Rënia e dyshimtë e prodhimit dhe fituesi me 14.7 mln dollarë borxhe

Në fushën naftëmbajtëse të Gorisht-Koculit, 142 puse aktive vazhdojnë të pompojnë naftë të rëndë nga një thellësi prej 700 deri në 1,500 metra. Për dekada, kjo fushë me dy antiklinalet e saj karbonatike ka qenë një shtyllë e heshtur e industrisë shtetërore të hidrokarbureve. Por kohët e fundit, ritmi i nxjerrjes ka pësuar një rënie të mprehtë—një dukuri që po përkon me një proces të diskutueshëm koncesionar.

Sipas të dhënave të publikuara nga kompania shtetërore Albpetrol, prodhimi në Gorisht-Kocul ka qëndruar i qëndrueshëm në rreth 32,000 deri në 33,000 tonë në vit gjatë periudhës 2021–2024 (me përjashtim të vitit pandemik 2020).

Në vitin 2025, shifra zbriti në 29,243 tonë. Në gjashtëmujorin e parë të vitit 2026, prodhimi ra në vetëm 9,634 tonë, duke arritur në 17,116 tonë sipas përditësimeve të fundit. Me ritmin aktual prej rreth 82 tonësh në ditë, fusha pritet ta mbyllë vitin me rreth 22,000 tonë—një tkurrje prej afro 25% krahasuar me një vit më parë.

Në sektorin e energjisë, rënia e prodhimit në fusha të maturuara është e zakonshme. Megjithatë, koha e kësaj rënieje ngre pikëpyetje të forta rregullatore. Fakti që kjo rënie e menjëhershme ndodh pikërisht tani, në momentin kur vendburimi po jepet me koncesion, ngre dyshime të forta, sepse prodhimi në ditën e dorëzimit përcakton drejtpërdrejt kushtet financiare të marrëveshjes.

Në marrëveshjet e ndarjes së prodhimit (PSA), niveli bazë i prodhimit ekzistues (i njohur si nafta ekzistuese) përcakton pjesën që i takon automatikisht shtetit përpara se koncesionari të llogarisë fitimin e tij nga nafta shtesë. Një bazë më e ulët në momentin e dorëzimit të fushës ul drejtpërdrejt detyrimet minimale të kompanisë private ndaj buxhetit publik.

Ky detaj e bën anomalinë edhe më të mprehtë. Në qershor 2025, Albpetrol lidhi një kontratë me vlerë rreth 2 milionë euro (197 milionë lekë) për blerjen dhe instalimin e 10 sistemeve të pompave të reja me burmë (PCP) në 10 puse të Gorishtit, me objektivin e shpallur zyrtarisht për të rritur nxjerrjen e naftës. Në vend të rritjes së premtuar nga ky investim publik, shifrat zyrtare tregojnë rënie të lirë—dhe puset e sapopajisura me fonde shtetërore po bëhen gati t’i dorëzohen një operatori privat.

Ndërkohë, profili i fituesit të përzgjedhur nga Albpetrol pas mbylljes së garës në nëntor 2026 shton dozën e skepticizmit. Fituesja, Laredo Oil Inc, është një shoqëri e regjistruar në Austin të Teksasit, e themeluar në vitin 2008.

Ndryshe nga profili i një investitori strategjik me muskuj financiarë, pasqyrat e saj të dorëzuara pranë Komisionit Amerikan të Letrave me Vlerë (SEC) tregojnë një bilanc të rënduar: zero dollarë të ardhura në tremujorin qershor–gusht 2026, 35.5 milionë dollarë humbje të akumuluara dhe 14.7 milionë dollarë borxhe kundrejt vetëm 147 mijë dollarëve para në arkë.

Vetë audituesit e kompanisë në SHBA kanë shënuar paralajmërimin për “pasiguri të vijimësisë” (going concern), duke vënë në dyshim mbijetesën e saj në 12 muajt e ardhshëm.

Teknologjia e reklamuar nga Laredo Oil—nxjerrja e naftës përmes drenazhimit me gravitet nëntokësor (UGD)—nuk ka prodhuar ende asnjë fuçi nafte komerciale në SHBA, ku kompania ka braktisur mbi 90% të tokave të saj kërkimore.

Për Tiranën, ky skenar ka një shije të njohur. Në vitin 2007, i njëjti vendburim i Gorisht-Koculit iu dha me koncesion kompanisë Stream Oil & Gas. Eksperimenti përfundoi një dekadë më vonë me prishjen e kontratës dhe me rreth 40 milionë dollarë borxhe të papaguara ndaj Albpetrolit, tatimeve dhe furnitorëve.

Për ironi, një vend me rezerva të konsiderueshme nafte në tokë rrezikon të përsërisë të njëjtin gabim: të privatizojë fitimet e menjëhershme nga puset ekzistuese dhe të shtetëzojë sërish borxhet kur puset të shterojnë./Kapitali