Serbia anulon marrëveshjen me dhëndrin e Trumpit
Fundi i projektit të kullave luksoze mbi rrënojat e NATO-s në Beograd
Serbia ka anuluar zyrtarisht marrëveshjen me kompaninë e Jared Kushner, dhëndrit të presidentit amerikan Donald Trump, për ndërtimin e një kompleksi luksoz në zemër të Beogradit, në territorin e ish-Shtabit të Përgjithshëm jugosllav, ndërtesë e dëmtuar rëndë nga bombardimet e NATO-s në vitin 1999.
Vendimi vjen pas afro dy vitesh përplasjesh politike, protestash qytetare dhe hetimesh penale, të cilat e shndërruan projektin në një nga çështjet më të debatueshme në Serbi. Investimi parashikonte transformimin e kompleksit historik në një zonë me kulla luksoze dhe ambiente komerciale, por kundërshtimi i fortë publik dhe problemet ligjore shoqëruan vazhdimisht nismën.
Lajmi është konfirmuar nga ministrja serbe e Ndërtimit, Aleksandra Sofronijeviç, e cila bëri të ditur se marrëveshja për zgjidhjen e kontratës është firmosur më 16 nëntor 2026. Sipas saj, procedura është mbyllur në përputhje me vendimin e qeverisë serbe të marrë në gusht, ndërsa palët nuk kanë pretendime financiare apo ligjore ndaj njëra-tjetrës.
“Është nënshkruar sot marrëveshja për ndërprerjen, duke përmbyllur zyrtarisht procedurën e zgjidhjes së kontratës, në përputhje me vendimin e qeverisë serbe të gushtit të këtij viti. Asnjëra prej palëve kontraktuese nuk ka pretendime ndaj tjetrës”, deklaroi Sofronijeviç.
E pyetur nëse autoritetet në Beograd kanë identifikuar një investitor të ri apo nëse kompanisë amerikane i është propozuar një pronë alternative, ministrja u shpreh se nuk kishte informacion për ndonjë marrëveshje të tillë.
Kontrata fillestare mes qeverisë serbe dhe kompanisë amerikane Atlantic Incubation Partners LLC ishte firmosur në maj të vitit 2024. Në bazë të saj, kompania e lidhur me Kushner do të zotëronte 77.5% të projektit, ndërsa pjesa e mbetur prej 22.5% do t’i takonte shtetit serb.
Marrëveshja parashikonte kushte të favorshme për investitorin amerikan. Qeveria serbe angazhohej të hiqte statusin e mbrojtjes si monument kulture për kompleksin ekzistues, të lironte territorin nga ndërtesat dhe t’ia vinte truallin në dispozicion kompanisë për 99 vjet pa pagesë, me mundësinë që më vonë prona të kalonte në pronësi të saj po ashtu pa pagesë.
Por pikërisht ky plan u kthye në objekt të një kundërshtimi të gjerë. Kompleksi, i projektuar nga arkitekti Nikola Dobroviç dhe i ndërtuar gjatë periudhës 1957-1965, konsiderohet një prej veprave të rëndësishme të arkitekturës jugosllave.
Goditja e tij gjatë fushatës ajrore të NATO-s kundër Jugosllavisë në vitin 1999 i ka dhënë ndërtesës edhe një domethënie të veçantë historike dhe politike. Për një pjesë të shoqërisë serbe, rrënojat janë simbol i bombardimeve, ndërsa specialistët e trashëgimisë kulturore kanë këmbëngulur se kompleksi duhet të ruhet si pjesë e historisë arkitekturore të vendit.
Kundërshtimi mori përmasa të mëdha më 24 mars 2025, në 26-vjetorin e nisjes së bombardimeve të NATO-s, kur mijëra qytetarë dolën në rrugët e Beogradit për të protestuar kundër projektit dhe planeve për shembjen e ndërtesës.
Demonstratat u zhvilluan në një klimë të tensionuar politike, ndërsa Serbia po përjetonte një valë të gjerë protestash kundër qeverisë së Aleksandar Vuçiçit, pas tragjedisë së Novi Sadit, ku shembja e strehës së stacionit hekurudhor shkaktoi 16 viktima.
Protestuesit kërkonin që ish-Shtabi i Përgjithshëm të mos shndërrohej në një kompleks biznesi për interesat e një investitori të huaj, por të restaurohej dhe të ruhej si monument me rëndësi historike.
Pavarësisht kundërshtimeve, më 7 nëntor 2025, Parlamenti serb miratoi një ligj të posaçëm që synonte të lehtësonte procedurat për realizimin e investimit. Megjithatë, vetëm pak javë më vonë, çështja mori një tjetër drejtim.
Më 15 dhjetor 2025, Prokuroria për Krimin e Organizuar në Serbi ngriti akuza ndaj ministrit të Kulturës, Nikola Selakoviç, dhe tre zyrtarëve të tjerë, duke i vënë nën hetim për shkelje të dyshuara gjatë procedurave që çuan në heqjen e statusit të mbrojtjes së kompleksit.
Në të njëjtën ditë, kompania e Jared Kushner njoftoi tërheqjen nga projekti, duke argumentuar se investimet e mëdha duhet të shërbejnë për të bashkuar njerëzit dhe jo për të krijuar përçarje mes tyre.
Në gusht të vitit 2026, qeveria serbe vendosi zyrtarisht të ndërpresë marrëveshjen, por vendimi nuk u bë publik menjëherë. Vetëm tani, me nënshkrimin e dokumentit përkatës nga të dyja palët, procesi ka marrë formë përfundimtare.
Ndërkohë, përfaqësuesja e Listës Studentore, Estela Radonjiç Zhivkov, ka kërkuar që ndërtesa të ruhet dhe të rindërtohet. Ajo ka ngritur gjithashtu pikëpyetje mbi arsyet e vonesës së publikimit të vendimit të qeverisë, i cili ishte marrë që në gusht.
Kështu, pas një përpjekjeje që nisi me ambicie për të sjellë një investim të madh luksoz në qendër të Beogradit, marrëveshja me kompaninë e dhëndrit të Donald Trumpit është tashmë histori. Megjithatë, mbyllja e kontratës nuk i jep fund debatit për ish-Shtabin e Përgjithshëm, pasi ende nuk është përcaktuar se çfarë do të ndodhë me kompleksin që mbart një prej kapitujve më të ndjeshëm të historisë moderne të Serbisë.
Keni një histori? Denonco anonimisht, identiteti juaj mbrohet.
Denonco



