Shqipëria po kërkon mbështetje më të fortë nga NATO për t’u përballur me kërcënimet hibride dhe fushatat e dezinformimit, ndërsa vazhdon pasiguria lidhur me mbajtjen e samitit të ardhshëm të Aleancës në Tiranë.
Ministri i Mbrojtjes, Ermal Nufi, i ka kërkuar NATO-s të dërgojë në vend ekspertë që mund të ndihmojnë institucionet të zbulojnë dhe t’u kundërvihen ndërhyrjeve të dyshuara në internet.
Të lidhura
None found
Organizimi i samitit në Tiranë është diskutuar mes alternativave të ndryshme. Qeveria shqiptare ka shprehur gatishmërinë të shqyrtojë shtyrjen e takimit ose mbajtjen e tij në format virtual.
Më 3 nëntor, megjithatë, Ministria e Mbrojtjes njoftoi se, pas bisedës mes kryeministrit Edi Rama dhe sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, Tirana ishte konfirmuar sërish si qyteti pritës. Data e samitit ende nuk është caktuar.
Në një intervistë për POLITICO, Nufi dhe homologu i tij malazez, Dragan Krapović, kërkuan që Aleanca të shtojë ndihmën për vendet e Ballkanit Perëndimor. Ata propozuan dërgimin e ekipeve të specializuara për t’u përballur me dezinformimin dhe ndërhyrjet e dyshuara ruse.
Nufi tha se gjatë vitit të fundit janë shtuar postimet në rrjetet sociale që, sipas tij, nxisin zemërim dhe urrejtje në shoqëri. Ai përmendi gjithashtu zbulimin e organizatave me lidhje të tërthorta me Rusinë dhe bëri thirrje për një rol më aktiv të NATO-s në identifikimin e aktorëve keqdashës online.
“NATO duhet të jetë më aktive në identifikimin e mënyrave për të kundërshtuar aktorët keqdashës online, duke vendosur protokolle mes vendeve anëtare dhe duke krijuar ekipe reagimi për të ndihmuar çdo vend që ka nevojë”, tha Nufi.
Ministri vlerësoi se Shqipërisë i duhet më shumë ndihmë për të forcuar institucionet dhe për t’u mbrojtur nga ndërhyrjet në hapësirën digjitale.
Akuzat për ndikim të huaj në internet kanë nxitur debat politik në vend. Kryeministri Edi Rama ka fajësuar Rusinë dhe Iranin për nxitjen e protestave kundër korrupsionit, të cilat kanë vijuar që nga muaji maj.
Ekspertë të komunikimit i kanë kundërshtuar këto pretendime. Blerjana Bino, bashkëthemeluese e qendrës kërkimore SCiDEV në Tiranë, i tha POLITICO-s se, edhe pse më herët janë dokumentuar fushata në rrjetet sociale me lidhje ruse për tema të ndryshme, nuk ka prova që vërtetojnë se Rusia qëndron pas protestave, siç ka pretenduar kryeministri.
Sipas Binos, kur qeveria ia atribuon pakënaqësinë e qytetarëve ndërhyrjeve të huaja, rrezikon të zhvlerësojë ankesat e ligjshme të protestuesve.
Ajo vuri në dukje se fushatat e dezinformimit të lidhura me Rusinë kanë shënjestruar edhe integrimin e Shqipërisë në Bashkimin Evropian, anëtarësimin në NATO dhe kanë nxitur përçarje shoqërore për tema të ndryshme, mes tyre të drejtat e komunitetit LGBTQ.
Rusia dhe Irani i kanë mohuar akuzat për përfshirje në protestat shqiptare.
NATO ka nisur zhvillimin e ekipeve për reagimin ndaj kërcënimeve hibride që prej vitit 2018. Antonio Missiroli, ish-ndihmëssekretar i përgjithshëm i Aleancës për sfidat e reja të sigurisë, tha se ekipet zakonisht përbëhen nga rreth 12 ekspertë të vënë në dispozicion nga vendet anëtare.
Ekspertët ndihmojnë në vëzhgimin e kërcënimeve, bashkërendimin e përgjigjes së institucioneve dhe rritjen e kapaciteteve të vendeve të përballura me sulme hibride.
NATO ka dërguar ekipe të tilla në Mal të Zi më 2019 dhe në Lituani më 2021. Një ekip i Aleancës shkoi në Shqipëri më 2022, pas sulmeve kibernetike iraniane ndaj sistemeve qeveritare dhe shërbimeve digjitale për qytetarët.
Një zyrtar i NATO-s tha se Aleanca është e gatshme të japë ndihmë shtesë nëse atë e kërkojnë vendet anëtare. Sipas tij, aleatët po shtojnë përgatitjet dhe masat mbrojtëse ndaj veprimeve destabilizuese, përfshirë përforcimin e sigurisë kibernetike.
Por për dërgimin e një ekipi tjetër nevojitet miratimi me konsensus i anëtarëve të NATO-s. Tre diplomatë të Aleancës, të cituar nga POLITICO, thanë se kjo mundësi do të shqyrtohej, duke paralajmëruar njëkohësisht se ndihma nuk duhet të shërbejë për interesa të politikës së brendshme.
Sondazhi i NATO-s i zhvilluar në pranverë dhe i siguruar nga POLITICO tregon se 95% e të anketuarve në Shqipëri mbështesin qëndrimin e vendit në Aleancë. Në Mal të Zi, përkrahja është 52%, përqindja më e ulët mes vendeve anëtare.
Diskutimi për sigurinë kibernetike dhe dezinformimin zhvillohet ndërsa Shqipëria synon të anëtarësohet në Bashkimin Evropian deri në fund të dekadës dhe po përgatitet të presë samitin e NATO-s në Tiranë.
