Viti 1983 ishte një vit i rrezikshëm. Udhëheqësit sovjetikë menduan se retorika e zjarrtë antikomuniste e Presidentit Ronald Reagan mund të nënkuptonte një gatishmëri për të shkuar në luftë. Në shtator, ata zbuluan atë që dukej si një sulm me raketa balistike amerikane. Për fat të mirë, një oficer sovjetik vendosi që ndoshta ishte një gabim sistemi dhe parandaloi një kundërsulm bërthamor. Atë nëntor, sovjetikët e interpretuan stërvitjen vjetore të NATO-s për lojërat e luftës, Able Archer, si përgatitje për një sulm ndaj vendit të tyre. Nuk mund të themi saktësisht se sa afër ishim luftës bërthamore, por ishte shumë afër.

Më shumë se katër dekada më vonë, fantazma e luftës midis Rusisë dhe perëndimit është rishfaqur. Sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, thotë se duhet të jemi gati për një sulm rus brenda pesë viteve të ardhshme. Po ashtu, Rusia është e bindur se anëtarët e NATO-s janë luftëtarë në Ukrainë.

Përgjigja e Evropës ka qenë e trefishtë për të mbështetur Ukrainën, për të rritur shpenzimet e mbrojtjes në një përpjekje për të korrigjuar vitet e mungesës së investimeve dhe për të rritur qëndrueshmërinë ndaj sulmeve të "zonës gri".

Megjithatë, këto hapa të nevojshëm nuk do ta zvogëlojnë mjaftueshëm rrezikun e vogël, por jo të papërfillshëm, të një lufte katastrofike reciproke me Rusinë. Rritja e shpenzimeve për mbrojtjen mund të ndihmojë në pengimin e aventurizmit rus. Por pengimi është më shumë sesa thjesht forca të armatosura më të forta. Anëtarët evropianë të NATO-s duhet t'i kushtojnë po aq përpjekje shmangies së luftës sa edhe përgatitjes për të.

Shumë nga barrierat mbrojtëse që ekzistonin gjatë Luftës së Ftohtë tani janë shfuqizuar. Marrëveshjet për kontrollin e armëve praktikisht mungojnë. Mirëkuptimi i ndërsjellë i teorisë së parandalimit është zhdukur. Proceset e menaxhimit të përshkallëzimit janë të dobëta. Kanalet mbajtëse të komunikimeve ushtarake ose civile me Rusinë janë të pakta dhe joproduktive.

Kjo do të thotë një rrezik më të lartë që të dyja palët t’i keqinterpretojnë qëllimet e njëra-tjetrës. Studentët e marrëdhënieve ndërkombëtare mësojnë rreth asaj që quhet paradoks sigurie, në të cilin dy kundërshtarë ndërmarrin hapa për të forcuar mbrojtjen e tyre, por në mënyra që tjetri i interpreton si agresive dhe që kanë nevojë për një përgjigje reciproke. Rezultati mund të jetë një cikël përshkallëzues që asnjëra palë në fund të fundit nuk e dëshiron. Ashtu si në vitin 1983, mund të ketë më pak rrezik për një konflikt të qëllimshëm sesa për gjykime të gabuara ose aksidente në një kohë tensioni të lartë.

Ky rrezik bëhet më i madh nëse politikanët përdorin gjuhë luftarake - kjo interpretohet shumë lehtë si një thirrje për konflikt. Mund të jetë e arsyeshme që NATO të ketë plane për të kapërcyer mbrojtjen ajrore ruse rreth enklavës së Kaliningradit. Por nuk është e arsyeshme kur një ministër i jashtëm i BE-së e thotë këtë publikisht dhe pastaj pretendon se komentet e tij nuk ishin të destinuara për veshët rusë.

Nuk ka zgjidhje të lehta. Në vitet e fundit, dialogu me Rusinë ka qenë joproduktiv dhe i ngjyrosur nga obsesioni i Vladimir Putinit me ato që ai i percepton si padrejtësi të historisë. Ne e nënvlerësojmë, me rrezik për veten tonë, besimin e udhëheqësve rusë se zgjerimi i NATO-s kërcënon sigurinë e tyre. Ata nuk e pranojnë që NATO është thjesht një aleancë mbrojtëse.

Megjithatë, vendet evropiane duhet të përdorin sa më shumë kanale të jetë e mundur për të folur me Rusinë, si për të shpjeguar se si e shohim sigurinë evropiane, ashtu edhe për të eksploruar mundësitë për reduktimin e keqkuptimeve. Kjo kërkon një unitet më të madh qëllimi sesa kanë treguar vendet evropiane deri më tani. Udhëheqësit e kontinentit duhet të identifikojnë përfaqësues që mund të jenë bartësit kryesorë të mesazhit në këtë përpjekje për dialog - pa përjashtuar të tjerët nga angazhimi me Rusinë.

Vendet tona mund të bëjnë më shumë për të mprehur mendimin strategjik përtej selisë së NATO-s. Nëse duhet të jemi gati për luftë me Rusinë, udhëheqësit e Evropës duhet të kenë menduar mirë se si do të funksiononte në të vërtetë menaxhimi i përshkallëzimit dhe reagimi ndaj krizave.

Një kuptim më i mirë strategjik do të ndihmonte gjithashtu në harmonizimin dhe mprehjen e mesazheve. Parandalimi i suksesshëm kërkon aftësi ushtarake efektive, por edhe sinjalizim të kujdesshëm të pasojave të agresionit me përzierjen e duhur të qartësisë dhe paqartësisë. Kjo është edhe më e rëndësishme kur mesazhet e SHBA-së janë kaq të paqëndrueshme.

Në vitin 1983, Margaret Thatcher i kushtoi një ditë të tërë një seminari me ekspertë për ta ndihmuar të kuptonte Bashkimin Sovjetik - si funksiononte, çfarë besonin udhëheqësit e tij, pikat e forta dhe të dobëta të tij. Udhëheqësit tanë mund të bënin më keq sesa ta përsërisnin ushtrimin. Ajo ishte me të drejtë e bindur se perëndimi ishte në një konfrontim sistemik me sovjetikët. Por ajo besonte se izolimi i tyre do të ishte një gabim dhe donte që ne të ishim gati për momentin kur të vinte ndryshimi. Një vit më vonë ajo priti Mikhail Gorbachev në vizitën e tij të rëndësishme./ Financial Times