E hënë, 16 nëntor 2026 DENONCO ANONIM Denonco: +355 69 20 95 843
PUBLIK PUBLIK
Shtyhet samiti i NATO-s në Tiranë, Rutte: Do mblidhemi kur të jetë e nevojshme
Bota

Shtyhet samiti i NATO-s në Tiranë, Rutte: Do mblidhemi kur të jetë e nevojshme

Samiti i NATO-s, që ishte planifikuar të zhvillohej në Tiranë gjatë vitit 2027, nuk do të mbahet sipas kalendarit fillestar. Vendimi për shtyrjen e tij vjen në një periudhë tensionesh brenda aleancës, ku mosmarrëveshjet për financimin e mbrojtjes, qëndrimin ndaj Iranit dhe luftën në Ukrainë kanë vënë në provë unitetin mes vendeve anëtare.

Kryeministri Edi Rama ka konfirmuar se ende nuk ekziston një dakordësi për datën e takimit të ardhshëm të nivelit më të lartë të aleancës. Sipas tij, samiti nuk pritet të zhvillohet në vitin 2027, ndërsa Tirana mund të jetë mikpritëse në vitin 2028, nëse NATO vendos të organizojë një takim të tillë.

Nga ana tjetër, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, është përpjekur të minimizojë rëndësinë e shtyrjes, duke theksuar se mbledhjet e udhëheqësve nuk kanë një periodicitet të detyrueshëm dhe organizohen në varësi të nevojave të aleancës.

“Jemi fleksibël për samitet e NATO-s. I mbajmë samitet kur kemi nevojë për to”, është shprehur Rutte në një intervistë për Associated Press, duke lënë të kuptohet se takimi i radhës do të zhvillohet vetëm kur rrethanat ta kërkojnë.

NATO rishikon kalendarin, reduktohen edhe takimet ministrore

Ndryshimi i planifikimit nuk kufizohet vetëm te samitet e krerëve të shteteve dhe qeverive. Aleanca ka nisur të reduktojë edhe takimet e ministrave të Mbrojtjes dhe të Jashtëm, si pjesë e një riorganizimi të axhendës së saj.

Ministrat e Mbrojtjes, të cilët zakonisht zhvillonin një takim edhe gjatë muajit tetor, nuk u mblodhën në këtë periudhë dhe deri tani nuk parashikohet një takim i ngjashëm për tetorin e vitit 2027. Ndërkohë, ministrat e Jashtëm do të kenë vetëm një mbledhje të planifikuar vitin e ardhshëm, në vend të dy takimeve që zhvilloheshin zakonisht.

Ky riorganizim vjen në një moment kur administrata amerikane ka shfaqur qëndrime kritike ndaj aleatëve europianë dhe Kanadasë, veçanërisht për nivelin e kontributit financiar dhe angazhimin në fushën e mbrojtjes.

Shpenzimet ushtarake të Shqipërisë, një nga pikëpyetjet për samitin

Shtyrja e samitit të Tiranës ka rikthyer në vëmendje edhe diskutimet për kontributin e Shqipërisë në buxhetin e mbrojtjes së NATO-s.

Shqipëria ishte përzgjedhur në vitin 2025 për të organizuar samitin e vitit 2027, por emri i vendit nuk u përfshi në deklaratën përfundimtare të takimit të aleancës në korrik. Sipas raportimit, një prej shqetësimeve të disa vendeve anëtare lidhet me nivelin e shpenzimeve shqiptare për mbrojtjen.

Për këtë vit, shpenzimet e Shqipërisë në këtë sektor parashikohen në rreth 2,15% të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Ndërkohë, objektivat e miratuara nga NATO parashikojnë që deri në vitin 2035 vendet anëtare të arrijnë nivelin prej 3,5% të PBB-së për nevojat kryesore ushtarake dhe 1,5% të tjera për infrastrukturën dhe investimet që lidhen me sigurinë dhe mbrojtjen.

Megjithatë, Shqipëria nuk është ndër vendet me nivelin më të ulët të shpenzimeve në raport me ekonominë e saj. Spanja, Belgjika dhe Sllovenia renditen më poshtë në këtë drejtim.

Organizimi i samiteve, kosto e lartë financiare dhe logjistike

Një tjetër faktor që ndikon në vendimmarrjen e NATO-s është kostoja e konsiderueshme që kërkon organizimi i një samiti ndërkombëtar të këtyre përmasave.

Për samitin e vitit 2025 në Hagë, Holanda angazhoi rreth një vit përgatitje dhe shpenzoi afërsisht 100 milionë dollarë. Organizimi kërkon jo vetëm infrastrukturë të posaçme, por edhe masa të jashtëzakonshme sigurie, koordinim diplomatik dhe angazhim të institucioneve shtetërore.

Edhe samiti i këtij viti në Turqi kërkoi një mobilizim të gjerë. Autoritetet turke ndërmorën investime infrastrukturore, përfshirë rikonstruksionin e një aeroporti ushtarak, ndërsa dhjetëra mijëra efektivë të sigurisë u angazhuan për mbarëvajtjen e aktivitetit në Ankara.

Mark Rutte ka pranuar se këto takime kërkojnë burime të konsiderueshme, duke përmendur edhe pjesëmarrjen e 32 vendeve anëtare dhe partnerëve ndërkombëtarë, si Japonia, Koreja e Jugut, Australia dhe Zelanda e Re.

Përplasjet politike, një tjetër sfidë për unitetin e aleancës

Përtej kostove dhe organizimit, samitet e fundit të NATO-s janë shoqëruar edhe me tensione politike mes aleatëve, veçanërisht për shkak të qëndrimeve të presidentit amerikan Donald Trump.

Gjatë takimit në Turqi, deklaratat e tij për Groenlandën, territor autonom i Danimarkës, si dhe kritikat ndaj NATO-s për mungesën e mbështetjes në konfliktin me Iranin, krijuan një klimë të ndërlikuar diplomatike.

Trump ka vënë në diskutim angazhimin e aleatëve dhe ka kërkuar më shumë mbështetje për politikat e administratës së tij, ndërsa vendet europiane kanë shprehur shqetësime për qëndrueshmërinë e marrëdhënieve transatlantike.

Në të njëjtën kohë, lufta në Ukrainë dhe kërcënimi që paraqet Rusia mbeten në qendër të shqetësimeve të vendeve anëtare. Në këto kushte, samitet shihen si një mundësi për të demonstruar unitet, por edhe si takime që mund të shoqërohen me përplasje të vështira politike.

Ekspertët: NATO mund të presë edhe disa vite për samitin e radhës

Disa ekspertë të sigurisë vlerësojnë se organizimi i një samiti të ri nuk është domosdoshmërisht urgjent, nëse aleanca ka arritur tashmë marrëveshjet kryesore për objektivat ushtarake dhe shpenzimet e mbrojtjes.

David Cattler, ish-zyrtar i lartë i inteligjencës së NATO-s dhe aktualisht studiues në Qendrën për Analizën e Politikave Europiane, argumenton se mbledhja e 32 udhëheqësve duhet të justifikohet nga çështje konkrete që kërkojnë vendimmarrje në nivelin më të lartë.

Sipas tij, nuk përjashtohet mundësia që deri në samitin e ardhshëm të kalojnë dy apo edhe tre vite.

Megjithatë, NATO ka edhe mekanizma të tjerë për të reaguar ndaj situatave të jashtëzakonshme. Një prej tyre është mbledhja virtuale e udhëheqësve, format që aleanca e përdori edhe në shkurt të vitit 2022, pas nisjes së pushtimit rus në shkallë të gjerë të Ukrainës.

Për Shqipërinë, kjo do të thotë se pritja e samitit më të rëndësishëm të NATO-s mbetet një objektiv i mundshëm, por jo më një angazhim i përcaktuar për vitin 2027.

Na ndiqni në YouTubeVideo, intervista dhe transmetime nga PUBLIK TV Abonohu

Keni një histori? Denonco anonimisht, identiteti juaj mbrohet.

Denonco
DENONCO

Zëri yt bëhet lajm.

Bëhu pjesë aktive e Publik.al. Raporto çdo padrejtësi, korrupsion apo ngjarje, me foto dhe video. Identiteti yt mbrohet nga redaksia.