Britania dhe BE arrijnë marrëveshjen për afrimin ekonomik pas Brexit, 17 miliardë paund përfitime

Mbretëria e Bashkuar dhe Bashkimi Europian kanë arritur një marrëveshje të rëndësishme për rivendosjen e marrëdhënieve më të ngushta ekonomike dhe tregtare pas Brexit. Qeveria britanike vlerëson se marrëveshja mund t’i shtojë ekonomisë deri në 17 miliardë paund, ose rreth 0.5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto.
Kryeministri britanik, Andy Burnham, deklaroi në përfundim të samitit në Bruksel se vlerësimi është konfirmuar nga Thesari britanik, duke e cilësuar marrëveshjen si ndërhyrjen më të rëndësishme për nxitjen e rritjes ekonomike gjatë mandatit aktual parlamentar.
Marrëveshja përfshin tri fusha kryesore: lehtësimin e tregtisë së produkteve ushqimore dhe bujqësore, lidhjen e sistemeve të tregtimit të emetimeve të karbonit dhe krijimin e një programi të ri lëvizshmërie për të rinjtë.
Në tregtinë ushqimore dhe bujqësore, synohet harmonizimi i standardeve dhe reduktimi i kontrolleve kufitare që u vendosën pas Brexit. Këto procedura kanë rritur kostot administrative dhe kanë vështirësuar shkëmbimet tregtare, veçanërisht për produktet që kërkojnë kontrolle sanitare dhe fitosanitare.
Qeveria britanike pret që lehtësimi i tregtisë të ulë kostot për kompanitë dhe konsumatorët. Sekretari britanik për Biznesin, Jonathan Reynolds, deklaroi se marrëveshja do të ndihmojë gjithashtu që Britania të mos mbetet jashtë nismave industriale europiane, përfshirë programin “Made in Europe”.
Një tjetër element është lidhja e sistemeve britanike dhe europiane të tregtimit të emetimeve të karbonit, të cilat u ndanë pas Brexit. Aktualisht, çmimi i karbonit në tregun britanik është rreth 10 euro më i ulët se në BE.
Harmonizimi pritet të ndikojë në kostot e industrisë. Grupi kimik Ineos ka paralajmëruar se afrimi i çmimeve mund të rrisë shpenzimet për bizneset britanike. Nga ana tjetër, ekspertët e tranzicionit energjetik argumentojnë se një sistem i përbashkët mund të ulë kostot në afat të gjatë dhe të krijojë kushte më të favorshme për reduktimin e emetimeve.
Marrëveshja parashikon edhe krijimin e një programi për 100 mijë të rinj në vit, të cilët do të kenë mundësi të jetojnë dhe potencialisht të punojnë në Mbretërinë e Bashkuar ose në vendet e BE-së. Programi synon të rikthejë një pjesë të mundësive të lëvizjes që u kufizuan pas daljes së Britanisë nga Bashkimi Europian.
Megjithatë, zbatimi i tri marrëveshjeve kryesore mbetet i kushtëzuar nga një kompromis për tarifat universitare.
Brukseli kërkon që studentët nga vendet e BE-së të paguajnë të njëjtat tarifa studimi si studentët britanikë. Zyrtarët europianë kanë konfirmuar se marrëveshjet ekonomike nuk do të zbatohen përpara zgjidhjes së kësaj çështjeje, ndërsa një kompromis pritet të arrihet brenda gjashtë muajve.
Një tjetër çështje e vështirë në negociata ka qenë ndikimi që Britania do të ketë mbi hartimin e rregullave të reja europiane, të cilat mund t’i duhet t’i zbatojë në të ardhmen, veçanërisht në fushën e standardeve ushqimore. Sipas marrëveshjes, Britania do të ketë mundësi të ndjekë procesin e hartimit të legjislacionit përkatës.
Palët kanë rënë dakord gjithashtu të forcojnë bashkëpunimin në tregun e energjisë elektrike, zinxhirët e furnizimit, sigurinë dhe mbrojtjen. Prioritetet përfshijnë sigurinë detare, përballimin e kërcënimeve hibride dhe mbështetjen për Ukrainën.
Bashkimi Europian do të bashkëpunojë më ngushtë me autoritetet britanike edhe për luftën kundër emigracionit të paligjshëm, përmes krijimit të një mekanizmi të ri dialogu për migracionin.
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, e cilësoi samitin si një pikë kthese në marrëdhëniet mes Britanisë dhe BE-së, ndërsa presidenti i Këshillit Europian, António Costa, deklaroi se Unioni është i hapur për marrëdhënien më të ngushtë të mundshme me Londrën.
Komuniteti i biznesit britanik e ka mirëpritur marrëveshjen. Drejtoresha e Përgjithshme e Dhomave Britanike të Tregtisë, Shevaun Haviland, vlerësoi lehtësimet tregtare dhe mundësitë e reja ekonomike, por kërkoi respektimin e afateve të zbatimit, në mënyrë që kompanitë të dinë se kur do të përfitojnë nga ulja e kostove.
Marrëveshja ka shkaktuar edhe kundërshtime politike. Nigel Farage, drejtuesi i Reform UK, e akuzoi kryeministrin se po e afron Britaninë me BE-në pa mandat të qartë politik. Ndërkohë, përfaqësuesit proeuropianë kërkojnë hapa të mëtejshëm drejt integrimit ekonomik.
Pavarësisht afrimit, marrëveshja nuk parashikon zgjerim të ndjeshëm të të drejtave të punës në BE për profesionistët britanikë të shërbimeve, si avokatët dhe kontabilistët.
Samiti shënon një përpjekje për të reduktuar pengesat tregtare dhe ekonomike të krijuara pas Brexit, por përfitimet e parashikuara do të varen nga përfundimi i negociatave të mbetura dhe zbatimi konkret i marrëveshjeve. / FT
Ky është artikull ekskluziv i Revistës Monitor, që gëzon të drejtën e autorësisë sipas Ligjit Nr. 35/2016, “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e lidhura me to”.
Artikulli mund të ripublikohet nga mediat e tjera vetëm duke cituar “Revista Monitor” shoqëruar me linkun e artikullit origjinal.









