Reformimi i sistemit të pensioneve dhe kujdesi ndaj rritjes së borxhit publik janë ndër çështjet që Banka e Shqipërisë kërkon të marrin vëmendje në projektbuxhetin e vitit 2027. Institucioni paralajmëron se emigracioni, plakja e popullsisë dhe tkurrja e numrit të personave në moshë pune do të shtojnë presionin mbi financat publike.
Rekomandimet u prezantuan në Komisionin për Ekonominë, Punësimin dhe Financat nga zëvendësguvernatorja e dytë e Bankës së Shqipërisë, Natasha Ahmetaj. Ajo kërkoi gjithashtu një shpërndarje më të njëtrajtshme të shpenzimeve buxhetore gjatë vitit, veçanërisht për investimet publike.
“Banka e Shqipërisë nënvizon nevojën e një planifikimi dhe realizimi më të njëtrajtshëm të shpenzimeve buxhetore, e sidomos të realizimit të investimeve, gjatë vitit. Kjo praktikë do të mundësonte përdorimin më efikas të burimeve publike”, deklaroi Ahmetaj.
Një nga shqetësimet kryesore lidhet me të ardhmen e skemës së pensioneve. Sipas zëvendësguvernatores, ndryshimet demografike po e bëjnë gjithnjë e më të vështirë ruajtjen e ekuilibrit financiar mes kontributeve dhe përfitimeve.
“Trendet e pafavorshme demografike, si emigracioni, plakja e popullsisë dhe rënia e popullsisë në moshë pune, pritet të shtojnë presionet mbi skemat e sigurimeve shoqërore dhe shëndetësore, duke thelluar sfidat për qëndrueshmërinë e financave publike. Kjo nënvizon rëndësinë e reformave. Në këtë kontekst, Banka e Shqipërisë inkurajon reformimin e sistemit të pensioneve, të cilat synojnë vendosjen e një ekuilibri të qëndrueshëm mes përfitimit dhe kapacitetit financiar të skemës”, u shpreh ajo.
Ahmetaj kërkoi që të shqyrtohen mundësitë për përshtatjen e skemës publike, zgjerimin e numrit të kontribuuesve dhe zhvillimin e skemave plotësuese të pensioneve. Ajo theksoi gjithashtu rëndësinë e përdorimit të statistikave demografike në planifikimin e financave publike.
“Vlerësojmë shqyrtimin e mundësive për përshtatje të skemës publike, zgjerimin e bazës së kontribuuesve dhe zgjerimin e skemave plotësuese të mëtejshme. E nevojshme është përfshirja e statistikave demografike për planifikimin fiskal”, tha zëvendësguvernatorja.
Një tjetër pikë ku Banka e Shqipërisë kërkon vëmendje është administrimi i rreziqeve fiskale. Sipas Ahmetajt, pasiguritë ekonomike dhe ndryshimet në kushtet e financimit mund të ndikojnë drejtpërdrejt në kostot e borxhit dhe në treguesit buxhetorë.
“Përmirësimi i administrimit të rreziqeve fiskale, në një mjedis ekonomik të karakterizuar nga pasiguri, forcimi i mekanizmave për identifikimin dhe administrimin e rreziqeve është i rëndësishëm. Vëmendje i duhet kushtuar kostove të borxhit apo të financimit”, theksoi ajo.
“Ne gjykojmë se vëmendje e veçantë duhet t’i kushtohet ndikimit që mund të kenë mbi treguesit buxhetorë dhe trajektoren e borxhit publik zhvillimet më pak të favorshme ekonomike dhe ndryshimet në kushtet e financimit”, përfundoi Ahmetaj.