirjes së TVSH-së për makineri e pajisje.
Në kontratën e vitit 2023 për rikonstruksionin e rrugëve të qytetit, sipërmarrësi kishte nisur punimet pa pasur leje ndërtimi, në kundërshtim me legjislacionin, konstaton raporti.
Një pjesë e gjetjeve lidhet me sistemin elektronik të taksave dhe tarifave vendore. Kompania private që administronte sistemin informatik të Bashkisë Durrës kishte akses të plotë në bazën e të dhënave, ku ruheshin informacione për bizneset, familjarët dhe detyrimet e tyre tatimore.
Bashkia nuk kishte miratuar rregullore të brendshme për funksionimin e sistemit dhe nuk zotëronte dokumentacion të plotë për administrimin e përdoruesve. Po ashtu, nuk ishte e qartë si trajtohej aksesi i punonjësve që largoheshin nga detyra ose ndryshonin pozicion.
Institucioni nuk kishte caktuar një person përgjegjës të autorizuar për administrimin e bazës së të dhënave dhe marrjen në dorëzim të kodit burimor. Ndërkohë, shërbime në sistem kryheshin edhe nga persona jashtë strukturës organizative të bashkisë.
Sipas KLSH-së, baza e të dhënave nuk ishte regjistruar pranë autoritetit përgjegjës, siç kërkohej nga ligji, ndërsa bashkia nuk kishte kryer auditime të brendshme për teknologjinë e informacionit.
Probleme kishte edhe me saktësinë e të dhënave: informacioni që prodhonte sistemi nuk përputhej me evidencat zyrtare të përdorura nga Drejtoria e Taksave për planifikimin dhe raportimin e të ardhurave.
Në sistem gjendeshin subjekte me detyrime të papaguara që figuronin aktive në Qendrën Kombëtare të Biznesit, por në regjistrin bashkiak shënoheshin si të mbyllura, pasive ose të pezulluara. Për këtë arsye, sistemi ndalonte gjenerimin e njoftimeve të detyrimit tatimor për to, megjithëse në QKB rezultonin aktive.
Audituesit nuk gjetën rakordim të rregullt me institucionet tatimore për verifikimin e këtyre të dhënave. Bashkia nuk kishte as kontrolle të mjaftueshme mbi saktësinë e regjistrimeve dhe as dokumentacion që të provonte rakordimin e vazhdueshëm me Tatimet e QKB-në.
Raporti përshkruan edhe rastet kur një subjekt kërkonte ndryshim statusi në QKB. Nëse bashkia nuk përgjigjej brenda afatit ligjor, statusi mund të ndryshonte automatikisht; më pas, sistemi bashkiak ndërpriste faturimin edhe kur subjekti kishte detyrime të papaguara.
Në fund të vitit 2024, borxhet e papaguara të subjekteve private dhe familjarëve arritën në 1.86 miliardë lekë, kundrejt 1.72 miliardë lekëve në fund të vitit 2023. KLSH kërkon rakordimin e detyrimeve, kontrollin e funksionimit të sistemit dhe ndjekjen e rrugëve ligjore për arkëtimin e tyre.
Faturimi i taksave për familjarët pati ndërprerje. Për shkak të problemeve teknike, gjatë qershorit dhe korrikut 2023 nuk u faturua asnjë abonent; detyrimet për këta muaj u ngarkuan më pas, në mars dhe prill 2024.
Edhe për vitin 2024, faturimi i taksave dhe tarifave vendore për abonentët familjarë filloi vetëm në tetor dhe vazhdoi deri në prill 2025.
KLSH konstatoi gjithashtu se bashkia nuk kishte hartuar regjistrin e taksapaguesve familjarë. Si pasojë, nuk identifikoheshin plotësisht familjet që nuk ishin abonente të Ujësjellësit dhe që duhej t’i paguanin taksat drejtpërdrejt në bashki.
Mangësi u vunë re edhe në raportin me Ujësjellës Kanalizime Durrës, që vepronte si agjent tatimor. Palët rakordonin shumat e kaluara në buxhetin e bashkisë, por jo detyrimin e saktë të familjarëve, pagesat e kryera prej tyre dhe shumat e mbetura pa paguar.
Për taksën e tokës bujqësore, bashkisë i mungonte një regjistër i plotë i taksapaguesve, si dhe të dhëna të përditësuara për sipërfaqet e kategoritë e tokës. Megjithëse për secilin nga vitet 2023 dhe 2024 ishin planifikuar 45 milionë lekë të ardhura, u realizuan përkatësisht vetëm 9 milionë dhe 15.6 milionë lekë.
Audituesit vlerësojnë se ky planifikim nuk bazohej në të dhëna reale. Nga 17,299 familje të trajtuara me tokë bujqësore, taksën e paguan 1,251 familje në vitin 2023 dhe 1,574 në vitin 2024.
Në administrimin e lejeve të ndërtimit, pesë praktika kishin përllogaritje të taksës së ndikimit në infrastrukturë që nuk përputheshin me sipërfaqen e objekteve dhe paketën fiskale. Sipas KLSH-së, kjo i solli bashkisë 18.74 milionë lekë të ardhura të munguara.
Në nëntë praktika të tjera nuk ishin zbatuar plotësisht kushtet e Planit të Përgjithshëm Vendor dhe të lejeve të zhvillimit. Mospërputhjet kishin të bënin me largësinë mes objekteve, lartësinë e ndërtimeve, intensitetin dhe koeficientin e shfrytëzimit të territorit.
Në pesë raste, dokumentet e pronësisë të ngarkuara në sistemin elektronik të lejeve nuk ishin të përditësuara dhe mungonte konfirmimi nga Kadastra. Për dy praktika, ndërtimet në terren nuk përputheshin me lejet e miratuara, ndërsa në tri të tjera kishte mangësi në dokumente dhe në verifikimet që duhej t’i paraprinin lëshimit të certifikatave të përdorimit.
Shkelje janë konstatuar edhe në veprimtarinë e Inspektoratit të Mbrojtjes së Territorit. Në 200 raste, kryeinspektori nuk kishte vijuar procedurën për nxjerrjen e urdhrave të ekzekutimit për prishjen e ndërtimeve të kundërligjshme.
Në 23 procedura ku audituesit identifikuan elemente të veprës penale të ndërtimit të paligjshëm, inspektorati nuk i kishte referuar indiciet tek organet kompetente. KLSH vuri në dukje edhe zbatimin e procedurave të ndryshme për raste të ngjashme, duke evidentuar përdorimin e dy standardeve.
Arkëtimi i gjobave paraqiste gjithashtu probleme. Nga 277 vendime administrative me vlerë totale 79.49 milionë lekë, ishin paguar vullnetarisht vetëm 9.6 milionë lekë, ndërsa 69.89 milionë lekë mbeteshin pa u arkëtuar. Për 252 raste mungonte konfirmimi se kundërvajtësit ishin njoftuar.
Në 65 raste, inspektorati vendosi gjoba prej 500 mijë lekësh për punime pa leje, ndonëse, sipas KLSH-së, masa duhej llogaritur sipas dispozitave përkatëse të ligjit për planifikimin dhe zhvillimin e territorit. Për 53 procedura të viteve 2023–2024, kundërvajtjet nuk ishin dokumentuar me fotografi ose video.
Auditimi gjeti edhe raste në të cilat nuk ishte vendosur pezullimi i punimeve, megjithëse duhej plotësuar dokumentacioni ose përmirësuar siguria teknike në objekt.
Gjetjet përfshijnë, nga fillimi në fund, proceset e administrimit të Bashkisë Durrës: hartimin e kritereve të tenderëve, përzgjedhjen e fituesve, kontrollin e punimeve, menaxhimin e taksave dhe sistemeve elektronike, si edhe zbatimin e ligjit ndaj ndërtimeve të paligjshme.
Krahas rikuperimit të dëmit ekonomik dhe arkëtimit të detyrimeve, KLSH kërkon të analizohen rastet kur u kualifikuan kompani që nuk plotësonin kriteret e tenderit, të përcaktohen përgjegjësitë administrative dhe të merren masa ndaj zyrtarëve të përfshirë në shkeljet e konstatuara.
