Philippe Zenada, 62 vjeç, fitoi Çmimin Goncourt 2026 mbrëmjen e së martës, më 3 nëntor, me romanin “L’Inconnue du quai de Javel”. Vepra, e botuar nga Flammarion gushtin e kaluar, ka shitur tashmë 100,000 kopje; pas vlerësimit me çmimin më të rëndësishëm letrar të Francës, shitjet pritet të rriten ndjeshëm.
Romani mbështetet në historinë e vërtetë të Louise Canchot, një gruaje 29-vjeçare nga Brittany, e cila ishte modele e njohur në Parisin e viteve 1940. Natën vonë, më 6 shtator 1949, ajo u gjet e therur për vdekje pranë Senës. Canchot pozonte për piktorë në lagjen historike Montparnasse. Kur u gjet, dukej sikur ishte veshur me ngut: nuk kishte as çantë, as këpucë. Autoritetet morën në pyetje katër të dyshuar, por hetimi u mbyll pas gjashtë muajsh pa identifikuar vrasësin.
Të lidhura
None found
Historia e “Vajzës me njëqind portrete”
Shtatëdhjetë e shtatë vjet pas krimit të pazgjidhur, Zenada ndërmori një hetim të vetin për të hedhur dritë mbi vrasjen misterioze dhe për t’i rikthyer Louise Canchot reputacionin para publikut. Në roman, ai rrëfen jetën e shkurtër të gruas që e përshkruan si me “bukuri të errët”. Vajza e një këpucari nga Brittany, e shkëputur nga familja, ajo mbërriti në Paris gjatë verës së vitit 1937, kur ishte vetëm 17 vjeç, me shpresën për të punuar si modele. Nuk kaloi shumë kohë para se piktorët e Montparnasse të tërhiqeshin nga bukuria e saj dhe ajo të bëhej e kërkuar.
Me fillimin e Luftës së Dytë Botërore, shumë artistë lanë kryeqytetin francez, por Canchot qëndroi në Parisin e pushtuar. Ajo punoi si kamariere në kabare dhe si balerinë në Folies Bergère. Vajza e saj, Nathalie, banonte me dadon në një periferi të Parisit; Louise shkonte ta takonte çdo të diel. Nga hulumtimi i Zenadat rezulton se shoqërimi me “shoqëri të keqe” e çoi drejt alkoolizmit, deri te vdekja e saj tragjike dhe ende e pashpjeguar në moshën 29-vjeçare.
Përtej rrethanave të vdekjes së Canchot, autori shqyrton sistemin gjyqësor të Francës në shekullin e 20-të. Përfundimi i tij është se trajtimi i femicidit nuk ka ndryshuar shumë që prej asaj kohe. Ai kundërshton edhe portretizimin e viktimës pas vrasjes: raporti policor prej 300 faqesh e cilësonte grua me “reputacion të keq”, ndërsa botimet e kohës e paraqitnin si prostitutë dhe narkomane.
Në 530 faqet e librit, Zenada e trajton viktimën me empati dhe vë në dukje një vrasës të mundshëm. Le Monde shkruan se autori ka bërë çdo përpjekje për ta kuptuar personazhin e tij kryesor. Sipas mediave franceze, përpara se të shkruante romanin, ai lexoi pothuajse të gjitha veprat detektive të Georges Simenon me protagonist Inspektorin Maigret, i cili ishte kreu i një departamenti hetimi krimesh në Paris në vitin 1940.
Zenada kishte qenë katër herë më parë kandidat për Goncourt, përpara se ta fitonte çmimin me romanin e tij të 13-të. Ish-gazetar i revistës Voici, ai trajton shpesh në libra çështje që kanë vënë në vështirësi policinë franceze. Një prej tyre është “Sulak”, romani i vitit 2013 për grabitësin famëkeq që vidhte dyqane bizhuterish në vitet 1980 dhe njihej për arratisjet e tij mbresëlënëse.
