BBC i ka kushtuar një artikull protestave në Shqipëri, duke analizuar përshkallëzimin e tyre dhe përhapjen në disa qytete. Protestat studentore, të nxitura nga kostot e larta të arsimit dhe jetesës, janë ndërthurur me pakënaqësinë e lëvizjes “Flamingo”, e cila prej muajsh kërkon dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama. Përplasjet me policinë, sulmet ndaj institucioneve dhe dëmtimet e bizneseve kanë ngritur shqetësime për situatën politike dhe rrugën e Shqipërisë drejt Bashkimit Evropian. Artikulli thekson se pakënaqësia e të rinjve lidhet edhe me korrupsionin dhe mungesën e reagimit të qeverisë ndaj kërkesave të protestuesve.
Shkrimi i plotë
Protestuesit dhe policia anti-revoltë janë përplasur në qytetet kryesore të Shqipërisë, në skena që nuk janë parë prej dekadash.
Janë sulmuar ndërtesa qeveritare dhe disa biznese private gjithashtu.
Pra, çfarë po ndodh?
Sa të mëdha dhe sa të pazakonta janë këto protesta?
Kryeqyteti i Shqipërisë, Tirana, ka përjetuar prej muajsh protesta të lëvizjes antiqeveritare “Flamingo”, por ajo që nisi të martën e kësaj jave ishte e një shkalle krejt tjetër.
Përplasjet janë përhapur edhe përtej Tiranës, duke përfshirë qytetet kryesore të Durrësit, Shkodrës, Lezhës dhe Vlorës në perëndim, Gjirokastrës në jug dhe Korçës në lindje.
Demonstratat e reja u njoftuan si një lëvizje studentore, e cila, të paktën zyrtarisht, kërkonte që qeveria të merrte masa për të ndihmuar përballimin e kostove të larta të tarifave të studimit dhe librave, si dhe të rritjes së kostos së jetesës.
Edhe nxënësit e shkollave të mesme iu bashkuan protestave, duke shtuar numrin e pjesëmarrësve.
Shumë shpejt, protestues të maskuar filluan të hidhnin gurë drejt policisë, e cila u kundërpërgjigj me ujë me presion, gaz lotsjellës dhe shkopinj gome.
Shumë njerëz u zemëruan nga pamjet e një të riu që po transportohej, me këmbën e thyer që i varej, ndërsa ai vuante nga dhimbjet e forta.
U kërkua ndjesë nga autoritetet, por kjo nuk mjaftoi për të qetësuar situatën.
Një kat i Ministrisë së Arsimit u përfshi nga zjarri, ndërsa flakët përfshinë edhe institucione të tjera qeveritare.
Çdo mbrëmje, gjatë gjithë verës, për rreth 135 ditë rresht, shqiptarët mblidheshin në qendër të Tiranës, duke mbajtur fotografi të një flamingoje rozë dhe duke i kërkuar kryeministrit Edi Rama, tashmë në mandatin e tij të katërt, të jepte dorëheqjen.
Protestat nisën për shkak të një projekti gjigant turistik në bregdetin e Adriatikut, i lidhur me Jared Kushnerin, dhëndrin e presidentit amerikan Donald Trump. Demonstruesit thanë se flamingoja do të zhdukej nga një ishull pranë qytetit bregdetar të Vlorës, nëse planet për ndërtimin e një kompleksi luksoz do të realizoheshin.
A është radikalizuar lëvizja Flamingo?
Protestuesit e lëvizjes Flamingo thonë se nuk kanë lidhje me asnjë parti politike. Një nga sloganet e tyre është: “Rama në burg, Berisha në burg”.
Rama është kryeministër, ndërsa Sali Berisha është lideri kryesor i opozitës në Shqipëri, si dhe ish-kryeministër dhe ish-president.
Në protestat e Flamingos kanë marrë pjesë të rinj dhe të moshuar, prindër me fëmijë dhe, ndonjëherë, edhe gjyshërit e tyre. Disa prej pjesëmarrësve krenoheshin me faktin se pas çdo mbrëmjeje protestash pastronin vendin ku ishin mbledhur.
Por, pas muajsh protestash dhe një vere jashtëzakonisht të nxehtë, numri i pjesëmarrësve ra, pa asnjë shenjë se qeveria po përmbushte kërkesat e tyre.
Lëvizja aktuale duket shumë më e dhunshme. Dhjetëra efektivë policie janë plagosur dhe tashmë vëmendja e Evropës është përqendruar te zhvillimet e ardhshme në një vend që konsiderohet ndër kandidatët kryesorë për anëtarësim në Bashkimin Evropian.
Disa protestues të rinj i thanë BBC-së se ajo që po ndodh tani është një fazë e re, e lindur nga lëvizja e mëparshme.
Pesë muaj protestash paqësore ishin “përballur me poshtërim, përqeshje dhe tallje”, u ankua një e re e quajtur Livia.
“Ky ishte një mesazh i qartë nga qeveria se zëri ynë nuk do të lejohej të dëgjohej”, tha ajo.
Një tjetër e re, e quajtur Brunela, tha se ishte e shqetësuar për atë që mund të ndodhte më pas.
“Jam shumë e frikësuar për atë që mund të ndodhë, sepse mediat dhe qeveria po reagojnë, sidomos tani. Nuk ishte vetëm zëri im, por zëri i rinisë shqiptare”, u shpreh ajo.
Ka shumë mundësi që të ketë pasur një mbivendosje mes dy lëvizjeve protestuese, edhe pse drejtuesit e Flamingos nuk e kanë deklaruar publikisht këtë dhe asnjë përfaqësues i lëvizjes studentore nuk ka dalë përpara për të folur në emër të saj.
Në fund të fundit, shqetësimet e tyre kryesore lidhen me korrupsionin, për të cilin kryeministri thotë se duhet të hetohet nga sistemi i drejtësisë.
Si po e menaxhon qeveria trazirën?
Rama ka vizituar disa prej ndërtesave të dëmtuara dhe ka fajësuar Sali Berishën për nxitjen e kaosit.
“E gjithë kjo është vepër e së njëjtës dorë — e dorës që e ka kapur opozitën shqiptare për fyti, e dorës që e ka djegur dhe shkatërruar Shqipërinë më shumë se një herë dhe që tani është e gatshme ta djegë dhe ta shkatërrojë përsëri, për të penguar çdo përparim. Është një luftë e verbër, e ushqyer nga urrejtja më irracionale”, tha ai të premten.
Kryeministri ka përjashtuar mundësinë e dorëheqjes, duke premtuar se do të “dëgjojë, do t’u përgjigjet shqetësimeve legjitime dhe do ta mbajë Shqipërinë në rrugën e përparimit”.
Partia Demokratike e Berishës është përpjekur shpesh të nxjerrë njerëzit në rrugë për ta rrëzuar Ramën nga pushteti. Megjithatë, numri i mbështetësve të tij besnikë, të cilët gjithashtu kanë protestuar prej muajsh dhe herë pas here janë përplasur me policinë, ka qenë i vogël krahasuar me pjesëmarrjen e tanishme.
Prandaj, ekziston njëfarë skepticizmi lidhur me aftësinë e Berishës për të organizuar trazirat, megjithëse ai mund të përpiqet të përfitojë politikisht prej tyre.
Nga ana tjetër, mediat shqiptare kanë hedhur hipoteza se mund të përfshihen shërbimet sekrete të vendeve të huaja.
Janë bërë akuza të pabazuara ndaj Serbisë, ndërsa disa komentues kanë sugjeruar se Beogradi është xheloz që Shqipëria përmendet shpesh si një nga vendet që mund të jetë e radhës për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian.
Në të vërtetë, pa përmendur emra, edhe kryeministri Rama iu referua kësaj hipoteze të premten.
“Këto janë duar të huaja që nuk dëshirojnë që Shqipëria të jetë në paqe… Ata nuk duan që Shqipëria të bëhet pjesë e familjes së bashkuar evropiane”, tha ai.
Më tej shtoi: “A mendoni se është rastësi që sa herë Shqipëria merr një tjetër dritë jeshile… ose afrohet më shumë me atë ambicie të madhe, atë objektiv historik, papritur shpërthejnë flakët? Nuk është aspak rastësi! Asgjë nga ajo që po ndodh tani nuk është rastësi!”
A është e sigurt të vizitosh Shqipërinë?
Megjithëse dhuna në rrugë është shfaqur në shumë qytete, për momentin ajo mbetet e kufizuar në zona të caktuara.
Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar u ka bërë thirrje vizitorëve që të ndjekin mediat për informacionet më të fundit, të qëndrojnë larg “demonstratave, grumbullimeve të mëdha të njerëzve ose tubimeve politike” dhe të ndjekin udhëzimet e autoriteteve lokale.
Shqipëria është një destinacion i njohur turistik dhe qeveria në Tiranë ka paralajmëruar se dhuna dëmton imazhin e vendit, duke ndikuar si te turizmi, ashtu edhe te rruga e tij drejt integrimit evropian.