Demokratët në Komitetin e Tregtisë të Senatit amerikan kanë kërkuar shpjegime zyrtare nga Sekretari i Transportit, Sean Duffy, dhe administratori i Administratës Federale të Aviacionit, Bryan Bedford lidhur me ndalimin kombëtar të fluturimeve të premten e kaluar, i cili shkaktoi ndërprerje të udhëtimeve ajrore në të gjithë Shtetet e Bashkuara.

Në një letër drejtuar dy zyrtarëve, 13 senatorë demokratë kërkojnë një raport të plotë mbi shkaqet e incidentit, dështimet teknike që çuan në bllokimin e sistemit dhe masat që do të merren për të parandaluar përsëritjen e tij. Ata kërkojnë gjithashtu informime teknike përpara se të vijojë instalimi i pajisjeve të reja në sistemin e kontrollit të trafikut ajror.

Kërkesa vjen në të njëjtën ditë kur Departamenti i Transportit ka dorëzuar zyrtarisht kërkesën për një buxhet prej 50.1 miliardë dollarësh për modernizimin e sistemit të aviacionit, një rritje e ndjeshme krahasuar me fondet e kërkuara më parë.

Sipas planit të paraqitur, më shumë se 10 miliardë dollarë do të përdoren për përfundimin e një infrastrukture dixhitale të besueshme, mbi 10 miliardë dollarë për rikonstruksionin e infrastrukturës së vjetëruar të aeroporteve, 10 miliardë dollarë për ndërtimin e pesë qendrave të reja të kontrollit të trafikut ajror dhe 10 miliardë dollarë të tjerë për ndërtimin dhe përmirësimin e deri në 140 kullave të kontrollit.

Sekretari Sean Duffy ka argumentuar se fondet shtesë janë të domosdoshme për të zgjidhur problemet që u evidentuan gjatë ndërprerjes së fluturimeve. Ai ka kërkuar që Kongresi të miratojë financim emergjent prej 50 miliardë dollarësh, përveç 12.5 miliardë dollarëve të miratuara më herët nga ligjvënësit.

“Ky është një emergjencë”, u shpreh Duffy të premten në mbrëmje, duke shtuar: “Dua që Kongresi të na japë financim emergjent. Kjo është dypartiake. Kjo është amerikane. Dua 50 miliardë dollarë”.

Megjithatë, demokratët kanë vënë në pikëpyetje rritjen e kërkesës buxhetore, duke theksuar se shuma është 20 miliardë dollarë më e lartë se propozimi prej 30 miliardë dollarësh që Departamenti i Transportit dhe Zyra e Menaxhimit dhe Buxhetit i kishin dërguar Kongresit më 12 nëntor, një ditë përpara ndërprerjes së fluturimeve.

“Kongresi pret përgjigje të qarta dhe të bazuara në fakte për shkakun rrënjësor të kësaj ndërprerjeje dhe përse masat ekzistuese mbrojtëse nuk arritën ta parandalonin atë”, shkruajnë 13 senatorët demokratë në letër.

Ata kërkojnë gjithashtu një shpjegim të plotë se si fondet shtesë do të adresojnë dobësitë e evidentuara më 13 nëntor.

Debati për financimin ka përfshirë edhe republikanët. Senatori republikan Thom Tillis deklaroi se kërkesa për 50 miliardë dollarë duhet të shoqërohet me një plan të detajuar për mënyrën se si do të shpenzohen paratë.

“Nëse kërkoni 30 miliardë apo 50 miliardë dollarë, duhet të keni patjetër një listë të gjatë nismash dhe planifikimi që qëndron pas tyre, dhe jo thjesht të kërkoni një shifër e më pas të vendosni se si do ta shpenzoni”, u shpreh ai.

Edhe senatori republikan John Cornyn kërkoi më shumë transparencë, duke deklaruar se dëshiron të dijë se çfarë fondesh ka aktualisht FAA, përse nuk janë shpenzuar ato dhe përse nevojiten para të tjera.

Një tjetër shqetësim i ngritur nga demokratët lidhet me pajisjet e prodhuara nga kompania Juniper, konkretisht me ruterat që dyshohet se kanë luajtur rol në ndërprerjen e sistemit. Në letrën e tyre përmendet edhe kompania L3Harris, kontraktore e qeverisë që ofron teknologji dhe mbështetje IT për FAA-n dhe që ka bashkëpunuar me Hewlett Packard Enterprise dhe Juniper për instalimin e pajisjeve.

Sipas shpjegimeve të dhëna nga Duffy dhe Sekretari i Sigurisë Kombëtare, Markwayne Mullin, ndërprerja u shkaktua nga një problem në telekomunikacion. Administratori i FAA-s, Bryan Bedford, e lidhi incidentin me pajisje me defekt.

Duffy shpjegoi se problemi u shfaq gjatë punimeve për zëvendësimin e kabllove të vjetra prej bakri me kabllo me fibra optike në El Dorado të Arkansasit. Kur ruteri në atë zonë u aktivizua, sipas tij, sistemi në Amarillo të Teksasit, ku pajisjet ishin zëvendësuar rreth tri javë më parë, nisi të mbingarkonte rrjetin.

Për këtë arsye, senatorët demokratë kanë kërkuar pezullimin e instalimit të pajisjeve të tjera Juniper, deri në përfundimin e testimeve shtesë që do të vërtetojnë se ato mund të përdoren në mënyrë të sigurt.

“Vendosja e pajisjeve duhet të rifillojë pasi FAA të dëshmojë gatishmërinë e tyre për përdorim të sigurt përmes testimeve më të mira operacionale, verifikimit të pavarur, aftësisë së provuar për kalimin në sistemet rezervë dhe procedurave për rikthimin në gjendjen e mëparshme”, thuhet në letrën e senatorëve.

Vetë FAA njoftoi të martën pasdite se kishte pezulluar instalimin e ruterave Juniper.

Ligjvënësit kanë kërkuar që FAA, L3Harris dhe Juniper të zhvillojnë informime teknike për senatorët deri të hënën. Këto informime duhet të përfshijnë një vlerësim fillestar të sigurisë dhe shpjegime se përse sistemi nuk kishte kapacitet të mjaftueshëm rezervë për t'u rikuperuar menjëherë gjatë ndërprerjes së së premtes.

“Modernizimi nuk mund të bëhet në kurriz të sigurisë operacionale”, theksuan senatorët.

Ndërkohë, senatorja demokrate Tammy Duckworth, anëtare e Komitetit të Tregtisë dhe përgjegjëse e grupit për aviacionin, hapësirën dhe inovacionin, ka vënë në pikëpyetje aftësinë e sekretarit Duffy për të vijuar në detyrë nëse nuk jep përgjigje të qarta për incidentin.

“Nëse sekretari nuk mund të marrë përgjegjësinë dhe të japë përgjigje, ai nuk është i përshtatshëm për të shërbyer si Sekretar i Transportit”, deklaroi Duckworth për Politico.

Nga ana tjetër, presidenti Donald Trump ka shprehur mbështetje për Duffy-n, duke vlerësuar punën e tij të hënën dhe duke deklaruar se ai “po bën një punë të shkëlqyer”.

Një zëdhënës i Departamentit të Transportit, i pyetur për letrën e senatorëve, deklaroi se institucioni ka dhënë përditësime sa herë ka pasur informacione të reja dhe do të vijojë ta bëjë këtë.

Debati për modernizimin e sistemit të kontrollit ajror në SHBA është intensifikuar pas ndërprerjes kombëtare të fluturimeve, e cila zgjati më shumë se katër orë dhe ngriti pikëpyetje për sigurinë, besueshmërinë dhe gjendjen e infrastrukturës teknologjike të aviacionit amerikan.