Psikologët kanë ngritur shqetësime lidhur me chatbot-et e parregulluara të inteligjencës artificiale (IA), të cilat u ofrojnë informacione “të pakualifikuara dhe të dëmshme” personave që kërkojnë këshilla për shëndetin mendor.
Kjo vjen në një kohë kur një sondazh i Shoqatës Britanike të Psikologjisë (BPS) zbuloi se profesionistët e fushës kanë vërejtur një rritje prej 49% të numrit të pacientëve që përdorin inteligjencën artificiale për të marrë mbështetje gjatë 12 muajve të fundit.
Një prej anëtarëve të anketuar u shpreh se është i shqetësuar që njerëzit po i drejtohen teknologjisë, pasi ajo u duket “më e sigurt”, por paralajmëroi se ekziston rreziku i rritjes së izolimit, i cili mund të ndikojë në mirëqenien e tyre.
Sondazhi i BPS-së, ku morën pjesë 197 psikologë, këshillues dhe psikoterapistë, zbuloi se 7 në 10 prej tyre janë disi ose shumë të shqetësuar për përdorimin e inteligjencës artificiale nga klientët për të marrë mbështetje lidhur me shëndetin mendor.
Pothuajse 9 në 10 (88%) shprehën shqetësime lidhur me mungesën e mbikëqyrjes klinike, ndërsa një përqindje e ngjashme (87%) deklaruan se janë të shqetësuar për faktin që inteligjenca artificiale mund të japë informacione të pasakta.
Rreth 80% e të anketuarve deklaruan se janë të shqetësuar që klientët po bëhen tepër të varur nga kjo teknologji, ndërsa rreth tre të katërtat (76%) thanë se ajo po ndikon negativisht në mirëqenien e klientëve.
Laura Dean, presidente e BPS-së, tha: “Ky studim tregon se ekziston një arsye e vërtetë për shqetësim për personat që përdorin inteligjencën artificiale për terapi të shëndetit mendor dhe se ky shqetësim vjen drejtpërdrejt nga profesionistët e psikologjisë, të cilët janë në vijën e parë të frontit dhe ofrojnë mbështetje thelbësore përmes takimeve ballë për ballë.”
“Rreziku që chatbot-et e inteligjencës artificiale, të parregulluara dhe me akses të hapur, të japin këshilla të pakualifikuara dhe të dëmshme, mbetet shumë real.”
Dean paralajmëroi se integrimi i inteligjencës artificiale në kujdesin shëndetësor “mund të funksionojë vetëm nëse ekzistojnë masat e duhura mbrojtëse, të cilat garantojnë mbrojtjen si të profesionistëve të psikologjisë, ashtu edhe të njerëzve të cilëve ata u ofrojnë mbështetje”.
Ajo shtoi: “Megjithëse inteligjenca artificiale ofron shumë përfitime, ajo nuk mund të zëvendësojë elementin thelbësor njerëzor në kujdesin për shëndetin mendor.”
“Nevojiten më shumë kërkime dhe të dhëna nga profesionistët e psikologjisë, si dhe nga personat që kërkojnë mbështetje përmes mjeteve të inteligjencës artificiale, për të kuptuar se si dhe në çfarë mënyre shërbimet terapeutike të drejtuara nga njerëzit dhe inteligjenca artificiale mund të integrohen në mënyrë të sigurt, me qëllim ofrimin e kujdesit dhe arritjen e rezultateve të duhura.”
Një nga profesionistët e anketuar nga BPS-ja u shpreh: “Jam i shqetësuar sepse nuk e kuptoj saktësisht se çfarë bën inteligjenca artificiale, si funksionon dhe si arrin në përgjigjet e saj.”
“Gjithashtu, jam i shqetësuar që njerëzit po i drejtohen inteligjencës artificiale sepse ajo u duket ‘më e sigurt’ (duke shmangur rrezikun që lidhet me krijimin e besimit te një person tjetër), dhe si rrjedhojë, ne po rrisim izolimin, mungesën e aftësive sociale dhe të kontakteve njerëzore në shoqëri, gjë që lidhet drejtpërdrejt me cilësinë e jetës dhe mirëqenien.”
Një tjetër profesionist bëri thirrje për “përgjegjshmëri”, duke shtuar: “Inteligjenca artificiale shpesh konsiderohet si diçka ‘falas’, por pikërisht për këtë arsye, ashtu si në rastin e shumë platformave të mediave sociale, kompanitë që i menaxhojnë ato kanë liri të plotë për të vepruar sipas dëshirës, me pak ose aspak përgjegjësi ligjore.”
Sondazhi i BPS-së vjen pas një studimi të kryer nga organizata Barnardo’s dhe Shoqata Kombëtare e Këshillimit dhe Psikoterapisë (NCPS), me 2 000 fëmijë të moshës 11–17 vjeç, i cili zbuloi se më shumë se 4 në 10 (43%) prej tyre kishin përdorur inteligjencën artificiale për këshilla ose mbështetje emocionale.
Rosie Weatherley, menaxhere e përmbajtjes informative në organizatën bamirëse Mind, tha: “Gjetjet e këtij sondazhi përputhen me atë që po dëgjojmë nga njerëzit dhe me atë që po vërejmë përmes të dhënave të reja kërkimore se edhe përdorimi joformal i inteligjencës artificiale gjeneruese mund të shkaktojë dëme. Ende nuk dihet shumë për këtë teknologji të re dhe vazhdimisht në ndryshim, veçanërisht kur bëhet fjalë për ndikimin e përdorimit afatgjatë të saj.”
“Ne mbështesim përdorimin e mjeteve digjitale që i ndihmojnë njerëzit të orientohen në informacion, në mënyrë që të kuptojnë më mirë shëndetin mendor dhe shërbimet në të cilat mund të kenë akses, por këto mjete nuk duhet të kthehen në zëvendësuese të kujdesit cilësor, ku njerëzit ndihen vërtet të dëgjuar dhe të kuptuar.”
“Ne e dimë se njerëzit vazhdojnë ta vlerësojnë më shumë mbështetjen njerëzore sesa mjetet e inteligjencës artificiale dhe nuk duhet ta harrojmë këtë.”/DPA News
