Rrjeti B40 i Qyteteve Ballkanike, që përfaqëson dhjetëra kryetarë bashkie të zgjedhur në rajon, ka publikuar një deklaratë të përbashkët mbi çështjen e Kryetarit të Bashkisë Tiranë, Erion Veliaj.
Në deklaratë, rrjeti B40 shpreh shqetësim të thellë për implikimet që ky paraburgim ka mbi shtetin e së drejtës dhe demokracinë vendore në Shqipëri. Kryetarët e bashkive nënshkruese theksojnë respektin e tyre për pavarësinë e sistemit gjyqësor shqiptar, por kërkojnë që parimet e proporcionalitetit të merren parasysh gjatë shqyrtimit të ardhshëm.
Deklarata thekson gjithashtu se Veliaj mbetet mbajtës i një mandati demokratik, i dhënë nga qytetarët e Tiranës. Në këtë kuadër, rrjeti citon qëndrime të mëparshme të Komisionit të Venecias, sipas të cilit kufizimet mbi aftësinë e kryetarëve të zgjedhur për të ushtruar mandatin mund të cenojnë autonominë vendore.
Nënshkruesit shprehen me shpresë se shqyrtimi i 15 shtatorit të japë një përgjigje të drejtë dhe të balancuar ndaj shqetësimeve të ngritura nga Gjykata Kushtetuese.
Deklarata e plotë:
Deklaratë e përbashkët mbi shqyrtimin nga Gjykata e Lartë e Shqipërisë më 15 shtator, paraburgimin, shtetin e së drejtës dhe demokracinë vendore të çështjes së Erion Veliajt, kryetar i zgjedhur i Bashkisë së Tiranës
Si një rrjet që përfaqëson dhjetëra kryetarë bashkie të zgjedhur demokratikisht në të gjithë Ballkanin, ne shprehim shqetësimin tonë të thellë për vazhdimin e mbajtjes në paraburgim të Erion Veliajt, Kryetarit të zgjedhur të Bashkisë Tiranë, dhe implikimet e saj ndaj shtetit të së drejtës, mbrojtjes së të drejtave themelore dhe demokracinë vendore në Shqipëri.
Kryetari Erion Veliaj ndodhet në paraburgim që prej datës 10 shkurt 2025 dhe tashmë ndodhet i ndaluar për 19 muaj pa u dënuar. Në një vendim historik të datës 1 korrik 2026, Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë konstatoi se Gjykata e Lartë, në shkallën e mëparshme, nuk kishte kryer shqyrtimin kushtetues të domosdoshëm gjatë vendimmarrjes për vazhdimin e paraburgimit të tij. Gjykata vendosi se gjykatat e shkallëve të mëparshme nuk kishin vlerësuar në mënyrë të mjaftueshme nëse paraburgimi mbetej i nevojshëm dhe proporcional, nuk kishin marrë në konsideratë masa alternative më pak kufizuese, dhe kishin lënë pas dore ndikimin e paraburgimit të zgjatur mbi ushtrimin e të drejtave të tij kushtetuese.
Me shqyrtimin e Gjykatës së Lartë të planifikuar për datën 15 shtator, ne besojmë se ky është një rast i rëndësishëm që autoritetet gjyqësore përkatëse t’i kushtojnë vëmendje të plotë dhe të kujdesshme vendimit të Gjykatës Kushtetuese, si dhe të gjitha rrethanave që lidhen me vazhdimin e paraburgimit të Kryetarit Veliaj.
Ne kemi respekt të plotë për procesin gjyqësor në vazhdim dhe për pavarësinë e gjykatave të Shqipërisë. Njëkohësisht, besojmë se kohëzgjatja e paraburgimit, së bashku me konstatimet e Gjykatës Kushtetuese, e bën veçanërisht të rëndësishme që parimet e domosdoshmërisë, proporcionalitetit dhe disponueshmërisë së masave alternative të marrin një shqyrtim të kujdesshëm.
Këto konsiderata janë të rëndësishme edhe në kontekstin më të gjerë të demokracisë vendore. Kryetari Veliaj u zgjodh nga qytetarët e Tiranës dhe mbetet mbajtës i një mandati demokratik. Në këtë drejtim, Komisioni i Venecias ka theksuar më parë se masat që prekin aftësinë e një kryetari bashkie të zgjedhur për të ushtruar mandatin e tij mund të kenë implikime të rëndësishme për autonominë vendore dhe përfaqësimin demokratik. Ky parim më i gjerë pasqyrohet gjithashtu edhe në Kartën Evropiane për Vetëqeverisjen Vendore, e cila i jep rëndësi të veçantë ushtrimit efektiv të mandateve vendore të zgjedhura.
Në këtë kontekst, dhe duke respektuar plotësisht pavarësinë e procesit gjyqësor, ne shpresojmë që çdo opsion i përshtatshëm të merret në konsideratë me kujdes, në mënyrë që masat e zbatuara gjatë procesit të mbeten proporcionale dhe, aty ku është e mundur, të lejojnë vazhdimin e ushtrimit të mandatit që qytetarët e Tiranës i besuan Kryetarit Veliaj.
Prandaj, ne e presim shqyrtimin e ardhshëm me pritshmërinë se ai do të ofrojë një mundësi domethënëse për të adresuar shqetësimet e identifikuara nga Gjykata Kushtetuese dhe për të siguruar që të drejtat themelore të Kryetarit Veliaj të respektohen plotësisht gjatë gjithë procesit.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese ka krijuar një mundësi të rëndësishme për shqyrtim të mëtejshëm të situatës së Kryetarit Veliaj. Ne shpresojmë që shqyrtimi i datës 15 shtator do të kontribuojë në një vlerësim të drejtë, të balancuar dhe konstruktiv të çështjes, duke respektuar plotësisht si procesin gjyqësor ashtu edhe mandatin demokratik që populli i Tiranës i besoi Kryetarit Veliaj.