Nga Azgan Haklaj
Në historinë e popujve ka momente kur sallat e gjykatave nuk shërbejnë thjesht për të dhënë vendime ligjore, por shndërrohen në skena ku përplasen e vërteta e një kombi, historia e tij dhe fatet e liderëve që e udhëhoqën drejt lirisë. Fjala e ish-Presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, përballë Dhomave të Specializuara në Hagë, ku ai e cilësoi procesin si “politikë, jo drejtësi”, përmbledh ndjesinë e padrejtësisë dhe zhgënjimit që ndan një popull i tërë.
Epoka para gjyqit:
Nga Lidhja e Prizrenit dhe UÇK-ja te sakrifica e udhëheqësve!
Për të kuptuar peshën e padrejtësisë së sotme, duhet kthyer vështrimin te epoka e lavdishme që i parapriu kësaj gjykate.
Para se Hashim Thaçi dhe bashkëluftëtarët e tij të vendoseshin në bankën e të akuzuarve, ata ishin arkitektët e rezistencës dhe lirisë së Kosovës.
Në vitet më të errëta të shtypjes dhe spastrimit etnik nga regjimi i Beogradit, Ushtria Çlirimtare e Kosovës lindi si domosdoshmëri historike dhe mburojë e vetme e mbijetesës kombëtare.
Nga malet e lirisë e deri te tryezat e diplomacisë botërore në Rambuje, Thaçi dhe krerët e UÇK-së ndërtuan aleancën strategjike me Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe botën demokratike, e cila kulmoi me ndërhyrjen e NATO-s dhe çlirimin e vendit në qershor të vitit 1999.
Pas luftës, e njëjta udhëheqje mori përsipër misionin e vështirë të ngritjes së institucioneve nga hiri, shpalljes së Pavarësisë më 17 shkurt 2008 dhe sigurimit të njohjeve ndërkombëtare.
Përsëritja e historisë:
Nga Sylejman Vokshi e Abdyl Frashëri te Avni Rrustemi në Paris.
Ky fat tragjik i liderëve shqiptarë që përballen me gjykqe, kurthe dhe dënime për shkak të angazhimit të hekurt kombëtar nuk është i ri.
Ashtu si në kohën e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit (1878), ku mendjet më të ndritura dhe organizatorët më të mëdhenj të kombit si Abdyl Frashëri dhe strategu ushtarak Sylejman Vokshi që u përndoqën, u arrestuan dhe u dënuan nga perandoritë e kohës sepse kërkonin të drejta dhe liri për shqiptarët; ngjashëm me Avni Rrustemin, i cili u gjykua dhe u ballafaqua me drejtësinë e manipuluar në Paris pas vrasjes së Esat Toptanit, sot historia po përsëritet në Hagë.
Atëherë, si sot, sallat e gjykatave dhe tryezat ndërkombëtare u orvatën t’i kthenin heronjtë në të akuzuar, duke dashur të godasin vetë trungun e lirisë shqiptare.
Avni Rrustemi u bë simbol i gjyqit të patriotizmës përballë diplomacisë evropiane; në të njëjtën linjë, Hashim Thaçi dhe bashkëluftëtarët e tij po përballen sot me një proces ku po synohet të njolloset epoka më e pastër e lirisë dhe shtetndërtimit të Kosovës.
Një gjykatë që i dikton rregullat vetes dhe Kuvendit.
Pavarësia e pretenduar e Dhomave të Specializuara shpesh është shndërruar në një pushtet të pakontrolluar mbi ligjin dhe institucionet.
Kryetarja e gjykatës, Ekaterina Trendafilova, ish zv prokuroria në Gjykatën e Qarkut të Sofies në Bullgari në vitet 1985-1989 në regjimin e Teodor Zhivkovit e cila qysh nga viti 2017 drejton institucionin e Dhomave të Specializuara pa dhënë llogari, ndërsa vendimet e saj administrative nuk mund të kundërshtohen nga asnjë palë.
Për më tepër, vetë arroganca e këtij institucioni u pa kur Kuvendi i Kosovë të miratoi një ligj për gjykatën në tetor 2026, ndërsa përgjigja ishte se askush nuk mund t’u diktojë gjyqtarëve se si ta interpretojnë dhe zbatojnë ligjin – duke krijuar paradoksin e një gjykate të dalë nga Kuvendi i Kosovës që i jep mësime vetë Kuvendit.
Alarmi i BHRC-së:
Paraburgim shumëvjeçar dhe shkelje procedurale
Natyra politike e këtij procesi gjen mbështetje edhe në vlerësimet ndërkombëtare.
Në vitin 2026, Komiteti i të Drejtave të Njeriut i Avokatisë së Anglisë dhe Uellsit (BHRC) e shqyrtoi gjykatën për Avokatin e Popullit të Kosovës, duke nxjerrë në pah gjetje tronditëse:
Njerëz të prezumuar të pafajshëm po mbahen në një “paraburgim shumëvjeçar”.
Përdorimi i “materialit të patestuar ose me burim të jashtëm” në prova.
Pabarazi në burime dhe procedura që prekin drejtpërdrejt mbrojtjen.
Një trup gjykues tërësisht ndërkombëtar që funksionon shpesh si një fasadë mashtruese ndaj standardeve të mirëfillta të drejtësisë.
Gjashtë vjet brenda dhe mungesa e humanizmit
Përtej letrave dhe raporteve, ekziston realiteti i dhimbshëm njerëzor.
Hashim Thaçi është mbajtur i mbyllur në paraburgim që nga nëntori i vitit 2020, pothuajse gjashtë vjet si një njeri i prezumuar i pafajshëm. Kulmi i mungesës së ndjeshmërisë njerëzore u pa në mars të vitit 2025, kur gjykata e ndaloi të shkonte në varrimin e babait të tij, duke ia lejuar vizitën te varri vetëm më pas dhe të shoqëruar nga policia e EULEX-it.
Edhe ish-diplomati amerikan James Rubin i tha gjykatës në shtator 2025 se moslirimi i presidentit ishte “një problem”, duke dëshmuar se izolimi i tij ka prapavijë të qartë politike.
Një palë në gjyq:
Kur historia rishkruhet
Ironia më e madhe e këtij procesi është mungesa totale e ekuilibrit.
Ndërsa forcat serbe kryen krime masive në Kosovë, në këtë gjykatë nuk ka asnjë të akuzuar serb.
Kjo dëshmon qartë se kjo nuk ishte kurrë për organet, por për rishkrimin e një lufte çlirimtare si krim.
Fjala e Hashim Thaçit se ky është një proces “politik, jo drejtësi” mbetet akuza më e saktë ndaj një mekanizmi që – ngjashëm me fatin e dikurshëm të Sylejman Vokshit, Abdyl Frashërit apo Avni Rrustemit në Paris – po përpiqet të gjykojë themelet e lirisë dhe qëndresës së shqiptarëve.






