• Kontakt
  • Kreu
  • Rreth Nesh
Monday, November 16, 2026
  • Login
Javanews
  • Politikë
  • Kronikë
  • Ekonomi
  • Bota
  • Sport
  • Kulturë
  • Opinion
  • Tendencë
  • Të tjera
    • Media në Tranzicion
    • Kosova
    • Editorial
    • Kuriozitete
    • Teknologji
    • Sociale
    • Horoskopi
    • Dossier
    • Shëndetesi
No Result
View All Result
Javanews
Home Bota

Disketa, dokumente në letër dhe kabllo bakri: Raporti zbulon prapambetjen teknologjike në menaxhimin e trafikut ajror në SHBA

by A. Q
16/11/2026 08:59
Shperndaj ne FacebookShperndaj ne Twitter

Kontrollorët e trafikut ajror në Shtetet e Bashkuara, të cilët përballojnë kulmet e 45,000 fluturimeve në ditë, ende përdorin teknologji të vjetëruar, që të kujton Jurassic Park.

Floppy disqet, shiritat e letrës për shënime të shkruara me dorë dhe kabllot e bakrit të viteve 1970, të cilat shpesh dështojnë, janë ende në përdorim. Përdorimi i mjeteve të tilla joefikase ndihmon në ilustrimin e brishtësisë së sistemit amerikan, e cila u vu në dukje përsëri të premten.

Një pamje shqetësuese e aftësive teknologjike të vendit është dhënë në Raportin e publikuar në shtator 2026, dy muaj para mbylljes, nga Zyra e Llogaridhënies së Qeverisë (GAO). Ky është organi i pavarur që mbikëqyr performancën e qeverisë në të gjitha fushat në emër të Kongresit.

Në qiellin e Shteteve të Bashkuara, zbulojmë se ende fluturojmë me ndihmën e disketave. Të njëjtat disqe magnetike të vjetra që përdornim në kompjuterë në vitet 1980, para mbërritjes së disqeve USB.

Prania e disketave është konfirmuar, është zyrtare. Përveç raportit të GAO-s, edhe autoriteti amerikan që garanton sigurinë e qiellit ( FAA ) ka shkruar për këtë. Megjithatë, se si ky instrument kompjuterik-muze përshtatet në procesin e punës nuk është plotësisht e qartë.

Përshtypja është se disa kontrollorë të trafikut ajror hapin një skedar në një kompjuter dhe shkruajnë informacion të përditësuar në të, siç janë parashikimet e motit, paralajmërimet e pilotëve (Notams) dhe çdo kufizim i hapësirës ajrore. Pastaj ata e ruajnë skedarin në një disketë, e cila më pas futet në një kompjuter të dytë për qëllime të përgjithshme. Kompjuteri i dytë do ta transformojë informacionin në “përfaqësime vizuale”.

Procedura, nëse konfirmohet është irracionale dhe mbështetet në mjete, duke përfshirë edhe pajisje të vjetruara. Që në vitin 2024, GAO raportoi se 76% e sistemeve të përgjithshme në fushën e kontrollit të trafikut ajror “nuk ishin më të qëndrueshme” ose së shpejti mund të bëheshin të tilla. Në praktikë, pjesët rezervë nuk janë më të disponueshme, ndërsa teknikët e aftë për të punuar në to po dalin në pension.

Errësira

Pastaj janë kabllot e bakrit, të cilat janë shumë më të ngadalta në transmetimin e të dhënave sesa fibrat optike. Raporti i GAO-s raporton se midis prillit dhe majit 2025, në zonën e Aeroportit të Newark-ut , kontrollorët në qendër të Filadelfias humbën përkohësisht lidhjet e radarit dhe radios me avionët. Ndërprerja e energjisë u shkaktua gjithashtu nga kabllot e bakrit.

Deri në nëntor 2026, 1,603 linja bakri (31% e totalit) ende duheshin zëvendësuar me fibra optike , të cilat janë shumë më të shpejta dhe, mbi të gjitha, më të besueshme.

Pastaj ekziston një teknologji tjetër që ekziston prej dekadash: shiritat e letrës. Këto janë fletë të vogla letre që shfaqin numrin e fluturimit, llojin e avionit, lartësinë e caktuar, aeroportet e nisjes dhe të destinacionit, si dhe informacione të tjera operative.

Planet për t’u rikuperuar

Kontrolluesit i përdorin ato për të koordinuar lëvizjet e avionëve dhe për të ndarë informacion. Në shumë aeroporte amerikane, këto pista ende menaxhohen manualisht. Dhe sipas GAO-s, procedura të tilla të lashta mund të ngadalësojnë rrjedhën e të dhënave, të rrisin mbingarkesën në pista dhe të çojnë në konsum të panevojshëm të karburantit .Më 5 nëntor 2026, FAA njoftoi se 26 kulla kishin kaluar tashmë në shirita elektronikë. Programi planifikon ta zgjerojë me shpejtësi këtë teknologji në 89 aeroporte të tjera.

Në këtë skenar tashmë alarmues, për vite me radhë mbi 400 aeroporte mbetën pa sisteme elektronike për të ndjekur lëvizjet e avionëve dhe automjeteve në pista, edhe kur ato ishin të padukshme për kullën e kontrollit (për shembull, për shkak të mjegullës). Sa i lartë ishte dhe ende është rreziku i përplasjes?

FAA ka nisur një program për të mbushur këtë boshllëk. Që nga 5 nëntori 2026, pajisjet e reja ishin instaluar në 143 nga 220 kullat e planifikuara. Ky është një përparim i rëndësishëm, megjithëse disa aeroporte mbeten të përjashtuara nga programi.

Prandaj, FAA e SHBA-së synon të adresojë shumë nga këto dobësi, falë edhe miliardave që Kongresi ka ndarë (në vitin 2025): 12.5 miliardë dollarë, nga të cilat 9 miliardë dollarë do të përdoren për modernizimin e teknologjive. Disqet famëkeqe të floppy disk, për shembull, do të eliminohen nga 435 objektet e para deri në shtator 2028.

Kostot nuk janë vlerësuar

Por GAO-e cila monitoron veprimet e qeverisë mbetet e shqetësuar. FAA parashikon “11,389 orare të ndara pune”, pa një plan gjithëpërfshirës për t’i koordinuar ato. Në praktikë, ekipe të ndryshme teknikësh mund të ndërhyjnë shumë herë në të njëjtin aeroport, në ditë të ndryshme, për të zëvendësuar pajisjet që mund të përditësohen në një operacion të vetëm.

Rreziku është humbja e kohës dhe krijimi i vështirësive për kontrollorët të cilët duhet të menaxhojnë fluturimet ndërsa puna është duke u kryer.

Kryerja e mirëmbajtjes në mes të ditës, ndërsa kontrollorët janë duke punuar, është e rrezikshme. Sipas Sekretarit të Transportit të SHBA-së, Sean Duffy, ndërprerja e së premtes u shkaktua nga një operacion rutinë mirëmbajtjeje: zëvendësimi i një lidhjeje bakri me një të tillë me fibra optike. Gjatë punës, një router mbingarkoi pajisjet e tjera në rrjetin kombëtar, duke kompromentuar komunikimet e kontrollorëve dhe transmetimin e të dhënave të radarit.

Vonesat

FAA gjithashtu nuk ka një vlerësim konkret të kostove aktuale dhe përfundimtare, të cilat ka të ngjarë të jenë më të larta se sa pritej. Kostot operative dhe të mirëmbajtjes së objekteve të reja, për shembull, nuk janë vlerësuar.

GAO vëren se nevojiten menjëherë 10.2 miliardë dollarë shtesë. Por ky injeksion i ri parash nuk duket askund. Ndërkohë, plani po zbatohet me shpejtësi, duke kërcënuar vonesa në zbatimin e tij.

Nuk është rastësi që një plan tjetër, edhe më i hershëm, NextGen , po përparon ngadalë. Duke kushtuar tashmë mbi 14 miliardë dollarë midis viteve 2007 dhe 2022, ai do të përfundojë vetëm deri në vitin 2030, pavarësisht afatit të planifikuar për vitin 2025. /La Repubblica/

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

TË FUNDIT

Disketa, dokumente në letër dhe kabllo bakri: Raporti zbulon prapambetjen teknologjike në menaxhimin e trafikut ajror në SHBA

Disketa, dokumente në letër dhe kabllo bakri: Raporti zbulon prapambetjen teknologjike në menaxhimin e trafikut ajror në SHBA

November 16, 2026
Takim historik apo pazar mes tri fuqive të mëdha? Trump, Xi dhe Putin do shtrëngojnë duart, ja çfarë pritet të diskutohet

Takim historik apo pazar mes tri fuqive të mëdha? Trump, Xi dhe Putin do shtrëngojnë duart, ja çfarë pritet të diskutohet

November 16, 2026
Liga e Kombeve/ Anglia “shkurorëzon” Spanjën, “La Roja” bie pas 43 ndeshjesh! Italia e bën dramë, Franca merr vendin e parë

Liga e Kombeve/ Anglia “shkurorëzon” Spanjën, “La Roja” bie pas 43 ndeshjesh! Italia e bën dramë, Franca merr vendin e parë

November 16, 2026
“Europë më e fortë”- Rama drejt Brukselit, do marrë pjesë në Forumin e Zgjerimit të BE! Takime me Costa dhe Metsola për anëtarësimin e Shqipërisë

“Europë më e fortë”- Rama drejt Brukselit, do marrë pjesë në Forumin e Zgjerimit të BE! Takime me Costa dhe Metsola për anëtarësimin e Shqipërisë

November 16, 2026
Tragjedi në Tajlandë, zjarri rrafshon ndërtesën në Phuket, të paktën 11 të vdekur dhe 17 të plagosur!

Tragjedi në Tajlandë, zjarri rrafshon ndërtesën në Phuket, të paktën 11 të vdekur dhe 17 të plagosur!

November 16, 2026
Programi i strehimit, Bashkia e Korçës hap aplikimet për subvencionimin e qirasë për vitin 2027! Eksperti shpjegon hapat që ndiqen

Programi i strehimit, Bashkia e Korçës hap aplikimet për subvencionimin e qirasë për vitin 2027! Eksperti shpjegon hapat që ndiqen

November 16, 2026
Përshkallëzohet lufta në Lindjen e Mesme, Huthët avancojnë në Jemen! Irani sulmon bazat amerikane në Bahrein

Përshkallëzohet lufta në Lindjen e Mesme, Huthët avancojnë në Jemen! Irani sulmon bazat amerikane në Bahrein

November 16, 2026
Më shumë të ardhura sesa shpenzime! Suficiti për 11-mujorin arrin në 72 miliardë lekë

Shifrat/ Shqipëria ndan më pak të ardhura për më të varfrit se i gjithë rajoni, vetëm 20% e saj…

November 16, 2026
Vdes Felix, “Kumbari” i karteleve dhe miti i “Narcos”! Kush ishte Miguel Gallardo, që ngriti “Cosa Nostra”-n e Meksikës dhe aleanca me Eskobar

Vdes Felix, “Kumbari” i karteleve dhe miti i “Narcos”! Kush ishte Miguel Gallardo, që ngriti “Cosa Nostra”-n e Meksikës dhe aleanca me Eskobar

November 16, 2026
Paralajmërimi/ Kujdes merrni masat në orën 19:00! I gjithë vendi përfshihet nga moti i keq

Parashikimi i motit, mos harroni çadrat! Dita e sotme e paqëndrueshme, me reshje shiu dhe shtrëngata

November 16, 2026
  • Adresa: Rruga “Mihal Popi”, Pallatet 1 Maji, Shkalla 26, Apartamenti 5, Tiranë
  • Email: javanews.al@gmail.com
  • Kontakt
  • Kreu
  • Rreth Nesh

© 2025 JAVA NEWS - Të drejtat mbi përmbajtjen mbrohen sipas etikës profesionale dhe ligjeve të Republikës së Shqipërisë.

No Result
View All Result
  • Politikë
  • Kronikë
  • Ekonomi
  • Bota
  • Sport
  • Kulturë
  • Opinion
  • Tendencë
  • Të tjera
    • Media në Tranzicion
    • Kosova
    • Editorial
    • Kuriozitete
    • Teknologji
    • Sociale
    • Horoskopi
    • Dossier
    • Shëndetesi

© 2025 JAVA NEWS - Të drejtat mbi përmbajtjen mbrohen sipas etikës profesionale dhe ligjeve të Republikës së Shqipërisë.

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In