Trafiku ajror në Shtetet e Bashkuara të Amerikës është përballur me ndërprerje të mëdha, pasi Administrata Federale e Aviacionit (FAA) vendosi të pezullonte përkohësisht ngritjen e avionëve për shkak të një problemi teknik që mund të rrezikonte sigurinë e fluturimeve.

Vendimi, i marrë në mënyrë të papritur të premten në orën 22:54, shkaktoi kaos në aeroportet amerikane, duke ndikuar edhe në linjat ndërkombëtare. Sipas të dhënave të raportuara, mbi 10 mijë fluturime u vonuan, ndërsa më shumë se 5 mijë të tjera u anuluan.

Rreth 1.5 milionë pasagjerë u prekën nga situata, me shumë prej tyre që mbetën për orë të tëra në aeroporte ose brenda avionëve, në pritje të rifillimit të udhëtimeve.

Pezullimi zgjati afërsisht katër orë e gjysmë, deri në orën 03:15 të së shtunës. Megjithatë, edhe pas heqjes së kufizimeve, trafiku ajror vijoi të përballej me vonesa dhe anulime për shkak të çrregullimit të orareve.

Dyshimet për shkakun e incidentit

FAA njoftoi fillimisht se masa ishte marrë për arsye sigurie, ndërsa më vonë bëri të ditur se ndërprerja lidhej me një defekt në sistemin e telekomunikacionit.

Hetimet paraprake kanë ngritur dyshime se problemi mund të jetë shkaktuar nga mbingarkesa e infrastrukturës së vjetruar teknologjike, e cila vijon të përdoret krahas sistemeve më moderne të menaxhimit të trafikut ajror.

Autoritetet amerikane kanë deklaruar se deri tani nuk ka prova për një sulm kibernetik, ndërsa kanë përjashtuar lidhjen e incidentit me ndërprerjen globale të sistemeve të Microsoft.

Gjatë pezullimit, avionët që ndodheshin në ajër vijuan udhëtimet dhe u lejuan të uleshin normalisht. Ndërkohë, nisjet nga aeroportet amerikane u ndaluan përkohësisht, me përjashtim të disa fluturimeve kritike dhe operacioneve të veçanta.

Problemet u reflektuan edhe në Evropë, ku FAA kërkoi bashkëpunimin e Eurocontrol për kufizimin e përkohshëm të fluturimeve drejt SHBA-së nga 42 vende evropiane.

Situata bëri që një numër i madh udhëtarësh të kërkonin alternativa transporti, duke rritur ndjeshëm kërkesën për udhëtime me tren. Kompania hekurudhore Amtrak u përball madje me vështirësi në sistemin e rezervimeve për shkak të fluksit të lartë.

SHBA kërkon miliarda dollarë për modernizimin e sistemit

Pas rifillimit të operacioneve, Sekretari amerikan i Transportit, Sean Duffy, dhe Sekretari i Sigurisë Kombëtare, Markwayne Mullin, dhanë shpjegime për incidentin gjatë një konference për shtyp në Shtëpinë e Bardhë.

Duffy pranoi se infrastruktura amerikane e kontrollit të trafikut ajror mbështetet ende në teknologji të vjetruara, të cilat nuk janë gjithmonë të përshtatshme për të funksionuar së bashku me sistemet moderne.

Ai bëri të ditur se janë investuar rreth 12 miliardë dollarë për përmirësimin e infrastrukturës, por theksoi se nevojiten fonde shtesë. Për këtë arsye, i kërkoi Kongresit miratimin e 50 miliardë dollarëve të tjerë.

A pati rol inteligjenca artificiale?

Incidenti ngriti pikëpyetje edhe mbi përdorimin e inteligjencës artificiale në menaxhimin e trafikut ajror amerikan.

Në qendër të vëmendjes u vendos platforma SMART, një sistem teknologjik që analizon të dhënat mbi kushtet atmosferike, itineraret, trafikun ajror dhe disponueshmërinë e kontrollorëve për të ndihmuar në organizimin e fluturimeve.

Platforma, me një kosto të raportuar prej rreth 875 milionë dollarësh, ishte planifikuar të zgjerohej në 22 qendra rajonale pas testimeve fillestare në Uashington.

Megjithatë, FAA sqaroi se SMART ka vetëm funksion mbështetës, ndërsa kompania zhvilluese ASI mohoi që sistemi i saj të kishte ndonjë lidhje me incidentin.