Protestat studentore në Tiranë kanë tërhequr vëmendjen e mediave ndërkombëtare. Në një artikull kushtuar situatës politike në vend dhe tubimeve masive, media austriake Der Standard ndalet te gjobat e vendosura ndaj 83 protestuesve, masat e reja ndëshkuese ndaj tyre, krijimi i një regjistri të posaçëm për personat e dyshuar për vepra penale gjatë protestave dhe zgjerimi i kompetencave të policisë.
Artikulli pasqyron shqetësimet e organizatave të shoqërisë civile, të cilat paralajmërojnë për pasoja mbi lirinë e tubimit dhe të drejtën për protestë paqësore.
Një tjetër pjesë e rëndësishme e shkrimit lidhet me marrëveshjet për projektet turistike në Zvërnec dhe Nartë, ku përmenden interesat e lidhura me Jared Kushner dhe familjen Trump.
Artikulli trajton gjithashtu përplasjet politike mes Ramës dhe ish-kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, si dhe bën një krahasim mes zhvillimeve protestuese në Shqipëri dhe Serbi.
Liria e tubimit është kufizuar dhe janë vendosur gjoba të rënda. Kryeministri Edi Rama duket gjithnjë e më nervoz, dhe ka edhe trazira brenda partisë së tij socialiste.
Pas muajsh protestash kundër korrupsionit të dyshuar të qeverisë shqiptare nën drejtimin e Edi Ramës, ligje të reja që kufizojnë lirinë e tubimit hynë në fuqi dy javë më parë. Që atëherë, bazuar në këto dispozita të reja ligjore, janë dhënë gjoba për 83 demonstrues që bllokuan rrugët dhe penguan trafikun.
Mediat shqiptare raportojnë se protestuesit u gjobitën me 55 euro për bllokimin e dyshuar të rrugës. Organizata të shumta të shoqërisë civile i bënë thirrje parlamentit të ndalojë zbatimin e legjislacionit të propozuar. “Aktet e dhunshme nga individët nuk duhet të përdoren për të kufizuar në përgjithësi të drejtën e qytetarëve për tubim paqësor ose për të imponuar përgjegjësi kolektive mbi pjesëmarrësit dhe organizatorët e protestave”, deklaruan OJQ-të.
Qeveria po përpiqet të frenojë protestat në rrugë, të cilat u shndërruan në të dhunshme në tetor, me këto masa të reja. Shumë demonstrues po e quajnë këtë një “taktikë frikësimi”.
Gjoba të rënda
Kushdo që merr pjesë në një tubim të paautorizuar tani përballet me gjoba nga 100 deri në 1,000 euro. Gjoba deri në 5,000 euro u vendosen gjithashtu individëve që fshehin identitetin e tyre me maska. Ata që refuzojnë të shpërndahen kur urdhërohen ta bëjnë këtë do të gjobiten gjithashtu deri në 5,000 euro. Edhe pengimi i trafikut dënohet me gjobë – një formë shumë efektive proteste në Serbi.
Për më tepër, po futen “zona të mbrojtura”, për shembull rreth objekteve publike. Policia tani mund t’u urdhërojë njerëzve të largohen nga këto “zona të mbrojtura”. Në një kryeqytet si Tirana, kjo kufizon zonën ku lejohen demonstratat. Kjo për shkak se zonat e mbrojtura përfshijnë gjithashtu qendra dhe terminale transporti, portet, aeroportet, zonat përreth objekteve arsimore dhe të kujdesit shëndetësor, si dhe vendet e trashëgimisë kulturore.
Për më tepër, do të futet një kod i ri etike për mësuesit në shkolla. Mësuesit nuk do të lejohen më të marrin nxënës nën 18 vjeç në protesta. Arsyeja: Një numër veçanërisht i madh nxënësish dolën në rrugët e Tiranës në fillim të tetorit.
“Regjistri elektronik special”
Rregullorja që ndalon “qëndrimin në vendin e ngjarjes së dhunës pas paralajmërimeve të policisë” nënkupton hapësirë të konsiderueshme për interpretim – dhe për këtë arsye pasiguri ligjore. Kjo për shkak se zbatohet jo vetëm për njerëzit që kryejnë dhunë, por edhe për demonstruesit që janë thjesht në afërsi të trazirave.
Një “regjistër elektronik special” po krijohet gjithashtu për individët e dyshuar për kryerjen e krimeve kundër shtetit, rendit publik ose sigurisë publike. Këto lista shkaktojnë reagime të forta nga shumë qytetarë shqiptarë, duke u kujtuar atyre shtypjen e të gjithë kritikëve nga policia sekrete Sigurimi nën regjimin stalinist të Enver Hoxhës. Pas muajsh protestash kundër korrupsionit të dyshuar të qeverisë shqiptare nën drejtimin e Edi Ramës, kanë hyrë në fuqi ligje të reja që po shkaktojnë pakënaqësi. Rama po përballet me presion në rritje, përfshirë edhe brenda partisë së tij.
Regjistri menaxhohet nga policia e shtetit. Megjithatë, pasojat janë veçanërisht problematike. Për shembull, policia kufitare mund të refuzojë të lejojë një person të largohet nga Shqipëria nëse një kontroll zbulon se ai ka marrë pjesë në akte dhune gjatë protestave. Kjo vlen edhe nëse ndaj individit nuk është vendosur asnjë masë formale sigurie – siç është ndalimi i udhëtimit.
Bonusi i policisë
Policia po njofton gjithashtu ofruesit privatë të akomodimit nëse ata janë individë që ofrojnë strehim të listuar në regjistër. Rama ka njoftuar gjithashtu plane për të rritur forcën policore shtetërore me 630 oficerë të rinj. Megjithatë, qeveria nuk po e trajton përdorimin e përhapur të forcës nga oficerët e policisë që ka rezultuar në lëndime serioze të protestuesve në javët e fundit.
Përkundrazi, Rama u premtoi oficerëve të policisë të vendosur në demonstrata një bonus prej 2,500 eurosh. Disa kritikë e interpretuan këtë si një “mbështetje politike” të dhunës kundër demonstruesve.
Marrëveshjet me familjen Trump
Protestat antiqeveritare në Shqipëri filluan në fund të majit, fillimisht për shkak të zemërimit ndaj vendpushimeve luksoze turistike të planifikuara të lidhura me Jared Kushner, dhëndrin e Donald Trump, të cilat do të ndërtohen në një zonë bregdetare të mbrojtur. Diskutimi rreth korrupsionit brenda administratës Trump në SHBA tani mund të çojë në një shqyrtim më të afërt të marrëveshjeve midis qeverisë Rama dhe familjes Trump.
Për shembull, Ivanka Trump, vajza e Trump dhe gruaja e Kushner, u pa për herë të fundit në bregdetin shqiptar në janar, ku darkoi me kryeministrin Rama. Disa ditë pas vizitës së saj, Këshilli Kombëtar i Shqipërisë për Territorin dhe Ujërat, i kryesuar nga Rama, dha lejen e ndërtimit për kompleksin: “Resort Turistik në Gadishullin e Zvërnecit”, blloku rezidencial F1V2, F1V3, F1R6, i vendosur në Pishë Poro-Nartë, bashkia e Vlorës, me kompaninë e zhvillimit “Zvërnec South Adriatic Development”.
Sipas një dokumenti të Sazan Development nga nëntori 2025, i cili është në dispozicion të STANDARD, planet përfshijnë hotele luksoze me 800 dhoma për mysafirë, spa luksoze, marina duke përfshirë një marinë kryesore me rreth 350 vende ankorimi për superjahte deri në 100 metra të gjata, rreth 520 vila luksoze të markave me tre deri në shtatë dhoma gjumi dhe 350 deri në 2000 metra katrorë, një park ujor, një fushë golfi me 18 vrima dhe një Qendër Jetëgjatësie për terapi mjekësore mirëqenieje dhe rigjenerimi, si dhe një qendër hipizmi dhe një kazino.
Konflikti me kryetarin e bashkisë
Autoritetet ligjzbatuese në Shqipëri po hetojnë gjithashtu dyshimet se paratë e drogës janë pastruar në ekonominë legjitime për të blerë ose riorganizuar tokën për resorte luksoze. Rama duket gjithnjë e më nervoz dhe bën vazhdimisht vërejtje përçmuese për gjyqësorin.
Por ka edhe trazira të konsiderueshme brenda partisë së tij socialiste në pushtet. Përçarja midis ish-kryetarit të bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, i cili ka qenë në paraburgim për një vit, dhe kryeministrit Rama është veçanërisht e habitshme. Veliaj fillimisht ishte një lloj i mbrojturi politik i Ramës, por marrëdhënia tani ka ndryshuar.
Një sulm ndaj Ramës
Pasi ish-presidenti serb Aleksandar Vuçiç humbi zgjedhjet më 25 tetor, Veliaj shkroi në Facebook: “Urime studentëve që rrëzuan populistin makiavelian nga Beogradi! Lëvizjet dhe protestat studentore nuk nënkuptojnë ‘fundin e botës’, por më tepër fundin e ‘një bote’. Sa më shpejt që ne si qytetarë dhe vendimmarrës politikë ta kuptojmë këtë, aq më mirë të pajisur do të jemi për t’iu përgjigjur nevojave dhe pritjeve të këtij brezi.”
Mesazhi u interpretua si një sulm ndaj Ramës, i cili ka qenë në pushtet pothuajse aq kohë sa Vuçiçi dhe përballet me protesta masive të ngjashme. Ngjashëm me Serbinë nën Vuçiçin, regjimi i Ramës vepron në një mënyrë autoritare, me të gjithë pushtetin të përqendruar në duart e një udhëheqësi të vetëm. Për më tepër, Vuçiçi dhe Rama kanë një histori bashkëpunimi të ngushtë politik.
Qëllimi i përbashkët
Autori dhe disidenti shqiptar Fatos Lubonja beson se lëvizjet serbe dhe ato shqiptare bashkojnë orientime të ndryshme politike.
“Megjithatë, qëllimi i tyre i përbashkët dhe themelor është rivendosja e institucioneve demokratike. Të dyja lëvizjet kundërshtojnë opozitën tradicionale, të cilën e mbajnë përgjegjëse për sistemin e klientelizmit, korrupsionit dhe një peizazh mediatik të ndërthurur me pushtetin – në Shqipëri, ka edhe lidhje me krimin e organizuar”, tha Lubonja për STANDARD.
Lëvizja protestuese shqiptare është më pak e organizuar mirë se ajo në Serbi, sipas Lubonjës.
“Nga njëra anë, asaj i mungon aftësia për të mbetur e bashkuar pavarësisht diversitetit të saj. Nga ana tjetër, ‘sistemi Rama’ është shumë më i rrënjosur në shoqërinë shqiptare dhe më i infiltruar nga aktiviteti kriminal sesa ‘sistemi Vuçiç’, gjë që e bën më të lehtë për Ramën të godasë lëvizjen”, shpjegon ai.
Një ndryshim tjetër është se BE-ja nuk e ka mbështetur së fundmi Vuçiçin, ndërkohë që e ka mbështetur hapur Ramën – madje edhe gjatë protestave. Kjo është demotivuese për shqiptarët, të cilët janë mësuar t’i zgjidhin problemet e tyre përmes vendimeve të marra në “qendër të perandorisë”. Serbët, nga ana tjetër, po veprojnë pavarësisht qëndrimit të BE-së. Protestuesit në Shqipëri janë aktualisht në një gjendje dëshpërimi, pasi kanë dështuar ta detyrojnë Ramën të japë dorëheqjen, sipas Lubonjës.
