Presidenti amerikan Donald Trump, presidenti rus Vladimir Putin dhe lideri kinez Xi Jinping pritet të takohen të enjten në Kinë, në një takim që mund të ketë ndikim të rëndësishëm në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe ekuilibrat e fuqive botërore.
Takimi i tre liderëve të fuqive më të mëdha bërthamore ka nxitur krahasime me Konferencën e Jaltës të vitit 1945, ku udhëheqësit e SHBA-së, Bashkimit Sovjetik dhe Britanisë diskutuan për rendin botëror pas Luftës së Dytë Botërore. Megjithatë, ndryshe nga ajo periudhë, sot tre vendet nuk kanë një strategji të përbashkët për sigurinë ndërkombëtare dhe secili lider shkon në tryezën e bisedimeve me interesa të ndryshme.
Trump synon të dëshmojë se marrëdhëniet personale me liderët e tjerë mund të prodhojnë marrëveshje konkrete, të cilat do t’i jepnin një sukses politik në SHBA. Putin kërkon të rikthejë Rusinë në qendër të vendimmarrjes për sigurinë globale, ndërsa Xi Jinping synon të sigurojë më shumë hapësirë për Kinën në marrëdhëniet tregtare dhe teknologjike me Uashingtonin.
Megjithatë, përpara tyre janë disa çështje të ndërlikuara, ku interesat e tre fuqive nuk përputhen domosdoshmërisht.
Ukraina dhe frika e një marrëveshjeje pa pjesëmarrjen e saj
Një nga shqetësimet kryesore lidhet me Ukrainën. Edhe pse pala amerikane ka bërë të ditur se lufta nuk pritet të jetë pjesë e diskutimeve trepalëshe, në Kiev ekziston frika se Moska mund të kërkojë marrëveshje që ndikojnë drejtpërdrejt në të ardhmen e vendit, pa qenë vetë Ukraina pjesë e negociatave.
Për Putinin, takimi ka rëndësi edhe në aspektin simbolik, pasi i jep mundësinë të shfaqet si një partner i domosdoshëm në diskutimet për sigurinë ndërkombëtare, ndërkohë që lufta në Ukrainë vazhdon.
Armët bërthamore, një tjetër pikë e vështirë
Kontrolli i armëve bërthamore është një tjetër çështje që Trump dëshiron të vendosë në qendër të diskutimeve.
Traktati i fundit për kontrollin e armëve bërthamore mes SHBA-së dhe Rusisë ka skaduar në shkurt, ndërsa Uashingtoni kërkon një marrëveshje të re që të përfshijë edhe Kinën. Pekini, megjithatë, nuk ka treguar gatishmëri për t’u përfshirë në një proces të tillë.
Sipas vlerësimeve të Institutit Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm, Kina zotëron rreth 620 koka bërthamore, ndërsa SHBA-ja dhe Rusia kanë secila më shumë se 5 mijë.
Megjithatë, arsenali kinez po rritet me shpejtësi dhe parashikohet të arrijë në rreth 1 mijë koka bërthamore deri në vitin 2030. Për këtë arsye, Pekini nuk duket i interesuar të pranojë kufizime në një kohë kur është ende shumë larg kapaciteteve bërthamore të dy fuqive të tjera.
Lufta me Iranin dhe presioni për uljen e tensioneve
Konflikti me Iranin është një tjetër temë që pritet të peshojë në diskutimet mes tre liderëve.
Lufta dhe rritja e çmimeve të energjisë kanë ndikuar në ekonomitë aziatike, duke shtuar presionin për gjetjen e një zgjidhjeje që do të ulte tensionet.
Megjithatë, fakti që SHBA-ja, Rusia dhe Kina mund të kenë shqetësime të përbashkëta për pasojat ekonomike të konfliktit nuk do të thotë se kanë të njëjtin qëndrim për mënyrën se si duhet të përfundojë ai.
Për të arritur një rezultat konkret, Trump duhet të qartësojë se çfarë pret nga Moska dhe Pekini dhe çfarë janë të gatshëm të ofrojnë dy liderët. Një deklaratë e përgjithshme në favor të paqes dhe stabilitetit mund të jetë e lehtë për t’u arritur, por zbatimi i saj kërkon angazhime shumë më të vështira.
Çështja Nvidia dhe përplasja për teknologjinë
Marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Pekinit do të ndikohen gjithashtu nga debati për eksportin e teknologjisë amerikane drejt Kinës.
Rasti i Nvidia dhe zhvillimet që lidhen me Jensen Huang kanë rikthyer në vëmendje shqetësimet për sigurinë kombëtare dhe kufizimet mbi shitjen e mikroçipave të avancuar.
Huang kishte mbështetur lehtësimin e kufizimeve për eksportin e teknologjisë amerikane drejt Kinës, por largimi i tij, pas zbulimeve lidhur me marrëdhëniet e tij me një biznesmene kineze, të cilën zyrtarët amerikanë e kanë lidhur me mbledhjen e informacioneve për Pekinin, ka shtuar debatet në Uashington. Kina i ka mohuar akuzat.
Zhvillimet mund të sjellin kontrolle më të rrepta për eksportet teknologjike, duke e vështirësuar përpjekjen e Xi Jinping për të siguruar akses më të madh në teknologjinë amerikane.
Metalet e rralla dhe marrëdhëniet me aleatët
Një tjetër instrument presioni për Kinën mbetet kontrolli mbi eksportet e metaleve të rralla dhe magneteve, materiale të rëndësishme për industrinë dhe teknologjinë moderne.
Armëpushimi tregtar mes dy vendeve është zgjatur vetëm deri në janar, çka tregon se mosmarrëveshjet ekonomike mes tyre mbeten larg një zgjidhjeje afatgjatë.
Ndërkohë, vizita e Trump në Azi përfshin edhe kontakte me aleatë të rëndësishëm të SHBA-së, përfshirë Filipinet, Japoninë, Indinë dhe Australinë. Këto vende kërkojnë garanci për mbështetjen amerikane, veçanërisht përballë zgjerimit të ndikimit kinez në rajon.
Kështu, Trump përballet me një sfidë të dyfishtë: të sigurojë aleatët se Uashingtoni do të vazhdojë t’i mbështesë, ndërsa njëkohësisht përpiqet të arrijë mirëkuptim me Pekinin dhe Moskën.
Takimi i së enjtes mund të prodhojë një fotografi historike të tre liderëve në të njëjtën tryezë, por suksesi i vërtetë do të matet nga marrëveshjet konkrete dhe lëshimet që secila palë do të jetë e gatshme të bëjë.