NATO po redukton takimet e nivelit të lartë dhe nuk do të mbajë samitin e udhëheqësve në Shqipëri vitin e ardhshëm, për shkak të tensioneve brenda aleancës lidhur me shpenzimet e mbrojtjes, Iranin dhe luftën në Ukrainë. Kryeministri Edi Rama tha se “ende nuk ka një qëndrim të përbashkët se kur do të mbahet samiti. Me siguri nuk do të mbahet në vitin 2027” dhe se “në vitin 2028, nëse do të ketë një samit, ai do të mbahet në Tiranë”. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, e minimizoi shqetësimin, duke thënë se aleanca është “fleksibël për samitet e NATO-s” dhe i mban ato “kur kemi nevojë për to”.
Reduktimi prek edhe takimet ministrore: takimet e ministrave të Mbrojtjes, që zakonisht zhvillohen në tetor, nuk u mbajtën muajin e kaluar dhe nuk është planifikuar takim për tetor 2027; ministrat e Jashtëm kanë vetëm një takim të planifikuar për vitin e ardhshëm, nga dy që mbaheshin zakonisht, si pjesë e një “pakete riorganizimi”. Qëndrimet e zyrtarëve amerikanë kanë krijuar tronditje: që kur morën detyrën, sekretari i Mbrojtjes Pete Hegseth dhe sekretari i Shtetit Marco Rubio kanë munguar ose janë larguar parakohe nga takime të NATO-s; Hegseth ka përdorur takimet për të kritikuar aleatët europianë dhe Kanadanë ose për t’i bindur të ndërmarrin veprime.
Samiti i planifikuar në Shqipëri nxjerr në pah mosmarrëveshjet mbi shpenzimet e mbrojtjes. Shqipëria u zgjodh në 2025 si pritëse e samitit të 2027, por u hoq nga deklarata e samitit të korrikut, pasi disa aleatë vlerësuan se nuk shpenzon mjaftueshëm. Qeveria shqiptare parashikon për këtë vit shpenzime për mbrojtjen prej 2.15% të PBB-së. Objektivi i NATO-s për 2035 është që të gjitha 32 vendet të shpenzojnë 3.5% të PBB-së për nevojat bazë të mbrojtjes dhe 1.5% për infrastrukturën e lidhur me mbrojtjen; disa vende si Spanja, Belgjika dhe Sllovenia janë më pas se Shqipëria në këtë aspekt.
Organizimi i samiteve ka kosto të mëdha financiare dhe politike: Holanda shpenzoi rreth 100 milionë dollarë dhe një vit përgatitje për samitin e 2025 në Hagë, ndërsa Turqia mobilizoi masa të gjera sigurie dhe infrastrukturë për samitin e këtij viti. Rutte tha se organizimi me 32 aleatë dhe partnerë ka kosto të larta, por “ia vlen”. Ekspertët vlerësojnë se, në mungesë të çështjeve që të justifikojnë tubimin e 32 udhëheqësve, mund të mos mbahet samit; David Cattler tha se “mund të kalojnë dy, ndoshta edhe tre vjet”. NATO ka alternativat e saj, përfshirë samitin virtual që mbajti në shkurt 2022.

