Sfida e së ardhmes për prodhuesit e baterive të makinave elektrike nuk lidhet më vetëm me sasinë e energjisë që ato mund të ruajnë. Gjithnjë e më shumë rëndësi po marrin koha e karikimit, performanca në temperatura të ulëta, siguria dhe jetëgjatësia pas shumë cikleve të përdorimit. Në këtë kontekst, dallimi tradicional mes baterive me elektrolit të lëngshëm dhe atyre me gjendje të ngurtë mund të ndryshojë së shpejti.
Kompania tajvaneze ProLogium, e specializuar në zhvillimin e baterive, po punon për teknologjinë e re GEN4, e bazuar në një elektrolit inorganik me rrjedhshmëri të lartë, të quajtur Sfie.
Objektivi është të kombinohen disa nga avantazhet e elektroliteve të lëngshme dhe atyre të ngurta, pa krijuar një bateri gjysmë të ngurtë në kuptimin tradicional të termit. Risia qëndron kryesisht te mënyra se si jonet e litiumit transportohen brenda qelizës së baterisë. Sipas kompanisë, kjo teknologji mundëson karikimin nga 5% në 80% për rreth 6 minuta.
Si lëvizin jonet e litiumit
Gjatë karikimit dhe shkarkimit, jonet e litiumit lëvizin mes elektrodave, duke kaluar përmes elektrolitit. Në bateritë tradicionale me elektrolit të lëngshëm, ky proces lehtësohet nga tretësi, ndërsa në sistemet me elektrolit të ngurtë jonet ndjekin rrugë të përcaktuara nga struktura e materialit.
Teknologjia Gen4 e ProLogium përdor një mekanizëm tjetër, të bazuar në një rrjet dinamik koordinimi, të quajtur Dynamic Coordination Network (DCN).
Në këtë sistem, grupet kimike të quajtura ligande krijojnë struktura lokale që ndryshojnë vazhdimisht. Sipas kompanisë, jonet e litiumit mund të kalojnë me shpejtësi nga një strukturë në tjetrën, ndërsa lëvizja e anioneve kufizohet. Qëllimi është të sigurohet një transport më i qëndrueshëm i joneve dhe të shmangen ndryshimet e mëdha të përqendrimit që mund të shfaqen gjatë funksionimit të baterisë.
Megjithatë, ky është një parim projektimi dhe jo një garanci se të njëjtat rezultate do të arrihen në çdo kusht përdorimi. Performanca varet edhe nga struktura e qelizave, materialet e elektrodave, temperatura dhe mënyra e testimit.
Për të kuptuar se sa efektive do të jetë kjo teknologji në një automjet, do të jetë e rëndësishme të dallohen rezultatet e arritura në laborator nga ato që mund të realizohen në një bateri të plotë dhe gjatë përdorimit të përditshëm.
Elektrolit që përshtatet me ndryshimet
Një tjetër veçori që i atribuohet elektrolitit Sfie është sjellja jo njutoniane. Me fjalë të thjeshta, materiali mund të ndryshojë reagimin e tij mekanik kur i nënshtrohet një force. Gjatë deformimit, ai mund të rrjedhë dhe të përshtatet me sipërfaqet e elektrodave, ndërsa pasi presioni ndërpritet, tenton të rikthejë një strukturë më të ngurtë.
Ruajtja e një kontakti të njëtrajtshëm mes elektrolitit dhe elektrodave është thelbësore, pasi qelizat e baterisë pësojnë ndryshime të vogla në vëllim gjatë cikleve të karikimit dhe shkarkimit.
Nëse kontakti mes tyre përkeqësohet, rritet rezistenca elektrike, duke penguar funksionimin normal të baterisë. Një material që përshtatet me këto ndryshime mund të ndihmojë në reduktimin e këtij problemi.
Sipas ProLogium, kjo veçori mund të kufizojë edhe nevojën për ushtrimin e presioneve të larta mekanike mbi qelizat e baterisë.
Megjithatë, kjo nuk i zgjidh automatikisht të gjitha vështirësitë e teknologjisë me gjendje të ngurtë. Ndërfaqet mes materialeve të ndryshme, qëndrueshmëria në kohë, prodhimi në shkallë të gjerë dhe kostot mbeten sfida të rëndësishme.
Rezultatet e deklaruara nga kompania
Të dhënat e publikuara nga ProLogium janë ambicioze. Kompania pretendon se elektroliti Sfie ka arritur një përçueshmëri jonike prej 57 milisiemens për centimetër (mS/cm) në temperaturë ambienti, gjatë testeve të zhvilluara nën mbikëqyrjen e organizmit certifikues SGS.
Në testet e brendshme, qelizat Gen4 kanë arritur të karikohen nga 5% në 80% për 6,4 minuta, duke kaluar më shumë se 1.000 cikle karikimi të shpejtë.
Kompania deklaron gjithashtu se qelizat ruajnë 90% të kapacitetit të tyre në temperaturën -20 gradë Celsius dhe mund të përballojnë rryma shumë të larta në raport me kapacitetin nominal.
Këto rezultate janë premtuese, por duhen interpretuar me kujdes. Disa prej tyre bazohen në teste të brendshme dhe nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht performancën e një automjeti të plotë. Për të krahasuar teknologjitë e ndryshme nevojiten protokolle të përbashkëta dhe kushte të njëjta testimi.
Teknologjia e radhës, karikim në më pak se 5 minuta
ProLogium po zhvillon gjithashtu versionin Gen4.2, i cili përdor një ndarës qeramik poroz të përthithur me të njëjtin elektrolit Sfie.
Sipas kompanisë, ky konfigurim mund të reduktojë edhe më tej kohën e karikimit, duke e çuar procesin nga 5% në 80% në më pak se 5 minuta.
Edhe ky parashikim mbetet për t'u verifikuar përmes testeve të pavarura dhe, mbi të gjitha, në kushte reale përdorimi.
Teknologjia përfshin gjithashtu një sistem të quajtur ASM (Active Safety Mechanism), i projektuar për të nxitur pasivizimin e materialeve më reaktive kur temperatura arrin rreth 125 gradë Celsius.
Qëllimi është të parandalohen reaksionet zinxhir që mund të shkaktojnë të ashtuquajturin thermal runaway, një nga rreziqet më serioze për bateritë.
Prania e një mekanizmi të integruar sigurie është e rëndësishme, por besueshmëria e përgjithshme varet nga e gjithë struktura e qelizës dhe paketës së baterisë, si dhe nga sistemet e kontrollit dhe menaxhimit të temperaturës.
Nga laboratorët drejt makinave elektrike
Përpara se një teknologji e re baterish të dalë në treg, duhet të dëshmojë se mund të integrohet në automjete, të prodhohet në mënyrë të vazhdueshme dhe të përmbushë standardet e rrepta të sigurisë elektrike dhe termike.
ProLogium po bashkëpunon me prodhuesin gjerman Mercedes-Benz për të vlerësuar qelizat Gen4. Marrëveshja i siguron kompanisë gjermane akses me përparësi në bateritë e reja, ndërsa do të zhvillohen testime për të përcaktuar mundësinë e përdorimit të tyre në modelet e ardhshme.
Në panairin e automobilave në Paris 2026, kompania prezantoi edhe disa aplikime të zhvilluara në bashkëpunim me Fev dhe OPmobility.
Fev ka zhvilluar një modul baterie që integron qelizat e reja, ndërsa OPmobility po punon për një prototip të paketës së baterisë, të destinuar për kategori të ndryshme automjetesh.
Këto projekte shënojnë një hap të rëndësishëm, pasi teknologjia po kalon nga kërkimet mbi materialet laboratorike drejt zhvillimit të komponentëve të nevojshëm për ndërtimin e një baterie të plotë automobilistike.
Sfida e prodhimit në shkallë të gjerë
Përhapja e një teknologjie të re baterish varet përfundimisht nga aftësia për ta prodhuar atë në sasi të mëdha.
ProLogium disponon tashmë linja industriale në Taoyuan, në zonën industriale Taoke të Tajvanit, ndërsa planifikon të ndërtojë edhe një fabrikë gjigante prodhimi në Dunkirk të Francës.
Faza e parë e projektit francez parashikon një kapacitet prodhues prej 4 gigavat-orësh (GWh) në vit, që synohet të arrihet gradualisht deri në vitin 2030.
Një tjetër avantazh që kompania i atribuon kësaj teknologjie është mundësia e riciklimit. Sipas vlerësimeve të saj, elektroliti Sfie mundëson rikuperimin e deri në 90% të materialeve, të cilat mund të ripërdoren në procesin e prodhimit.
Edhe ky objektiv do të duhet të provohet në procese industriale konkrete, duke marrë parasysh konsumin e energjisë, kostot dhe cilësinë e materialeve të rikuperuara. /La Repubblica/
© SYRI.net