
Kompanitë globale të prodhimit, shërbimeve publike dhe minierave kanë humbur 4.2 trilionë dollarë në vlerë që prej muajit qershor, ndërsa investimet në kompanitë që përfitojnë nga zhvillimi i inteligjencës artificiale (AI) po përjetojnë një kthesë të fortë në kahun e kundërt.
Kompanitë që lidhen më shpesh nga mediat me ndërtimin e qendrave të të dhënave janë goditur më rëndë nga shitjet masive të aksioneve, sipas një analize të Financial Times, ndërsa besimi i investitorëve në bumin e inteligjencës artificiale po lëkundet, shkruan Ft.
Humbjet kanë fshirë pothuajse gjysmën e 9.4 trilionë dollarëve në vlerë që të njëjtat kompani kishin fituar gjatë 12 muajve të mëparshëm, kur investitorët u orientuan drejt prodhuesve të gjithçkaje, nga motorët e avionëve të përshtatur për të furnizuar me energji qendrat gjigante të të dhënave, deri te fibrat optike të avancuara që nevojiten për të lidhur raftet e serverëve të inteligjencës artificiale.
Caterpillar, një nga furnizuesit kryesorë të gjeneratorëve me gaz për qendrat e të dhënave, ka parë kapitalizimin e saj në treg të bjerë me 214 miliardë dollarë, ose 44 për qind, që kur aksionet arritën nivelin më të lartë historik më 30 qershor, sipas të dhënave të FactSet.
Kompania e energjisë bërthamore Oklo pësoi një rënie prej 49 për qind, pavarësisht nënshkrimit të një kontrate me Meta-n në janar. Comfort Systems, prodhuese e sistemeve të ngrohjes, ventilimit dhe kondicionimit (HVAC), dhe Corning, prodhuese e fibrave optike, humbën gjithashtu rreth gjysmën e vlerës së tyre gjatë së njëjtës periudhë.
Paul Kedrosky, investitor në kapitalin sipërmarrës dhe studiues në Institutin e Teknologjisë së Massachusetts (MIT), tha se investitorët kishin gabuar duke filluar t’i trajtonin kompanitë tradicionale industriale njësoj si kompanitë e gjysmëpërçuesve.
“Diskutimet me fondet mbrojtëse dhe zyrat e investimeve familjare ishin kthyer në një debat të pafund për idenë se tashmë çdo kompani ishte një aksion me potencial rritjeje, gjë që është sigurisht absurde”, tha ai.
Shitjet masive të aksioneve vijnë në një periudhë trazirash më të gjera në treg për kompanitë e lidhura me inteligjencën artificiale, ndërsa investitorët vënë në pikëpyetje nëse rritja e shpenzimeve kapitale të financuara përmes borxhit nga kompanitë gjigante të teknologjisë dhe kundërshtimi politik në rritje ndaj qendrave të të dhënave në SHBA mund të çojnë në shpërthimin e këtij bumi.
Kjo ka goditur grupet industriale, ecuria financiare e të cilave po lidhet gjithnjë e më shumë me ndërtimin e këtyre qendrave. Sektori ka qenë i dyti me performancën më të dobët në indeksin S&P 500 që prej verës, pas sektorit të teknologjisë.
“Ka pasur shumë investime institucionale që janë derdhur verbërisht në këto kompani, duke nxitur ndoshta vlerësime tepër optimiste për disa prej tyre”, tha Brett Ryan, ekonomist i lartë për SHBA-në në Deutsche Bank.
Ai shtoi se tregu i aksioneve më në fund po përshtatej me sinjalet që tregu i kreditit kishte dhënë prej kohësh për rritjen e financimeve me rrezik të lartë për ndërtimin e qendrave të të dhënave.
Megjithatë, të tjerë argumentojnë se kompanitë që furnizojnë këtë bum mbështeten në baza të qëndrueshme, ndërsa kërkesa vazhdon të jetë shumë më e lartë se oferta. Shpenzimet për ndërtimin e qendrave të të dhënave në SHBA, pa përfshirë pajisjet e teknologjisë së informacionit dhe çipat, arritën në 96 miliardë dollarë gjatë 12 muajve deri në shtator, sipas të dhënave më të fundit qeveritare.
“Nga pikëpamja e bazave financiare të të ardhurave dhe fitimeve të mundshme të këtyre kompanive, ne vazhdojmë të shohim perspektiva shumë të forta”, tha Alex Cordovil, analist në Dell’Oro Group.
Ai shtoi se tendenca më të gjera, si elektrifikimi dhe ristrukturimi i zinxhirëve të furnizimit, vazhdonin të mbështesnin aktivitetin kryesor të shumë kompanive industriale.
“Ndërtimi nuk po ngadalësohet ende… porositë e prapambetura kanë arritur nivele rekord, çka do të thotë se deri në vitin 2027 rritja e të ardhurave është tashmë e garantuar nga kontratat ekzistuese”, shtoi ai.
Richard S. Warzala, drejtor ekzekutiv i Allient, një prodhues i sistemeve të kontrollit industrial, tha se kërkesa për inteligjencën artificiale nuk do të bjerë.
“Ata mund të vendosin një moratorium për instalimin e qendrave të reja të të dhënave, por ato që kanë nisur tashmë duhet të përfundojnë”, tha ai gjatë një konference telefonike për rezultatet financiare më 5 nëntor.
Rezultatet e tremujorit të tretë treguan kërkesë të fortë. Shumë prodhues të turbinave me gaz deklaruan se kishin marrë porosi me vlerë miliarda dollarë gjatë nëntë muajve të parë të vitit 2026. Caterpillar raportoi një vëllim rekord porosish të papërmbushura prej 78 miliardë dollarësh dhe deklaroi se shitjet e saj në sektorin e prodhimit të energjisë u rritën me 75 për qind krahasuar me një vit më parë, të nxitura nga kërkesa e qendrave të të dhënave.
Porositë e prapambetura të Siemens për pajisjet elektrike të destinuara për qendrat e të dhënave u rritën me 60 për qind gjatë vitit 2026, duke arritur në 7 miliardë euro. Ndërkohë, Eaton, e cila gjithashtu furnizon pajisje elektrike, raportoi se porositë ishin dyfishuar krahasuar me një vit më parë.
Kedrosky paralajmëroi se porositë e prapambetura dhe porositë e reja janë tregues që pasqyrojnë pritshmëritë e së kaluarës, ndërsa kompanitë po “porosisin dyfish dhe trefish për të siguruar pozicionin e tyre në radhë, për shkak të mungesës së perceptuar të furnizimeve”.
Ndikimi i moratoriumeve dhe kufizimeve ndaj ndërtimit të qendrave të të dhënave, të mbështetura gjerësisht nga votuesit amerikanë në zgjedhjet e mesit të mandatit të këtij muaji, mbetet ende i paqartë.
Studiuesit e Citi deklaruan në një analizë të publikuar pas zgjedhjeve se, megjithëse prisnin që rregulloret më të rrepta të sillnin më shumë paqëndrueshmëri në industrinë e qendrave të të dhënave, kufizimet e gjera ndaj ndërtimit të tyre mbeteshin pak të mundshme.
Joseph Dominguez nga Constellation Energy u tha investitorëve se lëvizja e tregut pas zgjedhjeve kishte qenë një “reagim i tepruar” dhe se demokratët “kujdesen shumë” për mbrojtjen e vendeve të punës për punëtorët e krahut në qendrat e të dhënave.
Të tjerë thonë se çdo ndalim i mundshëm thjesht do ta zhvendoste ndërtimin drejt juridiksioneve më miqësore ndaj këtyre investimeve.
“Në fund të fundit, nëse ekziston kërkesa për këto objekte, ato do të ndërtohen diku”, tha Ryan i Deutsche Bank.