Zbulon mangësitë e AKU-së, pesticidet dhe rrezikun e korrupsionit

Komisioni Europian ngre shqetësime serioze për mënyrën se si garantohet siguria ushqimore në Shqipëri, duke evidentuar një sërë mangësish në funksionimin e institucioneve përgjegjëse, kontrollin e produkteve që konsumojnë qytetarët dhe monitorimin e mbetjeve të pesticideve.

Në raportin e progresit për Shqipërinë për vitin 2026, në kapitullin 12, që përfshin sigurinë ushqimore, politikat veterinare dhe fitosanitare, Brukseli evidenton se vendi ynë vijon të ketë probleme me përafrimin e legjislacionit me standardet europiane, ndërsa zbatimi i kontrolleve dhe kapacitetet institucionale mbeten larg kërkesave të Bashkimit Europian.

Vëmendje e veçantë i kushtohet Autoritetit Kombëtar të Ushqimit (AKU), laboratorëve të analizave, kontrolleve në kufi dhe mekanizmave për identifikimin e produkteve që nuk përmbushin standardet e sigurisë.

Një tjetër shqetësim i ngritur nga Komisioni Europian lidhet me rrezikun e korrupsionit në proceset e inspektimit dhe certifikimit, ku kërkohet më shumë transparencë, kontroll dhe përgjegjshmëri institucionale.

AKU në fokus të kritikave, Brukseli kërkon riorganizim të institucioneve

Një prej problematikave kryesore të evidentuara në raport lidhet me mënyrën e organizimit dhe funksionimit të strukturave që kanë përgjegjësinë për sigurinë ushqimore.

Komisioni Europian kërkon ndërhyrje institucionale, duke përfshirë bashkimin e Autoritetit Kombëtar të Ushqimit me Autoritetin Kombëtar të Veterinarisë dhe Mbrojtjes së Bimëve. Gjithashtu, theksohet nevoja për të përcaktuar qartë kompetencat e inspektimit ndërmjet AKU-së dhe Inspektoratit të Përgjithshëm.

Sipas raportit, mbetet ende punë për t’u bërë edhe në mbledhjen e statistikave të inspektimeve, administrimin e informacionit dhe garantimin e transparencës mbi veprimtarinë e institucioneve.

Sa i përket kuadrit ligjor, Komisioni vëren se legjislacioni shqiptar për sigurinë e përgjithshme ushqimore është ende pjesërisht i përafruar me Rregulloren e Përgjithshme të BE-së për Ushqimin. Ndërkohë, Ligji për Kontrollet Zyrtare është miratuar në qershor 2026.

Brukseli kërkon që legjislacioni i ri të shoqërohet me zbatim efektiv, burime të mjaftueshme njerëzore, administrative dhe financiare, në mënyrë që kontrollet të mos mbeten vetëm në letër.

Laboratorët ushqimorë nuk përmbushin ende kërkesat europiane

Një tjetër çështje shqetësuese ka të bëjë me kapacitetet laboratorike dhe besueshmërinë e analizave që kryhen për produktet ushqimore.

Në raport theksohet se laboratorët zyrtarë nuk janë përcaktuar ende në përputhje të plotë me parimet e rregullores europiane për kontrollet zyrtare.

Gjithashtu, për rrjetin e laboratorëve nevojitet vendosja e metodave të validuara të analizimit, në mënyrë që rezultatet të jenë të besueshme për speciet dhe produktet që i nënshtrohen kontrollit.

Komisioni Europian kërkon investime të mëtejshme në zhvillimin e kapaciteteve laboratorike, akreditimin e tyre dhe standardizimin e metodave të analizave.

Këto mangësi kanë rëndësi të drejtpërdrejtë për sigurinë e konsumatorëve, pasi laboratorët janë një prej hallkave kryesore për identifikimin e produkteve që mund të paraqesin rrezik për shëndetin publik.

Pesticidet në ushqime, Shqipëria kritikohet për mungesë transparence

Një prej pikave që prek drejtpërdrejt konsumatorët është kontrolli i mbetjeve të pesticideve në produktet ushqimore.

Komisioni Europian vlerëson se Shqipëria duhet të përmirësojë mënyrën e zbatimit të masave në rastet kur konstatohen produkte që nuk përmbushin standardet, si dhe të rrisë transparencën për këto raste.

Pra, nuk mjafton vetëm evidentimi i produkteve problematike, por kërkohet edhe reagim konkret nga institucionet përgjegjëse, zbatimi i masave korrigjuese dhe informimi transparent mbi rezultatet e kontrolleve.

Kjo çështje merr rëndësi të veçantë në kushtet kur siguria e produkteve që përfundojnë në tryezat e qytetarëve varet drejtpërdrejt nga efektiviteti i inspektimeve dhe monitorimit.

Qumështi dhe ushqimi i kafshëve, mungon programi kombëtar i përmirësimit

Shqetësimet e Brukselit shtrihen edhe në sektorin e prodhimit blegtoral.

Në raport theksohet se Shqipëria duhet të hartojë një program kombëtar për përmirësimin e cilësisë së qumështit, ndërsa për rregullat specifike që lidhen me ushqimin e kafshëve nuk raportohet përparim i mjaftueshëm.

Komisioni Europian nënvizon se në këtë drejtim mbetet ende shumë punë, veçanërisht për garantimin e standardeve që kërkohen nga legjislacioni europian.

Mangësitë në këtë sektor ndikojnë në të gjithë zinxhirin ushqimor, nga ushqimi i kafshëve dhe kushtet e prodhimit, deri te kontrolli i cilësisë së qumështit dhe produkteve që mbërrijnë te konsumatori.

Gjurmueshmëria e kafshëve dhe mbikëqyrja e sëmundjeve, sistem me mangësi

Probleme janë konstatuar edhe në sistemin veterinar, ku raporti evidenton boshllëqe në gjurmueshmërinë e kafshëve, monitorimin e sëmundjeve dhe kapacitetet laboratorike për identifikimin e patogjenëve të caktuar.

Sipas Komisionit Europian, këto mangësi kufizojnë aftësinë e sistemit për të zbuluar në kohë rreziqet, për të përcaktuar kontrollet prioritare dhe për të vlerësuar përparimin në parandalimin e sëmundjeve.

Një tjetër problematikë lidhet me mungesën e një sistemi të plotë, në përputhje me kërkesat e Bashkimit Europian, për grumbullimin, ruajtjen dhe përpunimin e nënprodukteve shtazore.

Përmirësimi i këtyre mekanizmave konsiderohet i domosdoshëm për të garantuar kontrollin veterinar dhe për të parandaluar rreziqet që mund të përhapen në zinxhirin ushqimor.

Kontrollet kufitare, një tjetër hallkë që kërkon ndërhyrje

Komisioni Europian kërkon gjithashtu forcimin e kontrolleve në pikat kufitare, ku produktet ushqimore dhe ngarkesat që hyjnë në vend duhet t’u nënshtrohen procedurave të përshtatshme të verifikimit.

Raporti nënvizon se pikat aktive të kontrollit kufitar duhet të përshtaten me kërkesat e Bashkimit Europian në momentin e anëtarësimit të Shqipërisë.

Kjo nënkupton nevojën për kapacitete më të mira infrastrukturore, procedura të standardizuara dhe kontrolle që garantojnë respektimin e rregullave për produktet ushqimore, veterinare dhe fitosanitare.

Brukseli paralajmëron për korrupsion në inspektime dhe certifikime

Një prej pjesëve më të ndjeshme të raportit lidhet me rrezikun e korrupsionit në institucionet që kryejnë kontrolle veterinare dhe fitosanitare.

Komisioni Europian kërkon masa më të forta për garantimin e integritetit të inspektimeve dhe certifikimeve, duke theksuar se transparenca dhe llogaridhënia duhet të përmirësohen ndjeshëm.

Në dokument nënvizohet se Shqipëria duhet të vijojë zbatimin e Strategjisë Kombëtare Ndërsektoriale Kundër Korrupsionit, por njëkohësisht të forcojë mekanizmat konkretë për parandalimin e abuzimeve në këto procese.

Vëmendja ndaj këtij aspekti është veçanërisht e rëndësishme, pasi inspektimet dhe certifikimet përcaktojnë nëse produktet dhe aktivitetet përmbushin standardet ligjore për t’u tregtuar dhe konsumuar.

Në tërësi, vlerësimi i Komisionit Europian evidenton një sërë dobësish që Shqipëria duhet të adresojë përpara anëtarësimit në Bashkimin Europian. Nga riorganizimi i AKU-së dhe forcimi i laboratorëve, te kontrolli i pesticideve, cilësia e qumështit dhe parandalimi i korrupsionit, sfidat mbeten të shumta.

Ndërsa institucionet shqiptare duhet të garantojnë sigurinë e produkteve që konsumojnë qytetarët çdo ditë, raporti i Brukselit tregon se mekanizmat e kontrollit kanë ende mangësi që kërkojnë ndërhyrje konkrete.