Kompania hapësinore SpaceX, e themeluar nga Elon Musk, ka shënuar një tjetër arritje të rëndësishme në eksplorimin e hapësirës, duke kapur për herë të parë anijen kozmike Starship me krahët gjigantë mekanikë të kullës së lëshimit, gjatë kthimit të saj në Tokë.
Manovra spektakolare u realizua të shtunën, më 14 nëntor, në bazën e kompanisë në Teksas, rreth 22 orë pas nisjes së anijes. Starship përfundoi një zbritje të kontrolluar nga hapësira dhe u pozicionua mes dy krahëve mekanikë të sistemit të njohur si Mechazilla, të cilët arritën ta kapnin në ajër, pa pasur nevojë që ajo të ulej në tokë.
SpaceX e cilësoi këtë sukses si një moment historik për programin e saj hapësinor, duke publikuar edhe pamjet e operacionit në rrjetin social X.
“Mechazilla kap Starship! Urime të gjithë ekipit të SpaceX për këtë arritje të jashtëzakonshme!”, shkroi kompania.
Fluturimi i 15-të testues i Starship
Anija kozmike u nis të premten, më 13 nëntor, nga baza Star e SpaceX në Teksasin Jugor, në kuadër të fluturimit të saj të 15-të testues.
Pas shkëputjes nga raketa përforcuese Super Heavy, Starship vijoi udhëtimin në hapësirë, ku përfundoi 14 orbita rreth Tokës. Gjatë misionit, ajo realizoi edhe lëshimin e 26 satelitëve Starlink të gjeneratës së ardhshme, një prej objektivave kryesore të testit.
Rreth 22 orë e gjysmë pas nisjes, anija hyri sërish në atmosferën e Tokës, duke përballuar temperaturat jashtëzakonisht të larta të krijuara gjatë rihyrjes.
Në fazën përfundimtare, Starship doli nga retë dhe kreu manovrën për t’u pozicionuar vertikalisht, duke përdorur motorët e saj. Më pas, ngadalësoi lëvizjen dhe u drejtua drejt kullës së lëshimit, ku dy krahët mekanikë e kapën me sukses.
Kjo është hera e parë që SpaceX arrin të realizojë një manovër të tillë me vetë anijen Starship. Kompania kishte arritur më parë të kapte me të njëjtin sistem raketën përforcuese Super Heavy.
Mechazilla catches Starship! Congratulations to the entire SpaceX team on this incredible achievement! pic.twitter.com/YJzmGUZb2B
— SpaceX (@SpaceX) November 14, 2026
Raketa Super Heavy përfundon në Gjirin e Meksikës
Pavarësisht suksesit të Starship, misioni nuk shkoi plotësisht sipas planit. SpaceX synonte të realizonte për herë të parë kapjen e të dy pjesëve të sistemit, si të raketës përforcuese Super Heavy, ashtu edhe të anijes kozmike.
Megjithatë, gjatë kthimit të Super Heavy u shfaqën probleme në funksionimin e motorëve, të cilët u fikën më herët se sa ishte parashikuar.
Sistemi automatik i udhëzimit përcaktoi se raketa nuk ndodhej në pozicionin e duhur për një kthim të sigurt drejt kullës dhe aktivizoi procedurën e anulimit të uljes.
Si pasojë, Super Heavy u drejtua drejt Gjirit të Meksikës, ku u shkatërrua pas aktivizimit të sistemit të ndërprerjes së fluturimit. SpaceX ka nisur hetimet për të përcaktuar shkaqet e problemit.
Megjithatë, kompania e konsideron kapjen e Starship një sukses të rëndësishëm teknologjik, pavarësisht humbjes së raketës përforcuese.
Pse kjo arritje është e rëndësishme për eksplorimin e hapësirës?
Kapja e Starship nga sistemi Mechazilla përbën një hap të rëndësishëm drejt realizimit të synimit kryesor të SpaceX: krijimin e një sistemi hapësinor plotësisht të ripërdorshëm.
Kompania synon që si anija Starship, ashtu edhe raketa përforcuese Super Heavy, të rikthehen në bazën e nisjes pas çdo misioni dhe të përgatiten për fluturime të tjera, pa qenë e nevojshme të ndërtohen mjete të reja për çdo udhëtim.
Një teknologji e tillë pritet të ulë ndjeshëm kostot e udhëtimeve hapësinore dhe të mundësojë nisje më të shpeshta.
Zhvillimi i programit po ndiqet nga afër edhe nga NASA, pasi Starship është përzgjedhur për të transportuar astronautët në sipërfaqen e Hënës në kuadër të programit Artemis.
Kreu i agjencisë hapësinore amerikane, Jared Isaacman, e përshkroi kthimin e suksesshëm të anijes si një moment pothuajse magjik, duke e cilësuar atë një tjetër hap drejt rikthimit të njerëzve në Hënë.
Edhe Elon Musk reagoi pas përfundimit të operacionit, duke vizituar kullën e lëshimit dhe duke inspektuar nga afër anijen kozmike. Ai publikoi gjithashtu fotografi të Starship pas kapjes së suksesshme.
Megjithëse SpaceX nuk ka arritur ende të rikuperojë të dyja fazat e raketës në të njëjtin mision, ky test përfaqëson një përparim të rëndësishëm në planet e kompanisë për transportimin e njerëzve dhe ngarkesave drejt Hënës dhe, në të ardhmen, Marsit.
