Nëndetësja bërthamore HMS Vengeance e Marinës Mbretërore është kthyer në Skoci pas një misioni 217-ditor nën ujë, duke thyer rekordin e mëparshëm prej 205 ditësh të vendosur nga HMS Vanguard në prill. Sipas ekspertëve, këto dy rekorde radhazi nuk tregojnë forcën e Marinës Mbretërore, por probleme brenda flotës së nëndetëseve bërthamore, shkruan Euronews.
Zgjatja gjithnjë e më e madhe e misioneve lidhet me vonesat në përfundimin e mirëmbajtjes së nëndetëseve të vjetruara dhe me presionin e rëndë psikologjik mbi personelin, sipas ekspertëve të cituar nga Euronews. Specialisti i nëndetëseve bërthamore David Cullen i tha të përditshmes britanike The Guardian më 15 nëntor se nëndetëset e klasit Vanguard ishin projektuar fillimisht për misione prej rreth tre muajsh.
Cullen shtoi se edhe ky afat shihej si kohë e gjatë për të qëndruar “nën ujë në një kuti metali pa asnjë kontakt me botën e jashtme”. Nëndetëset e klasit Vanguard, që mbajnë një ekuipazh prej rreth 140 personash, kryenin fillimisht misione tre deri në katër muaj. Në të kaluarën edhe misionet 100-ditore ishin të rralla, ndërsa sot disa patrulla thuhet se zgjasin më shumë se dyfishin e kësaj kohe.
Misionet më të gjata nënkuptojnë që nëndetëset tashmë të ngushta duhet të mbajnë sasi më të mëdha ushqimi dhe furnizimesh të tjera. Ekuipazhi duhet të jetojë për muaj me radhë përbri furnizimeve shtesë të ruajtura në korridore dhe në çdo hapësirë tjetër të përdorshme. Qeveria britanike e lidh zgjatjen e misioneve me shkurtimet buxhetore, të cilat, sipas saj, kanë ngadalësuar punën e mirëmbajtjes së nëndetëseve. ## HMS Vengeance dhe flota e nëndetëseve bërthamore HMS Vengeance, e lançuar në vitin 1998, është një nga katër nëndetëset bërthamore të klasit Vanguard të Britanisë.
Rreth 150 metra e gjatë dhe 17.526 tonë e rëndë, nëndetësja është projektuar për të mbajtur raketa balistike Trident. Në bord ka 16 tuba lëshimi raketash. Raketat Trident mund të mbajnë disa koka bërthamore që mund të drejtohen drejt objektivave të ndryshme, të pavarura nga njëra-tjetra.
Kjo teknologji njihet si “mjet rihyrjeje i shumëfishtë i drejtuar në mënyrë të pavarur” (MIRV). Nëndetëset e klasit Vanguard qëndrojnë në qendër të strategjisë së parandalimit bërthamor të Britanisë. Sipas politikës së Marinës Mbretërore për parandalim të vazhdueshëm në det, të paktën një nëndetëse e armatosur me armë bërthamore është gjithmonë në patrullë.
Qëllimi i kësaj strategjie është të sigurojë që, edhe nëse infrastruktura tjetër ushtarake britanike do të dëmtohej rëndë në një sulm të madh, vendi të mund të përgjigjet ende me armë bërthamore nga deti. Megjithatë, nëndetëset e flotës që kalojnë periudha të gjata në mirëmbajtje rrisin barrën mbi anijet që janë në gjendje të vendosen në det.
Shërbimi në nëndetëset bërthamore konsiderohet si një nga detyrat më të rënda psikologjike në Marinën Mbretërore. Nëndetëset me raketa balistike si HMS Vengeance e kalojnë pjesën më të madhe të misioneve të zhytura dhe në heshtje radiofonike për të shmangur zbulimin e pozicionit të tyre.
Edhe pse nëndetëset mund, kur është e nevojshme, të lëvizin në thellësi më të cekëta dhe të komunikojnë përmes antenave të posaçme, kontakti midis ekuipazhit dhe botës së jashtme është jashtëzakonisht i kufizuar. Detarët mund të marrin mesazhe nga familjet e tyre një herë në javë, jo më shumë se 120 fjalë, të njohura si “Familygrams”.
Megjithatë, këto mesazhe shqyrtohen nga zyrtarë të marinës përpara se t’u përcillet ekuipazhit. Zyrtarët mund të censurojnë lajme të këqija ose informacione të ndjeshme që mendojnë se mund të dëmtojnë performancën e personelit në detyrë. Përveç kësaj, detarët nuk lejohen t’u përgjigjen mesazheve të familjeve të tyre.
Si rrjedhojë, anëtarët e ekuipazhit mund të mbeten për muaj me radhë pa e ditur për zhvillime të mëdha në familjet e tyre, ose mund të jenë të pafuqishëm të përgjigjen ndaj lajmeve që marrin. Kushtet e punës në flotën e nëndetëseve britanike kanë qenë në qendër të lajmeve edhe për akuzat për ngacmim dhe diskriminim ndaj personelit femëror. ## Akuzat për ngacmim dhe e ardhmja e flotës Në vitin 2022 Sophie Brook, një nga anëtaret e para femra të ekuipazhit të nëndetëseve të Marinës Mbretërore, tha se kishte përjetuar ngacmim të vazhdueshëm seksual gjatë shërbimit të saj.
Pas rrëfimit të Brook, gra të tjera në shërbim ndanë përvojat e tyre me publikun. Në vitin 2024, shefi i atëhershëm i Marinës Mbretërore, admirali Sir Ben Key, kërkoi ndjesë, duke e përshkruar mizogjinë në shërbimin e nëndetëseve si të patolerueshme. Misioni rekord i HMS Vengeance ka shtuar gjithashtu shqetësimet për të ardhmen e flotës bërthamore të Britanisë.
Nëndetëset e klasit Vanguard ishin projektuar fillimisht për një jetë shërbimi prej rreth 25 vjetësh. Megjithatë, vonesat në vënien në shërbim të gjeneratës së re të nëndetëseve bëjnë që anijet ekzistuese të pritet të operojnë për rreth 40 vjet. Nëndetësja e parë e klasit të ri Dreadnought, HMS Dreadnought, pritet të hyjë në shërbim rreth vitit 2032.
