Një hetim i The New York Times zbulon lidhjet e biznesmenes Alice Huang me kompani kineze dhe qendra kërkimore me lidhje ushtarake. Në qendër të skandalit është Megaspeed, e cila dyshohet se ka blerë mbi 4 miliardë dollarë procesorë Nvidia dhe ka krijuar një rrjet qendrash të të dhënave në Azi. Autoritetet amerikane po hetojnë nëse teknologjia është përdorur për të anashkaluar kufizimet e eksportit drejt Kinës.

Skandali që ka përfshirë gjigantin amerikan të teknologjisë Nvidia po merr përmasa gjithnjë e më të mëdha, duke kaluar përtej marrëdhënies personale mes Jensen Huang dhe biznesmenes kineze Alice Huang.

Një hetim i publikuar nga gazeta amerikane “The New York Times” më 20 nëntor zbulon një rrjet kompanish dhe partneritetesh që lidh bizneset e Alice Huang me gjigantë të teknologjisë kineze dhe institucione që kanë bashkëpunuar me organizata të lidhura me ushtrinë e Pekinit.

Në qendër të hetimit është Megaspeed, një kompani me seli në Singapor, ku Alice Huang ka mbajtur një pozicion të lartë drejtues. Përmes një rrjeti biznesesh në Singapor, Malajzi dhe Kinë, kompania ka ndërtuar një aktivitet të rëndësishëm në ofrimin e fuqisë kompjuterike për inteligjencën artificiale.

Sipas raportimit, Megaspeed ka blerë procesorë Nvidia me vlerë mbi 4 miliardë dollarë, ndërsa partneritetet e saj përfshijnë kompani dhe institucione kineze që janë përfshirë në kërkime teknologjike me përdorim të mundshëm ushtarak. Megjithatë, deri tani nuk ka prova se procesorët e blerë nga kompania janë përdorur drejtpërdrejt nga ushtria kineze.

Historia e Megaspeed lidhet ngushtë me Alice Huang dhe bashkëshortin e saj, Kang Wei, një drejtues financiar në Kinë. Në vitin 2023, në kohën kur kërkesa globale për procesorët e inteligjencës artificiale po rritej me shpejtësi, çifti prezantoi para investitorëve në Shangai një projekt për ndërtimin e qendrave të fuqisë kompjuterike në Azinë Juglindore.

Gjatë prezantimit të projektit, një nga avantazhet e përmendura ishte marrëdhënia personale e Alice Huang me Jensen Huang, drejtuesin e atëhershëm të Nvidia-s. Sipas raportimeve të mëparshme të The New York Times, kjo lidhje ishte përdorur në diskutimet me investitorët si një mundësi për të siguruar procesorët e kërkuar të kompanisë amerikane.

Një nga emrat kryesorë që shfaqet në hetim është Alibaba, gjiganti kinez i teknologjisë, i cili sipas gazetës ka qenë klient dhe mbështetës financiar i Megaspeed. Përmes infrastrukturës së ndërtuar jashtë territorit kinez, Alibaba kishte mundësi të përdorte procesorë të avancuar Nvidia, pavarësisht kufizimeve amerikane që e vështirësojnë sigurimin e drejtpërdrejtë të këtyre teknologjive në Kinë.

Vëmendja është përqendruar edhe te Zhejiang Lab, një qendër kërkimore e themeluar në vitin 2017 me pjesëmarrjen e Alibaba-s dhe institucioneve shtetërore kineze. Laboratori zhvillon kërkime në inteligjencën artificiale, sigurinë kibernetike dhe sistemet e avancuara kompjuterike. Sipas hetimit, disa prej projekteve të tij lidhen me teknologji që mund të përdoren për identifikimin e dobësive në sistemet informatike, automatizimin e sulmeve kibernetike dhe simulimin e operacioneve ushtarake, përfshirë skenarë kundër forcave detare.

Një tjetër figurë e rëndësishme është Wang Jian, ish-drejtues i teknologjisë në Alibaba dhe drejtues i Zhejiang Lab, i cili ka pasur prej vitesh marrëdhënie profesionale dhe personale me Jensen Huang. Në vitin 2025, të dy u shfaqën së bashku në një aktivitet publik në Pekin, ku drejtuesi i Nvidia-s vlerësoi punën e shkencëtarit kinez.

Megjithatë, sipas The New York Times, Wang ka shërbyer edhe si këshilltar special në Universitetin Kombëtar të Teknologjisë së Mbrojtjes së Kinës, një institucion i lidhur me Ushtrinë Çlirimtare Popullore. Universiteti është përfshirë që prej vitit 2015 në listën amerikane të kufizimeve tregtare, për shkak të shqetësimeve mbi përdorimin e teknologjive të avancuara kompjuterike në kërkime që lidhen me sistemet bërthamore.

Një nga elementet më të rëndësishme të hetimit lidhet me mënyrën se si kompanitë kineze mund të kenë akses në teknologjinë amerikane pa importuar fizikisht procesorët në Kinë. Megaspeed dhe kompanitë e lidhura me të kanë ndërtuar infrastrukturë në vende të Azisë Juglindore, ku janë instaluar procesorët e avancuar Nvidia.

Në Malajzi, kompania Speedmatrix ka administruar procesorë të tillë në një strukturë të grupit YTL, duke ofruar shërbime kompjuterike për Alibaba-n. Përmes rrjeteve ndërkombëtare të telekomunikacionit dhe lidhjeve me fibra optike, klientët mund të përdorin nga distanca fuqinë përpunuese të këtyre sistemeve.

Kjo praktikë ngre shqetësime për autoritetet amerikane, pasi procesorët mund të qëndrojnë fizikisht jashtë Kinës, ndërsa kapacitetet e tyre të përdoren nga kompani kineze. Frika është se kjo fuqi kompjuterike mund të shfrytëzohet jo vetëm për qëllime tregtare, por edhe për zhvillimin e teknologjive me aplikime të mundshme ushtarake.

Hetimi përmend gjithashtu marrëdhëniet e Megaspeed me Aivres, një kompani amerikane e lidhur me grupin kinez Inspur, i cili është përmendur në lidhje me furnizimin me teknologji për sektorin ushtarak të Kinës.

Ndërkohë, zbulimet e reja vijnë pas raportimeve për marrëdhënien jashtëmartesore mes Alice Huang dhe Jensen Huang, çështje që sipas pretendimeve të paraqitura në material është shoqëruar edhe me largimin e Jensen Huang nga posti i drejtorit ekzekutiv në nëntor.

Por përtej dimensionit personal, autoritetet amerikane po shqyrtojnë edhe dyshimet për një operacion të mundshëm spiunazhi. Sipas raportimeve të mëparshme të The New York Times, agjencitë amerikane të inteligjencës dyshojnë se Alice Huang mund të ketë bashkëpunuar me Ministrinë kineze të Sigurisë Shtetërore.

Hetuesit kanë shqyrtuar mundësinë që ajo të jetë rekrutuar për të mbledhur informacione mbi drejtuesin e Nvidia-s dhe për të ndikuar në qëndrimet e kompanisë ndaj kufizimeve amerikane për eksportin e procesorëve drejt Kinës. Këto pretendime mbeten dyshime të inteligjencës amerikane dhe nuk përbëjnë përfundime të provuara gjyqësisht. Pekini i ka hedhur poshtë akuzat për spiunazh, duke i cilësuar të pabaza.

Çështja Megaspeed është tashmë objekt shqyrtimi nga institucionet amerikane. Departamentet e Tregtisë dhe Drejtësisë po hetojnë aktivitetin e kompanisë për shkelje të mundshme të kufizimeve të eksportit dhe transferim të paligjshëm të teknologjisë së avancuar drejt Kinës.

Sipas Reuters, një grup ligjvënësish demokratë kanë kërkuar sqarime nga sekretari amerikan i Tregtisë, Howard Lutnick, lidhur me komunikimet mes Nvidia-s dhe administratës amerikane. Ata kanë kërkuar dokumentacion për të përcaktuar nëse kompania ka ushtruar ndikim në mënyrën se si autoritetet kanë trajtuar rastin Megaspeed.

Nvidia ka deklaruar se respekton rregullat në fuqi dhe bashkëpunon me institucionet amerikane. Megaspeed ka mohuar shkeljen e ligjit, ndërsa Alibaba ka kundërshtuar pretendimet për ofrimin e shërbimeve ndaj ushtrisë kineze, duke theksuar se kontratat e saj për shërbimet cloud ndalojnë përdorimin ushtarak.

Hetimi ka rikthyer në qendër të vëmendjes rivalitetin teknologjik mes SHBA-së dhe Kinës, në një kohë kur procesorët e avancuar të inteligjencës artificiale konsiderohen si një prej aseteve më strategjike për ekonominë dhe sigurinë kombëtare.

Rasti Megaspeed nxjerr në pah vështirësitë që has Uashingtoni për të kontrolluar eksportin e teknologjisë së tij, kur fuqia kompjuterike mund të përdoret nga distanca përmes qendrave të të dhënave të vendosura në shtete të treta. Ndërsa hetimet vazhdojnë, mbetet për t’u përcaktuar nëse janë shkelur kufizimet amerikane dhe nëse teknologjia e Nvidia-s është përdorur në projekte që bien ndesh me interesat e sigurisë së SHBA-së.