Rreth 474 milionë dollarë të shpenzuara për kandidatët republikanë në zgjedhjet e Teksasit nuk i siguruan Elon Musk rezultatin që priste.
Demokratët James Tallarico dhe Gina Hinojosa mposhtën kandidatët republikanë të mbështetur prej miliarderit, duke krijuar pasiguri të reja për interesat e tij politike dhe ekonomike në këtë shtet amerikan.
Të lidhura
None found
Rezultati përbën një goditje për Musk, i cili ka vendosur në Teksas një pjesë të rëndësishme të aktiviteteve të biznesit të tij. Selia e Tesla-s dhe aktivitetet kryesore të SpaceX janë tashmë në këtë shtet, ndërsa projektet e kompanive të tij varen në masë të madhe nga lejet, subvencionet dhe marrëveshjet me institucionet publike.
Analizat e mediave amerikane sugjerojnë se humbja e aleatëve republikanë mund ta përballë Musk me një klimë të re politike, ku demokratët do të kenë më tepër ndikim mbi vendimet që lidhen me investimet e tij.
Investimet e kompanive të Musk në Teksas
Teksasi është shndërruar në një prej qendrave kryesore të veprimtarisë së kompanive të Elon Musk. Tesla e ka selinë atje, ndërsa SpaceX realizon lëshimet e raketave nga Qarku Cameron.
Qarku Bastrop shërben për prodhimin e satelitëve Starlink, kurse në Qarkun Grimes po zhvillohet Terafab, një kompleks i përmasave të mëdha për prodhimin e mikroçipave në funksion të Tesla-s dhe SpaceX.
Projekti parashikon investime në vlerën e miliarda dollarëve dhe hapjen e rreth 3,000 vendeve të reja të punës. Kompanitë kanë marrë edhe mbështetje financiare nga shteti për këtë investim.
Kur e prezantoi Terafab, Musk e përshkroi si një nga nismat më ambicioze për prodhimin e çipave. Zgjedhja e Teksasit u ndikua edhe nga kushtet e favorshme që shteti ofron për biznesin.
Fitorja e demokratëve, megjithatë, mund të ndryshojë raportet mes kompanive të Musk dhe autoriteteve shtetërore. Gina Hinojosa, fituese e garës për guvernatore, e kishte vendosur në qendër të fushatës nevojën për kontroll më të rreptë të qendrave të të dhënave dhe pasojave të tyre në konsumin e ujit dhe energjisë elektrike.
Hinojosa kishte propozuar një moratorium për ndërtimin e qendrave të reja të të dhënave, deri në hartimin e rregullave që do të mbronin konsumatorët dhe do të kufizonin kostot e familjeve.
Në postin e guvernatores, ajo do të mund të ndikojë drejtpërdrejt në këtë proces, përfshirë edhe përmes emërimeve në komisionet shtetërore që vendosin për projekte të rëndësishme.
Pasiguri edhe për projektin në Boca Chica
Planet e Musk mund të preken edhe nga zhvillimet rreth Parkut Shtetëror Boca Chica, që ndodhet pranë bazës Starbase të SpaceX.
Komisioni i Parqeve dhe Jetës së Egër të Teksasit kishte shqyrtuar mundësinë e shitjes së rreth 5,260 akrave tokë, ku SpaceX ishte përmendur si blerës i mundshëm. Çështja, megjithatë, nuk u përfshi në rendin e ditës së mbledhjes së nëntorit.
Me ndryshimin e drejtimit politik, mundësia e arritjes së një marrëveshjeje të tillë mund të zvogëlohet. Guvernatori i Teksasit ndikon në përbërjen e komisionit, pasi anëtarët emërohen prej tij.
Starbase ndodhet në jug të Teksasit, pranë kufirit me Meksikën. Baza e SpaceX u krijua në vitin 2014 pranë plazhit Boca Chica dhe prej aty lëshohen raketat Starship, me të cilat Musk synon të realizojë udhëtime drejt Marsit.
Më 3 maj 2025, zona u shpall zyrtarisht qytet pas një votimi ku 212 persona votuan pro dhe gjashtë kundër. Pjesa më e madhe e votuesve ishin punonjës ose persona të lidhur me SpaceX. Bobby Pinden, zëvendëspresidenti i kompanisë, u zgjodh kryetar bashkie pa pasur kundërshtar.
Starbase kishte rreth 500 banorë dhe shtrihej në një sipërfaqe prej afërsisht 3.9 kilometrash katrorë. Statusi i ri i dha qytetit kompetenca për kontrollin e ndërtimeve, lëshimin e lejeve dhe zbatimin e rregulloreve vendore.
Arsyet e zhvendosjes së Musk në Teksas
Kalimi i Musk drejt Teksasit nisi në fund të vitit 2020, kur ai njoftoi largimin nga Kalifornia dhe kritikoi ndikimin që, sipas tij, kishte marrë Silicon Valley.
Një prej avantazheve kryesore të Teksasit për bizneset dhe individët me të ardhura të larta është mungesa e taksës shtetërore mbi të ardhurat personale.
Në vitin 2021, Tesla e transferoi selinë nga Palo Alto në Austin, ku ndodhet edhe një nga fabrikat më të mëdha të kompanisë në SHBA. Në korrik 2024, SpaceX bëri të njëjtin hap, ndërsa Musk njoftoi edhe zhvendosjen e selisë së X në Austin.
Krahas përfitimeve ekonomike, Teksasi i ofroi kompanive të tij një mjedis më të përshtatshëm politik dhe ligjor.
Pas vendimit të një gjykate në Delaware për anulimin e paketës së pagave prej 56 miliardë dollarësh të Musk, Tesla e transferoi selinë e saj korporative në Teksas.
Në maj 2025, guvernatori Greg Abbott firmosi një ligj që u lejon kompanive të caktojnë një prag minimal pjesëmarrjeje për aksionarët që ngrenë padi të caktuara. Tesla e miratoi menjëherë këtë dispozitë.
Lehtësimet dhe grantet shtetërore nën vëzhgim
Gjatë fushatës, demokratët vunë në dyshim raportet mes Musk dhe administratës së Abbott, duke pretenduar se kompanitë e miliarderit kishin marrë lehtësime tatimore dhe grante nga shteti.
Në një padi të paraqitur nga fushata e Gina Hinosës thuhej se Terafab kishte përfituar rreth 1.7 miliardë dollarë lehtësime tatimore, ndërsa SpaceX kishte marrë mbi 54 milionë dollarë grante shtetërore. Starlink, pas miratimit të rregullave për internetin me brez të gjerë, kishte përfituar rreth 110 milionë dollarë grante.
Hinojosa kërkoi gjithashtu që të bëheshin publike më shumë se 1,000 faqe komunikimesh mes Abbott dhe Musk. Guvernatori e kundërshtoi këtë kërkesë, duke i përshkruar komunikimet si tepër personale dhe ndërhyrëse. Një gjykatë e mbështeti fillimisht kërkesën, por vendimi u rrëzua më vonë nga gjykata e apelit.
Terafab është ndër investimet më të mëdha të planifikuara nga Musk në Teksas. Sipas të dhënave të publikuara, vetëm faza e parë parashikon 55 miliardë dollarë investim, ndërsa shuma totale mund të arrijë në 119 miliardë dollarë.
Rënia e vlerës së kompanive pas zgjedhjeve
Humbja politike u shoqërua edhe me një rënie të vlerës së aksioneve të kompanive të drejtuara nga Musk.
Të dhënat e cituara nga Agjencia Anadolu treguan se rënia fillestare e aksioneve të Tesla-s dhe SpaceX e uli me më shumë se 60 miliardë dollarë pasurinë e vlerësuar të miliarderit.
Vlerësimet e mëvonshme të Forbes e llogaritën humbjen në rreth 34.5 miliardë dollarë, duke e çuar pasurinë e Musk në 867.2 miliardë dollarë.
Aksionet e Tesla-s e mbyllën ditën në 385.19 dollarë, me rënie 3.3%, ndërsa aksionet e SpaceX ranë 3.8%, duke arritur në 135.92 dollarë.
Sipas përllogaritjeve të FourWeekMBA, brenda një dite të dyja kompanitë humbën së bashku rreth 125.8 miliardë dollarë nga kapitalizimi i tregut.
Musk kishte investuar rreth 474 milionë dollarë për kandidatët republikanë gjatë këtij cikli zgjedhor. Analiza e Forbes tregoi se nga 106 kandidatët e mbështetur prej tij, 44 humbën, 18 fituan në zona të konsideruara të sigurta për republikanët, ndërsa 44 gara vazhdonin të ishin të pavendosura deri të mërkurën.
Demokratët paralajmërojnë hetime për Musk dhe DOGE
Pasojat për Musk mund të shtrihen përtej Teksasit, pasi ai mund të përballet edhe me një mbikëqyrje më të madhe nga Kongresi amerikan.
Fitorja e demokratëve në Dhomën e Përfaqësuesve pritet t’u japë ligjvënësve të kësaj partie drejtimin e komiteteve që kanë autoritetin të kërkojnë dokumente dhe dëshmi përmes thirrjeve zyrtare.
Robert Garcia, i cili pritet të drejtojë Komitetin Mbikëqyrës, reagoi menjëherë pas rezultateve me mesazhin “Avokatët lart”. Deklarata sinjalizoi nisjen e një periudhe të re verifikimi për veprimtarinë e administratës dhe lidhjet e saj me bizneset e mëdha.
Vëmendja pritet të përqendrohet te vendimet e Departamentit për Efikasitetin Qeveritar (DOGE), ku Musk pati rol të rëndësishëm, te kontratat federale të SpaceX, marrëdhëniet e kompanive të tij me autoritetet rregullatore dhe roli i mundshëm i Starlink në luftën në Ukrainë.
Deri më 1 tetor, SpaceX kishte siguruar kontrata federale me vlerë 6.78 miliardë dollarë, krahasuar me 3.8 miliardë dollarë gjatë gjithë vitit 2024.
Megjithatë, këto hetime përfaqësojnë objektiva të deklaruara politikisht dhe nuk përbëjnë prova se janë kryer shkelje ligjore.
Tallarico: Zgjedhjet nuk duhet të blihen nga miliarderët
Ndikimi i parave të mëdha në politikë ishte një prej temave qendrore të fushatës së demokratit James Tallarico.
Ai kundërshtoi publikisht shumën që Musk shpenzoi për rivalin e tij dhe tha se një individ i vetëm, sado e madhe të jetë pasuria e tij, nuk duhet të ketë mundësinë të përcaktojë rezultatin e zgjedhjeve.
Në fjalimin pas fitores, Tallarico e përshkroi garën si një përballje mes Davidit dhe Goliathit dhe kërkoi që paratë e mëdha të largoheshin nga politika.
Debati lidhet edhe me vendimin e Gjykatës Supreme të SHBA-së në vitin 2010, i cili lejoi shpenzimet e pavarura politike nga korporatat, sindikatat dhe grupet e tjera.
Kundërshtarët e këtij sistemi paralajmërojnë se përqendrimi i financimit politik te një numër i kufizuar donatorësh mund të sjellë konflikte interesi, veçanërisht kur këta persona kanë njëkohësisht kontrata dhe interesa të mëdha ekonomike me qeverinë.
Mbështetësit e modelit, nga ana tjetër, argumentojnë se shpenzimet politike mbrohen nga liria e shprehjes dhe se edhe demokratët përfitojnë nga kontributet e donatorëve të mëdhenj.
Për Musk, sfida e ardhshme nuk kufizohet vetëm te humbja e kandidatëve që ai financoi. Ajo lidhet edhe me raportin që do të ndërtojë me drejtuesit e rinj të Teksasit. Projektet e tij nuk janë anuluar, por ndryshimi politik mund të sjellë më shumë kontrolle, rregulla dhe pasiguri për investimet e tij miliardëshe.
