Lufta në Iran ka zënë një pjesë të konsiderueshme të bisedimeve në samitin e Shenzhenit. Fillimisht në takimin mes Donald Trump dhe Xi Jinping; më pas mes presidentit amerikan dhe Vladimir Putinit dhe, në fund, gjatë samitit trepalësh.
Sigurisht, nuk ka asnjë gjurmë të saj në komunikatën përfundimtare, por kjo thjesht sepse nuk u gjet as edhe një pikë e vetme e përbashkët që të mund të bëhej publike. Çështja do të diskutohet sërish në samitin e G20-s, i planifikuar për datat 14 dhe 15 dhjetor, në klubin e golfit të Trumpit në Miami.
Për momentin, mund të bëjmë një përmbledhje të situatës bazuar në informacione të mbledhura në mënyrë jozyrtare, edhe në Napoli, ku sot, të shtunën më 21 nëntor, përfundon takimi treditësh i “Med – Mediterranean Dialogues”, i organizuar nga ISPI (Instituti për Studime të Politikës Ndërkombëtare) dhe Ministria e Punëve të Jashtme. Në Pallatin Mbretëror, ku u zhvillua konferenca, morën pjesë disa delegacione nga vendet e Gjirit, përfshirë edhe atë të Katarit, vendi që, së bashku me Pakistanin dhe Egjiptin, po udhëheq ndërmjetësimin kryesor mes Teheranit dhe Uashingtonit.
Përfaqësuesit politikë të vendeve të Gjirit u kanë shpjeguar në mënyrë konfidenciale homologëve të tyre evropianë se u kanë përcjellë iranianëve një tjetër propozim amerikan. Projektmarrëveshja parashikon në thelb dy pika: rihapjen e Ngushticës së Hormuzit në këmbim të heqjes së sanksioneve. Sipas këshilltarëve të Shtëpisë së Bardhë, kjo marrëveshje duhet të mundësojë më pas rifillimin e negociatave për programin bërthamor të Iranit.
Dje, të premten më 20 nëntor, Trump u tha gazetarëve se “Irani dëshiron një marrëveshje që është e papranueshme për ne”. Në të vërtetë, sipas informacioneve, Teherani po përpiqet të fitojë kohë. Pas humbjes së rëndë elektorale që pësoi Partia Republikane dhe presidenti në zgjedhjet e ndërmjetme, iranianët, sipas diplomatëve të vendeve të ndryshme të Gjirit, “kanë rifituar besimin dhe fuqinë”. Ata mendojnë se kanë tashmë edhe më shumë fuqi negociuese përballë amerikanëve, veçanërisht sa i përket kontrollit të Ngushticës së Hormuzit.
Në Shenzhen, Trump dhe delegacioni i tij i gjerë, ku Sekretari i Shtetit Marco Rubio ishte veçanërisht aktiv, ushtruan presion ndaj Kinës që të bindë regjimin e Teheranit të rifillojë negociatat. Xi Jinping, megjithatë, nuk mori përsipër asnjë angazhim konkret dhe dosja u zhduk nga deklarata përfundimtare. Megjithatë, përpjekjet diplomatike mes Uashingtonit dhe Pekinit do të vazhdojnë gjatë javëve deri më 14 dhjetor, datë kur do të mbahet samiti i G20-s në Florida.
Megjithatë, mbizotëron pesimizmi. Si mes diplomatëve, ashtu edhe mes analistëve. Zërat që vijnë nga Gjiri Persik bëjnë të ditur se situata është si të jetosh nën hijen e një mali që mund të shembet nga çasti në çast.
Në një nga panelet më interesante të “Med Dialogues”, të moderuar nga Mariangela Zappia, ish-ambasadore në Uashington dhe aktualisht presidente e ISPI-t, disa ekspertë nuk e përjashtuan mundësinë e përshkallëzimit të konfliktit: një luftë e hapur mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara.
“Është një mundësi reale”, deklaruan William Wechester, nga Atlantic Council, një prej qendrave më të rëndësishme kërkimore në Uashington; Nomi Bar-Yaacov, nga Centre for Security Policy në Gjenevë; dhe Merissa Khurma, nga Amena Strategies (Jordani).
Tri këndvështrime gjeografikisht të largëta, por që arrijnë në të njëjtin përfundim.
Në fund, mbetet për t'u kuptuar se sa ndikim do të kenë presionet e Benjamin Netanyahut. Kryeministri izraelit, i cili sapo ka pësuar humbje në zgjedhje, telefonon çdo ditë Shtëpinë e Bardhë për ta bindur Trumpin të rifillojë bombardimet./Corriere








Komente
Komento