Presidentët e SHBA-së, Kinës dhe Rusisë u takuan të enjten për një takim trepalësh të paprecedentë, në kuadër të samitit të APEC-ut në Shenzhen. Takimi zgjati më shumë se një orë dhe Donald Trump, Xi Jinping dhe Vladimir Putin diskutuan për armët bërthamore, luftën në Ukrainë dhe sigurinë ndërkombëtare në përgjithësi.
Treshja kryeson tre fuqitë kryesore bërthamore të botës dhe vendimet e tyre kanë pasoja të gjera për sigurinë globale. Megjithatë, takimi i tyre në Kinë përfundoi pa një përparim të njoftuar ose një marrëveshje konkrete mbi çështjet kryesore. Ja pesë përfundime kryesore:
Trump e quajti takimin historik
Trump hapi bisedimet duke u thënë Xi dhe Putin se "ne po bëjmë vërtet histori". Ai i përshkroi SHBA-të, Kinën dhe Rusinë si "të pozicionuara në mënyrë unike" për të diskutuar reduktimin e rezervave të tyre bërthamore dhe uljen e rrezikut të përdorimit të armëve të tilla.
Ishte një shfaqje jashtëzakonisht e profilit të lartë e bashkëpunimit midis tre vendeve, marrëdhëniet e të cilave janë shënuar nga tensione të konsiderueshme, veçanërisht për shkak të Ukrainës, mosmarrëveshjeve tregtare dhe skandalit Nvidia.
Trump argumentoi gjithashtu se paqja nuk mund të arrihej duke refuzuar mundësitë për dialog. Ishte hera e parë që udhëheqësit e tre vendeve mbanin një samit trepalësh të këtij lloji.
Kontrolli i armëve bërthamore ishte një çështje qendrore
Bisedimet u zhvilluan në sfondin e marrëveshjes bërthamore "New Start" që skadon në shkurt. Traktati kufizon arsenalet e SHBA-së dhe Rusisë, duke i kufizuar secilës palë në 1,550 koka bërthamore strategjike të dislokuara.
Në shtator të vitit të kaluar, Putin propozoi ruajtjen vullnetare të këtyre kufijve për një vit tjetër, por Trump e hodhi poshtë këtë qasje, duke kërkuar në vend të kësaj një marrëveshje të re që do të përfshinte Kinën.
Në takimin e së enjtes, Xi bëri thirrje që të bëhen të gjitha përpjekjet për të parandaluar luftën bërthamore, dhe që armët bërthamore të "ndalohen plotësisht dhe të shkatërrohen plotësisht". Megjithatë, nuk u njoftua asnjë marrëveshje e re për kontrollin e armëve.
Ukraina u ngrit si çështje, pa ndonjë përparim
Putini u tha Trumpit dhe Xi-së se vendet e tyre kishin “shumë interesa të përbashkëta” kur bëhej fjalë për zgjidhjen e konflikteve, duke përmendur në mënyrë të qartë luftën në Ukrainë. Ai foli gjithashtu për përgjegjësinë e tyre të përbashkët për paqen dhe sigurinë ndërkombëtare.
Ashtu si Putin, edhe Trump mbërriti në takim mes përpjekjeve për të përballuar një luftë të nisur me zgjedhje, por që tashmë po shkon drejt dështimit. Konflikti i Iranit është bërë një sipërmarrje gjithnjë e më e pasigurt dhe e kushtueshme për SHBA-në, pa një fund të qartë në horizont, ndërsa pushtimi i plotë i Ukrainës nga Putini, tani në vitin e tij të pestë, vazhdon të shkaktojë një kosto të rëndë.
Takimi ofroi pak tregues të përparimit drejt përfundimit të luftës në Ukrainë, dhe Kievi nuk u përmend në deklaratën e përbashkët të paqes që pasoi.
Trump sulmoi Gjykatën Ndërkombëtare Penale
Trump e përshkroi gjykatën ndërkombëtare penale si “jashtë kontrollit”, duke kritikuar atë që ai e konsideron si tejkalim të kompetencave të gjykatës.
Vërejtjet e tij kanë një rëndësi të veçantë, duke pasur parasysh se Putin kërkohet nga GJPN-ja me akuza për krime lufte. Gjykata lëshoi një urdhër arresti për presidentin rus në mars 2023, duke e akuzuar atë për deportim dhe transferim të paligjshëm të fëmijëve ukrainas nga territoret e pushtuara në Rusi.
SHBA-ja dhe Kina nuk janë nënshkruese të statutit të Romës, traktatit ndërkombëtar që themeloi gjykatën, dhe nuk janë të detyruara nga një kërkesë që shtetet anëtare të zbatojnë urdhër-arrestet e saj.
U lëshua një 'deklaratë e përbashkët paqeje'
Një “deklaratë paqeje” e përbashkët e lëshuar pas takimit nga mediat shtetërore kineze dhe ruse bëri thirrje për reformimin e OKB-së, “në mënyrë që ajo të mund t’i përgjigjet më efektivisht sfidave globale”.
Në deklaratë thuhej se ndryshimet do të varionin nga rritja e furnizimit me karburant, deri te angazhimi në “dialog për të zvogëluar rreziqet bërthamore”.
SHBA-ja dhe Kina janë tashmë anëtare të përhershme të këshillit të sigurimit të OKB-së, secila me të drejta vetoje. Ato, dhe Rusia, kanë argumentuar për një rol më të madh për kombet nga Azia, Afrika dhe Amerika e Jugut.
Rusia ka kundërshtuar hapur kandidaturat e Gjermanisë dhe Japonisë për anëtarë të përhershëm të Këshillit të Sigurimit, duke argumentuar se vendet perëndimore dhe të NATO-s janë tashmë të mbipërfaqësuara dhe votojnë si një bllok i vetëm kundër interesave ruse.
Deklarata gjithashtu sulmoi GjPN-në, duke thënë se gjykata dhe organe të ngjashme "nuk duhet të abuzojnë me juridiksionin e tyre". Ajo theksoi pëlqimin e shtetit dhe respektin për imunitetin e zyrtarëve, gjë që mund të interpretohet si një sfidë ndaj bazës ligjore për urdhër-arrestin e GjPN-së për Putinin./ Guardian.
© SYRI.net