Gjigantët e energjisë Shell dhe TotalEnergies kanë raportuar rritje të konsiderueshme të fitimeve gjatë tremujorit të tretë të vitit, të nxitura nga rritja e çmimeve të hidrokarbureve dhe ndërprerjet e furnizimit me naftë e gaz për shkak të konfliktit në Lindjen e Mesme.
Kompania britanike Shell njoftoi se fitimi neto pas taksave u më shumë se dyfishua krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, duke arritur në 12.1 miliardë dollarë. Ndërkohë, kompania franceze TotalEnergies regjistroi një fitim neto rekord prej 8.3 miliardë dollarësh për periudhën korrik-shtator.
Edhe grupi spanjoll Repsol përfitoi nga shtrenjtimi i lëndëve djegëse fosile, duke katërfishuar fitimin neto gjatë nëntë muajve të parë të vitit, në 5 miliardë euro, ose rreth 5.6 miliardë dollarë.
Rritja e fitimeve lidhet kryesisht me kufizimet në furnizimin global, të cilat kanë ndikuar në rritjen e çmimeve dhe të marzheve të përpunimit. Rezultatet financiare të kompanive të tjera të mëdha të sektorit, përfshirë BP, Chevron dhe ExxonMobil, pritet të publikohen gjithashtu.
Fitimet e Shell u mbështetën veçanërisht nga rritja e marzheve të rafinimit, që matin diferencën mes çmimit të naftës bruto dhe vlerës së produkteve të përpunuara, si benzina dhe nafta dizel.
Sipas të dhënave të Bloomberg, marzhet e rafinimit arritën në 42 dollarë për fuçi gjatë tremujorit të tretë, nga 24 dollarë në periudhën prill-qershor. Ky nivel tejkaloi edhe rekordin e regjistruar pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022.
Ndërprerjet në prodhimin dhe eksportin e produkteve të rafinuara nga Lindja e Mesme kanë kufizuar furnizimin në tregjet ndërkombëtare, duke favorizuar rafineritë që vijojnë aktivitetin pa u prekur drejtpërdrejt nga konflikti.
Në të njëjtën kohë, kufizimet logjistike dhe vendimi i Rusisë për të ndaluar eksportin e disa produkteve të naftës, përfshirë benzinën dhe naftën dizel, pas sulmeve ukrainase me dronë ndaj infrastrukturës energjetike, kanë shtuar presionin mbi tregjet.
Shell raportoi gjithashtu të ardhura prej 92.8 miliardë dollarësh, të mbështetura edhe nga çmimet e larta të gazit natyror.
Ndërsa kompanitë energjetike po përfitojnë nga zhvillimet në tregjet ndërkombëtare, rritja e çmimeve të karburanteve dhe faturave të energjisë po rëndon familjet dhe bizneset, duke shtuar shqetësimet për koston e jetesës dhe inflacionin.
Shell dhe TotalEnergies kanë përdorur një pjesë të fitimeve të rritura për të shtuar pagesat për aksionarët, një praktikë që ka nxitur kritika nga organizatat mjedisore dhe përfaqësues të konsumatorëve.
Në Francë, qeveria i kërkoi TotalEnergies të kalojë te konsumatorët kursimet që pritet të krijohen nga çlirimi i rezervave strategjike të naftës. Zëdhënësja e qeverisë, Maud Bregeon, deklaroi se kompania duhet të japë shembull duke ulur çmimet dhe duke i mbajtur ato të kufizuara për aq kohë sa të jetë e nevojshme.
Autoritetet franceze shpresonin që vënia në dispozicion e 10 milionë fuçive naftë për shpërndarësit të sillte një ulje prej 12 deri në 18 centësh për litër në pompat e karburantit. Megjithatë, drejtori ekzekutiv i TotalEnergies, Patrick Pouyanné, vlerësoi se ulja për konsumatorët do të ishte më e kufizuar, në nivelin 8 deri në 12 centë për litër.
Nga ana tjetër, qeveria franceze paralajmëroi se kritikat ndaj kompanisë nuk duhet të shndërrohen në një fushatë të padrejtë kundër saj.
Në Britaninë e Madhe, aktivisti i Greenpeace, Philip Evans, i bëri thirrje qeverisë të vendosë taksa ndaj kompanive të naftës, duke argumentuar se fitimet e larta duhet të shihen edhe në kontekstin e kostove që kriza klimatike po i shkakton shoqërisë.
Debati mbi fitimet e kompanive energjetike po intensifikohet në një periudhë kur tensionet gjeopolitike po ndikojnë drejtpërdrejt në tregjet e naftës dhe gazit, ndërsa konsumatorët përballen me çmime të larta.
Zhvillimet e fundit tregojnë se ndërprerjet e furnizimit dhe pasiguria në Lindjen e Mesme jo vetëm që po ndryshojnë ekuilibrat e tregut energjetik, por po rrisin edhe presionin mbi qeveritë për të kufizuar ndikimin e kostove të energjisë te qytetarët dhe bizneset.