Miguel Ángel Félix Gallardo, një prej figurave më famëkeqe të trafikut ndërkombëtar të drogës, ka ndërruar jetë në moshën 80-vjeçare. I njohur gjerësisht me nofkën “Kumbari” apo “Bosi i bosëve”, ai ndërroi jetë në spital, pasi kishte kaluar më shumë se tri dekada në sistemin e burgjeve meksikane, ku ndodhej që prej vitit 1989.
Gallardo ishte themeluesi dhe drejtuesi i kartelit të Guadalajara-s, një prej organizatave kriminale më të fuqishme në Meksikë gjatë viteve 1980. Në periudhën e lulëzimit të trafikut të kokainës, ai arriti të ndërtonte një rrjet të gjerë bashkëpunimi mes grupeve kriminale në Amerikën Latine, duke ndryshuar ndjeshëm mënyrën se si funksiononte kontrabanda ndërkombëtare e narkotikëve.
Një nga bashkëpunimet më të rëndësishme ishte ai me kartelet kolumbiane, veçanërisht me Kartelin e Medellín-it, të drejtuar nga Pablo Escobar. Përmes kësaj aleance, kokaina e prodhuar në rajonin e Andeve transportohej drejt Meksikës dhe më pas dërgohej në tregun amerikan.
Në kulmin e aktivitetit të këtyre organizatave, vlerësohet se rreth 80 për qind e kokainës që mbërrinte në Shtetet e Bashkuara vinte nga Karteli i Medellín-it, ndërsa rrjeti i Gallardo-s ishte një hallkë kyçe në transportimin dhe shpërndarjen e saj.
Por fuqia e kartelit të Guadalajara-s nuk mbështetej vetëm te kontrolli i rrugëve të trafikut të drogës. Organizata kishte krijuar lidhje të forta me struktura të policisë dhe zyrtarë shtetërorë në Meksikë, duke zgjeruar ndikimin e saj deri në nivelet më të larta të institucioneve.
Arrestimi i Félix Gallardo-s në vitin 1989 shënoi një moment të rëndësishëm në luftën kundër karteleve meksikane. Megjithatë, ndikimi i tij në botën e krimit nuk u zhduk me burgosjen. Rrjeti që ai kishte ndihmuar të ndërtonte dhe modeli i bashkëpunimit mes organizatave meksikane e kolumbiane lanë gjurmë të thella në historinë e trafikut të drogës.
Sot, emri i tij renditet krahas figurave më të njohura të krimit të organizuar në Amerikën Latine, ndërsa historia e kartelit të Guadalajara-s mbetet një kapitull kyç për të kuptuar zhvillimin e karteleve moderne të drogës.