
Investitorët po vënë gjithnjë e më shumë në pikëpyetje statusin tradicional të arit si një aset i sigurt në portofolet e tyre, pasi çmimi i metalit të çmuar ka rënë ndjeshëm gjatë muajve të fundit, edhe pse asetet me rrezik më të lartë, si aksionet, kanë pësuar rënie të forta.
Ari ka humbur një të tretën e vlerës që kur çmimi i tij arriti një rekord prej 5,595 dollarësh për ons troje në janar, duke rënë deri në 3,742 dollarë për ons të mërkurën, niveli më i ulët që nga shtatori i vitit 2025.
Kjo përfshin një rënie prej rreth 10 për qind që nga momenti kur indekset e aksioneve në Wall Street arritën kulmin në fillim të tetorit, ndërsa aksionet e kompanive të teknologjisë kanë shënuar rënie gjatë javëve të fundit.
Investitorët që shpresonin se ari do të shërbente si strehë përballë trazirave më të gjera të tregjeve, rritjes së inflacionit apo shqetësimeve për nivelet e borxhit sovran, ashtu siç kanë argumentuar prej kohësh mbështetësit e tij, kanë mbetur të zhgënjyer.
“Ari po sillet disi si një aset me rrezik”, në vend që të shërbejë si mbrojtje ndaj rrezikut, tha George Cheveley, menaxher portofoli në kompaninë e fondeve Ninety One. Kjo, shtoi ai, “është e kundërta e asaj që do të prisje — do të prisje që ai të ishte një strehë e sigurt nëse bota po shkon drejt përkeqësimit”.
Metali i çmuar përjetoi një rritje historike të çmimit gjatë viteve të fundit, duke u ngjitur me shpejtësi nga rreth 2,000 dollarë për ons troje në fillim të vitit 2024 deri në kulmin e këtij viti. Kjo rritje u mbështet nga blerjet e bankave qendrore dhe, gjithnjë e më shumë, nga investitorët spekulativë që hynë në treg përmes fondeve të tregtuara në bursë (ETF).
Analistët e Peel Hunt thanë se rënia e arit në një nivel të ri të ulët këtë javë nuk kishte “asnjë shkak të qartë, ndërsa rënia e çmimeve të naftës dhe ulja e yield-eve të obligacioneve krijonin një mjedis që normalisht duhet të ishte mbështetës”.
Rënia e arit nën 3,800 dollarë për ons duket si një “dorëzim i mundshëm” i investitorëve, shtuan ata, duke ngritur shqetësime “se besimi i tregut po lëkundet dhe se gjithnjë e më shumë investitorë po binden se duhet të mbyllin pozicionet e tyre dhe të tërhiqen nga tregu përpara fillimit të vitit të ri”.

Helen Amos nga BMO tha se investitorët kishin filluar të paralajmëronin se nuk e shihnin më arin si një mjet për diversifikimin e portofoleve të aksioneve.
John Reade, strateg i tregut për Azinë dhe Evropën në organizatën e industrisë World Gold Council, tha se dobësimi i arit këtë vit ishte “kryesisht rezultat i spekulatorëve dhe investitorëve perëndimorë që përdorin levën financiare, pra njerëzve me horizonte afatshkurtra”, të cilët kishin hyrë në treg kur çmimi po rritej me shpejtësi dhe ishin larguar shpejt kur kushtet ekonomike ndryshuan.
Helen Amos, drejtoreshë menaxhuese dhe analiste e lëndëve të para në BMO, tha se investitorët kishin filluar të paralajmëronin se nuk e shihnin më arin si një mjet diversifikimi në portofolet e aksioneve.
Ajo tha se një menaxher fondi i kishte treguar javën e kaluar se ari “në fakt nuk luan më rol si instrument diversifikimi, sepse ka korrelacion pozitiv me asetet me rrezik dhe, gjithashtu, nuk sillet më si një strehë e sigurt, për shkak të luhatjeve të forta që ka shfaqur gjatë 12 muajve të fundit”.
Edhe investitorët që prisnin rikthimin e të ashtuquajturës “strategjia e zhvlerësimit të monedhës” (debasement trade) kanë mbetur të zhgënjyer. Kjo strategji konsiston në shitjen nga tregtarët të monedhave të mbështetura nga qeveritë, si dollari amerikan, në favor të aseteve fizike, si ari, për të mbrojtur pasurinë e tyre nga inflacioni.
Megjithëse inflacioni ka mbetur kokëfortësisht i lartë në ekonomitë kryesore, nisja e një cikli të ri të rritjes së normave të interesit që prej fillimit të luftës me Iranin në shkurt ka ushtruar presion mbi çmimin e arit. Rritja e yield-eve të bonove të Thesarit amerikan dhe e normave të interesit zakonisht është negative për metalin, i cili nuk gjeneron të ardhura nga interesi. Edhe forcimi i dollarit është i pafavorshëm për arin, çmimi i të cilit kuotohet në monedhën amerikane. Çmimet e naftës — një faktor kyç që ka nxitur inflacionin këtë vit — po lëviznin gjithashtu në drejtim të kundërt me çmimin e arit.
Reade i WGC tha se strategjia e zhvlerësimit të monedhës dhe procesi i dedollarizimit, të cilët nxitën çmimet e arit vitin e kaluar, “nuk janë zhdukur në të vërtetë”.
“Thjesht janë lënë në hije nga ndikimi i konfliktit në Iran, i cili ka sjellë çmime më të larta të energjisë, inflacion më të lartë, norma më të larta interesi dhe pritshmëri më të larta për normat e interesit. Kjo ia ka hequr disi vrullin rritjes së arit”, tha ai.

Njerëz që blejnë sende prej ari në Kinë
Megjithatë, edhe marrëdhënia mes arit dhe pritshmërive për normat e interesit duket se është prishur kohët e fundit. Metali ka vijuar të shfaqë dobësi edhe gjatë periudhave kur pritshmëritë për normat e interesit janë zbutur, duke i lënë mbështetësit e rritjes së çmimit të arit pa një shpjegim të qartë për modelet e tregtimit. Një investitor në një fond mbrojtës (hedge fund) e përshkroi ecurinë e fundit si “një enigmë që të vë në mendime”.
Disa analistë ia atribuojnë dobësimin e fundit rënies së aksioneve të kompanive të inteligjencës artificiale, e cila i ka detyruar disa investitorë të shesin arin për të mbuluar pozicionet e tyre në tregjet e aksioneve.
Suki Cooper, drejtuese globale e kërkimit për lëndët e para në Standard Chartered, tha se ari aktualisht ka dy role: si “burim likuiditeti, gjë që është bërë më e dukshme mes pasigurisë në sektorin e teknologjisë dhe korrigjimeve në tregjet e aksioneve; dhe, së dyti, po i rikthehet reagimit ndaj yield-eve reale dhe nominale, duke rritur koston oportune të mbajtjes së arit në periudhën afatshkurtër”.
Megjithatë, disa investitorë kanë besim te perspektiva afatgjatë e arit. Cheveley nga Ninety One përmendi kërkesën e vazhdueshme dhe të fortë nga bankat qendrore.
Strategjia e zhvlerësimit të monedhës është “qetësuar”, tha Amos nga BMO. “A do të rikthehet sërish? Po, sigurisht që do të rikthehet, sepse nivelet e borxhit publik po rriten”.
Cooper nga Standard Chartered tha se ari “duhet të largohet nga roli i tij si burim likuiditeti në mënyrë që të rifitojë vrullin rritës”. Ajo mbetet optimiste për perspektivën e tij afatgjatë, shkruan Ft.
Cheveley tha se rimëkëmbja e çmimit të arit “me gjasë do të kërkojë pak kohë”. Megjithatë, ai shtoi: “Nëse shikon zhvillimet gjeopolitike, borxhin fiskal të SHBA-së, blerjet nga bankat qendrore dhe dëshirën e Kinës dhe vendeve të tjera për të rritur rezervat e tyre të arit, mendoj se të gjithë këta faktorë që mbështesin blerjet janë ende të pranishëm”.