Propozimet e dyfishta amerikane dhe ruse krijojnë një qark të shkurtër të frikshëm politik, diplomatik dhe ushtarak. Dy të dërguarit amerikanë, Steve Witkoff dhe Jared Kushner, i ofrojnë Volodymyr Zelensky- t mundësinë e anëtarësimit në NATO, duke hedhur poshtë linjën e ndjekur nga Donald Trump gjatë dy viteve të fundit. Kremlini kërkon tërheqjen e forcave ushtarake të Aleancës Atlantike në pozicionet e tyre të vitit 1997, duke fshirë kështu mbrojtjen e të gjithë krahut të Evropës Lindore, nga Polonia në Baltik, në Rumani dhe ndoshta edhe në Finlandë.
Këto janë dy pozicione krejtësisht të papajtueshme që kanë vetëm një tipar të përbashkët: as Uashingtoni dhe as Moska nuk i kanë marrë parasysh qëndrimet evropiane. Sigurisht, samiti i NATO-s i vitit 2024 kishte sanksionuar “rrugën e pakthyeshme” të Ukrainës drejt Aleancës Atlantike. Joe Biden ishte ende në Shtëpinë e Bardhë, dhe udhëheqësit evropianë, megjithatë, parashikuan një operacion afatgjatë, që do të menaxhohej bashkërisht pasi të mbaronte lufta. Jo si një monedhë negociuese në një negociatë që duket gjithnjë e më konfuze dhe që, mbi të gjitha, ende nuk i ka përfshirë plotësisht ata.
Ideja ruse, kthimi i dislokimit të NATO-s në vijën e vitit 1997, konsiderohet një provokim i pastër. Megjithatë, Moska deri më tani nuk ka marrë asnjë reagim ndaj shkëmbimit të propozuar nga SHBA-të, sipas Zelensky-t (transferimi i të gjithë Donbasit në këmbim të anëtarësimit në NATO). Agjencitë dhe gazetat ruse e kanë raportuar lajmin pa koment, por është e qartë se kjo “zgjidhje” është e papranueshme për Kremlinin, i cili të enjten e kaluar, pas një raundi tjetër bisedimesh midis të dërguarve të Putinit dhe Trump, u shpreh qartë dhe pa mëdyshje. Një lexues i faqes së internetit fontanka.ru komentoi në mënyrë emblematike: “Çfarë kuptimi ka një ‘Operacion Special Ushtarak’ nëse Ukraina i bashkohet NATO-s?”
Këshilltari për politikën e jashtme Yuri Ushakov, gjithashtu të enjten, tha se Putin u kujtoi të dërguarve të SHBA-së propozimet e Rusisë për arkitekturën e sigurisë të vitit 2021, të paraqitura në formën e draft-marrëveshjeve me Shtetet e Bashkuara dhe NATO-n. Tezat kryesore përfshijnë moszgjerimin e NATO-s, mosvendosjen e sistemeve kërcënuese të armëve pranë kufijve të Rusisë dhe një kthim në konfigurimin e forcave të aleancës siç ekzistonte kur u nënshkrua Akti Themelor Rusi-NATO në vitin 1997. Ushakov shtoi se Moska synon t’i plotësojë këto ide me konsiderata të reja, duke marrë parasysh mësimet e nxjerra nga përballja me Perëndimin.
Më 13 nëntor, Dmitry Peskov përshkroi qëndrimin e Moskës mbi sigurinë evropiane drejtpërdrejt në Channel One: çdo garanci kundër zgjerimit të NATO-s drejt lindjes duhet të jetë ligjërisht e detyrueshme, jo verbale, pasi Rusia kishte marrë tashmë premtime të ngjashme, të cilat, megjithatë, nuk ishin mbajtur.
Sipas Peskov, Aleanca në vend të kësaj ka kryer “pesë ose gjashtë valë zgjerimi”, duke përfshirë vendet që ndodhen direkt në kufijtë e Rusisë. Zgjerimi i parë drejt lindjes ndodhi në vitin 1999, me pranimin e Polonisë, Republikës Çeke dhe Hungarisë. Valë të tjera pasuan, duke përfshirë vendet që më parë ishin në sferën e ndikimit sovjetik dhe shtetet baltike. Në vitin 2004, Bullgaria, Letonia, Lituania, Rumania, Sllovakia, Sllovenia dhe Estonia iu bashkuan NATO-s. Shqipëria dhe Kroacia iu bashkuan në vitin 2009. Mali i Zi hyri në vitin 2017. Maqedonia e Veriut u bashkua në vitin 2020. Finlanda në vitin 2023 dhe Suedia në vitin 2024.
“Për ne, fjalë të tilla të rëndësishme duhet të mbështeten nga faktet, ndoshta duke dokumentuar moszgjerimin e NATO-s”, përfundoi Peskov./Corriere della Sera
