
Shumë prej burokratëve të Komisionit Evropian, të cilët i kalojnë ditët në zyrat e ftohta të ndërtesave të kësaj strukture gjigante, mund të kenë nevojë tashmë ta ngrohin atmosferën e tyre të punës me pak muzikë nga Ballkani Perëndimor, dhe jo për qëllime argëtimi.
Pas një incidenti të pakëndshëm në Forumin e fundit të Zgjerimit 2026, disa prej tyre do të përkthejnë tekstet e këngëve, duke u përpjekur të kuptojnë se cila këngë është politikisht e pranueshme, cila jo dhe përse. Kjo mund të jetë detyra më e dobishme që i është dhënë këtë vit kujtdo që merret me procesin e zgjerimit të BE-së.
Gjatë fundjavës, një grup muzikor slloven ishte angazhuar për të argëtuar të ftuarit në Forum dhe kishte vendosur të interpretonte nga një këngë për secilin vend të grupit të zgjerimit. Për Kosovën, ata zgjodhën një këngë nacionaliste serbe. Ata luajtën vetëm melodinë, por në ekranin e madh u shfaq titulli në serbisht dhe kënga u prezantua si përfaqësuese e Kosovës.
Kushdo nga rajoni i njeh fjalët: Kosova si tokë e përjetshme dhe e shenjtë serbe, nga e cila nuk do të hiqet dorë kurrë. Kënga “Oj Kosovo, Kosovo” u shkrua në vitin 1989, e frymëzuar nga festimet e 600-vjetorit të Betejës së Kosovës. Për ata që pretendojnë se e njohin rajonin, ky përvjetor nuk ka nevojë për shpjegime shtesë: ishte momenti që kurorëzoi ngritjen politike të Sllobodan Millosheviçit. Dhe të gjithë në Bruksel duhet dhe është e domosdoshme ta dinë se çfarë ndodhi më pas.
Brenda pak orësh, një mbrëmje që synonte t’u ofronte të ftuarve mundësinë për t’u çlodhur përpara një dite të gjatë sesionesh diskutimi, u shndërrua në një incident. Zyrtarët e Kosovës, si nga qeveria, ashtu edhe nga opozita, protestuan. Të njëjtën gjë bënë edhe disa eurodeputetë.
Të nesërmen, kënga ishte tema kryesore e bisedave në korridoret ku u organizua Forumi i Zgjerimit 2026. Ajo u përmend edhe gjatë disa diskutimeve në panele. Komisionerja Marta Kos shprehu keqardhjen dhe kërkoi falje. Zyrtarët e Komisionit shpjeguan se grupi muzikor i kishte përzgjedhur vetë këngët, pa marrë miratimin paraprak të institucionit. Edhe drejtuesi i grupit ka kërkuar falje.
Ka një ironi në këtë mes. Grupi muzikor vinte nga Sllovenia, republika e parë që u shkëput nga Jugosllavia, dhe Sllovenia u largua për shkak të asaj që pasoi përvjetorin e vitit 1989. Sllovenët e kuptuan atëherë se ajo që po i bëhej Kosovës mund t’u ndodhte një ditë edhe atyre.
Ironikisht, mbrëmja titullohej “Meloditë e Unitetit”. Kënga, e cila shkaktoi pikërisht të kundërtën, prishi projektin kryesor të komisioneres për zgjerimin, e cila është vetë sllovene. Kos e nisi Forumin e Zgjerimit vitin e kaluar dhe dëshiron që ai të bëhet një aktivitet i përvitshëm, dita kur Brukseli feston idenë e një Bashkimi më të madh.
Unë besoj se Komisioni, kur thotë se kjo ishte një pakujdesi e vërtetë, një gabim i paqëllimshëm, është i sinqertë. Besoj gjithashtu se askush në “Berlaymont” nuk kishte si qëllim të ofendonte Prishtinën. Megjithatë, nëse një gabim i paqëllimshëm mund të shkaktojë një përplasje diplomatike brenda një mbrëmjeje, kjo tregon se sa pak duhet për të ndezur një zjarr në Ballkanin Perëndimor dhe sa pak dinë burokratët e sotëm për historinë e një rajoni, për të cilin thonë se një ditë do të jetë pjesë e familjes evropiane.
Gabime ndodhin. Por njerëzit që kaluan muaj të tërë duke organizuar këtë aktivitet paguhen mirë, me paratë e taksapaguesve evropianë, për të kontrolluar çdo detaj. Në një rajon ku, jo shumë kohë më parë, këngët shoqëronin tanket, lista e këngëve për një koncert kushtuar Ballkanit Perëndimor duhej të ishte një nga ato detaje që duhej kontrolluar.
Fakti që bëhet fjalë për para publike e bën edhe më të vështirë që kjo çështje të kalohet lehtë. Në janar të vitit 2026, u akorduan rreth 2.5 milionë euro për komunikimin, informimin dhe angazhimin në lidhje me zgjerimin e BE-së gjatë 24 muajve të ardhshëm. Kostoja e Forumit, i mbajtur më 15 dhe 16 nëntor, ende nuk është bërë publike, por do të habitesha nëse do të ishte më pak se një e katërta e kësaj shume. Për kaq shumë para, dikush mund të kishte pyetur se çfarë përfaqësonin të gjitha këngët.
Dhe këtu nuk mbaron gjithçka. Forumi është një aktivitet kushtuar zgjerimit, që bashkon aktorë të ndryshëm, ekspertë dhe aktivistë të shoqërisë civile nga vendet kandidate. Për të dytin vit radhazi, askush nga institucionet e Kosovës nuk ishte ftuar. Kosova nuk ishte në skenë. Ajo ishte e pranishme vetëm përmes një kënge serbe që pretendonte se territori i saj i përkiste Serbisë.
Një pengesë franceze për sezonin e zgjerimit?

Është për të ardhur keq, sepse kjo është periudha e vitit kur procesi i zgjerimit duhet të tingëllojë më mirë se kurrë. Në Bruksel, dy muajt e fundit të vitit i kushtohen gjithmonë procesit të zgjerimit.
Nëntori nis me paketën vjetore të zgjerimit të Komisionit Evropian, të shoqëruar me raportet për secilin vend. Dhjetori sjell Këshillin e Çështjeve të Përgjithshme, konferencat ndërqeveritare të organizuara në kohë përpara Krishtlindjeve dhe një samit me liderët e Ballkanit Perëndimor. Për pjesën më të madhe të dekadave të fundit, kjo ka qenë një rutinë: të njëjtat siguri çdo vit, të njëjtat data të synuara që shtyheshin për vitin pasardhës. Këtë vit, për herë të parë, datat kanë një domethënie konkrete, të paktën për një vend.
Më 4 nëntor, Komisioni njoftoi se negociatat e anëtarësimit me Malin e Zi mund të përmbyllen deri në fund të këtij viti dhe se traktati i anëtarësimit mund të nënshkruhet që në qershor të vitit 2027. Teksti i traktatit është në proces hartimi, ndërsa shtetet anëtare kanë miratuar paketën financiare për anëtarësimin e Malit të Zi. Ky do të ishte traktati i parë i anëtarësimit i nënshkruar që nga ai i Kroacisë në vitin 2011, një interval prej 15 vitesh – më i gjati në historinë e BE-së.
Por koha është delikate, për dy arsye.
Njëra prej tyre është Kroacia. Zagrebi ka paraqitur tetë kushte konkrete që Mali i Zi duhet të përmbushë përpara anëtarësimit. Kundërshtimet e tij lidhen me të kaluarën – sërish! – dhe datojnë që nga vitet 1990.
Tjetra është Franca. Një miratim i mundshëm për anëtarësimin e Malit të Zi në qershor të vitit 2027 do të vinte vetëm pak javë pas zgjedhjeve presidenciale franceze. Kushdo që të fitojë, do të trashëgojë një proces ratifikimi që kërkon ose një referendum, ose një shumicë prej tre të pestash të votave të hedhura në Kongres, ku të dyja dhomat e parlamentit mblidhen së bashku.
Në Francë, e cila sot është kaq e përçarë, asnjëra prej këtyre rrugëve nuk do të jetë e lehtë. Një referendum për Malin e Zi do të shndërrohej shumë shpejt në një referendum për gjithçka tjetër, përveç Malit të Zi. Në Samitin e Zgjerimit të Euroneës, kryeministri kroat Andrej Plenkoviç paralajmëroi se politika franceze mund të ndikojë shumë më tepër në procesin e zgjerimit nga sa mendohet aktualisht. Ai i uroi fat kujtdo që ka nevojë për miratimin e një referendumi francez dhe u kujtoi të pranishmëve vitin 2005, kur francezët votuan kundër Kushtetutës Evropiane për arsye që kishin pak të bënin me vetë kushtetutën.
“Miti” i stabilitetit rrëzohet

Raporti vjetor i Komisionit për Serbinë ishte dhurata e fundit që i bëri administratës së “të dashurit Aleksandër”. Në të evidentoheshin hapa pas në fushën e shtetit të së drejtës. Sipas dokumentit, Serbia e Aleksandër Vuçiçit është shkëputur përfundimisht nga fqinjët e saj më të përparuar dhe i është bashkuar “bllokut Turqi-Gjeorgji” të vendeve që po shënojnë hapa të vazhdueshëm prapa në demokraci.
Por, në kohën kur raporti u publikua, personi të cilit i drejtohej nuk ishte më në atë post. Më 25 tetor, serbët dolën në numër të madh në zgjedhje, në shifra që nuk ishin parë prej më shumë se dhjetë vjetësh, dhe Lista Studentore e opozitës fitoi shumicën absolute.
Për gati një dekadë e gjysmë, “i dashuri Aleksandër” ishte i preferuari i Brukselit në Ballkan. Ai përfaqësonte stabilitetin; ishte dikush me të cilin mund të bëje biznes. Në mëngjesin e 26 tetorit, ishte sikur askush të mos e kishte njohur ndonjëherë. Pothuajse të gjithë u distancuan prej tij menjëherë. Ai u kthye në një idhull të rrëzuar.
Ndryshe nga Opozita Demokratike e Serbisë, koalicioni i partive që u bashkuan për të rrëzuar Millosheviçin në vitin 2000, lëvizja studentore serbe nuk mori asnjëherë mbështetje të hapur nga Brukseli gjatë dy viteve të protestave.
Tani, të gjithë këtu po shprehen me fjalë të mira për diçka që nuk ka ndodhur kurrë më parë: një lëvizje pa emra dhe pa fytyra që fiton me një rezultat dërrmues.
Një nga figurat e lëvizjes studentore u përfshi në programin e Forumit të Zgjerimit 2026, në momentet e fundit, si folës kryesor. Programi i Forumit u përditësua vetëm pak orë përpara se ai të dilte në skenë, ndërsa publiku e duartrokiti në këmbë, përpara se ai të thoshte qoftë edhe një fjalë.
Vallëzimi i fundit i Malit të Zi si vend kandidat për në BE

Udhëheqësit e BE-së dhe të Ballkanit Perëndimor do të takohen në Bruksel më 25 nëntor. Me shumë gjasë, ky do të jetë takimi i fundit i nivelit të lartë ku Mali i Zi merr pjesë si vend kandidat. Nëse gjithçka shkon sipas planit, në samitin e ardhshëm BE-Ballkani Perëndimor, Mali i Zi do të jetë një vend në proces anëtarësimi, me statusin e vëzhguesit aktiv në BE.
Do të jetë interesante të shihet se kush do të vijë në samit nga Beogradi dhe në çfarë cilësie. Një kryeministër nga shumica e re, nëse qeveria formohet në kohë? Përfaqësues të përkohshëm të rendit të vjetër? Apo një tjetër karrige bosh, si dhjetorin e kaluar?
Pavarësisht se kush do të marrë pjesë apo do të mungojë, liderët e BE-së do të kenë kërkesa konkrete. Projektdeklarata që pritet të miratohet në samit thekson se nuk do të ketë kompromis për glorifikimin e kriminelëve të luftës, përafrimin me politikën e sanksioneve të BE-së dhe zbatimin e marrëveshjeve të arritura në dialogun me Kosovën, përfshirë rifillimin e bisedimeve.
Ndoshta dikush duhet të kontrollojë edhe muzikën për atë mbrëmje.
Nëse Brukseli dëshiron melodi uniteti në Ballkanin Perëndimor, duhet të fillojë duke mësuar simbolikën e teksteve të këngëve.
Gjeraqina Tuhina është gazetare në Bruksel.
Opinionet e shprehura janë vetëm ato të autores dhe jo domosdoshmërish pasqyrojnë pikëpamjet e BIRN.






