Vendosni fjalën kyçe....

Spiunët e Kinës vunë në shënjestër çipat e AI vite para skandalit të Nvidia-s


Agjencia kineze e spiunazhit ka zhvilluar një fushatë të fshehtë për të ndihmuar kompanitë e vendit të sigurojnë çipa të avancuar të inteligjencës artificiale dhe për të mbledhur informacione mbi këtë sektor, bëjnë të ditur zyrtarë.

Kur agjencia më e lartë kineze e spiunazhit përditësoi këtë vit përparësitë e saj, ajo shtoi një objektiv domethënës: kapërcimin e pengesave perëndimore ndaj teknologjive që Xi Jinping i konsideron thelbësore për ngritjen e Kinës.

Në qendër të kësaj përpjekjeje janë gjysmëpërçuesit e avancuar, të nevojshëm për fuqizimin e inteligjencës artificiale, përfshirë çipat që Shtetet e Bashkuara ua kanë ndaluar kompanive amerikane si Nvidia t’i eksportojnë në Kinë.

Kina duhet të “marrë masa të jashtëzakonshme për të intensifikuar përpjekjet për sigurimin e teknologjive bazë në sektorët me përparësi”, i tha zoti Xi Byrosë Politike, një këshill zyrtarësh të lartë, në janar, sipas tekstit zyrtar të fjalimit të tij. “Të zgjidhen sa më shpejt problemet që po pengojnë zhvillimin e industrive të së ardhmes.”

Agjencia e spiunazhit, Ministria e Sigurisë së Shtetit, ka pasur prej kohësh si mision eliminimin e kërcënimeve ndaj sundimit të Partisë Komuniste në Kinë. Tani, sipas disa zyrtarëve aktualë dhe ish-zyrtarëve të sigurisë dhe inteligjencës nga qeveri jashtë Kinës, në Azi, Shtetet e Bashkuara dhe Evropë, sigurimi i çipave të avancuar gjysmëpërçues dhe mbledhja e informacioneve për ta janë kthyer në përparësi të saj.

Mënyra se si agjencia kineze e spiunazhit po përpiqet të sigurojë çipa të avancuar dhe informacione rreth tyre është bërë një çështje qendrore në rastin e Alice Huang. Ajo është një biznesmene kineze, për të cilën zyrtarët amerikanë thonë se agjencia kineze po bashkëpunonte me të për të spiunuar Jensen Huang, drejtuesin ekzekutiv të gjigantit amerikan të çipave Nvidia. Këto akuza u raportuan fillimisht nga The New York Times.

Zonja Huang nuk u është përgjigjur kërkesave për koment, ndërsa Kina i ka hedhur poshtë akuzat për spiunazh, duke i cilësuar si “trillime të pastra”.

Fushata e agjencisë kineze të spiunazhit për sigurimin e çipave, detajet e së cilës nuk ishin raportuar më parë, ka vijuar prej të paktën dy vitesh, sipas zyrtarëve aktualë dhe ish-zyrtarëve. Ata folën në kushte anonimiteti për të diskutuar informacione të ndjeshme të inteligjencës.

Ndër elementet kryesore të kësaj fushate janë:

– Kreu i agjencisë së spiunazhit, Chen Yixin, i cili mban titullin ministër i Sigurisë së Shtetit, ka krijuar një grup pune që drejton këtë përpjekje dhe raporton drejtpërdrejt tek ai, thanë disa zyrtarë të huaj. Zoti Chen ka punuar nën drejtimin e zotit Xi që kur të dy ishin zyrtarë në provincën Zhejiang, në Kinën lindore, një nga vatrat kryesore të bumit teknologjik të Kinës.

– Grupit i është caktuar detyra të ndihmojë përpjekjet e Kinës për “kundërvënien ndaj bllokadës” – përpjekje për të kapërcyer kontrollet e eksporteve të vendosura nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e tyre.

– Fushata përfshin ndihmën ndaj kompanive kineze për të siguruar dhe kontrabanduar çipa të avancuar brenda Kinës.

– Sipas disa zyrtarëve të informuar mbi këtë fushatë, grupi mbledh gjithashtu informacione të inteligjencës për sektorin e gjysmëpërçuesve dhe zinxhirët e tij të furnizimit.

Në prill, zoti Chen bëri publike misionin e ri. “Të thellohet lufta kundër bllokadave dhe të çohet përpara në mënyrë gjithëpërfshirëse inovacioni në inteligjencën artificiale, zhvillimi i industrisë dhe aplikimet e saj”, shkroi zoti Chen në një revistë të Partisë Komuniste.

“Përqendrohuni në kapërcimin e pengesave që lidhen me teknologjitë kritike”, shkroi ai, duke kërkuar zgjidhjen e problemit të teknologjive që “nuk mund të sigurohen duke i kërkuar, blerë apo lutur për to”.

“Chen po i sinjalizon udhëheqjes së partisë dhe strukturave të tij se agjencia po e ngre konkurrencën në fushën e inteligjencës artificiale me SHBA-në në nivelin e një përparësie afatgjatë dhe madhore”, tha Alex Joske, drejtor menaxhues i sektorit të sigurisë në kompaninë konsulente Garnaut Global, i cili studion aparatin e sigurisë kineze. “Ai po u thotë oficerëve të tij të gjejnë më shumë mënyra për ta zhvilluar këtë përballje.”

Një strategji qendrore

Fushata e ministrisë është pjesë e një përpjekjeje më të gjerë të Partisë Komuniste në pushtet për të kapërcyer kufizimet e vendosura nga Perëndimi ndaj teknologjive kritike. Kina është e vendosur të ngushtojë diferencën me Shtetet e Bashkuara në kapacitetin informatik të nevojshëm për përparimin e inteligjencës artificiale.

Në nivelet më të larta, kjo përpjekje koordinohet nga Komisioni Qendror për Shkencën dhe Teknologjinë. Ky komision është një organ i fshehtë i Partisë Komuniste, të cilin zoti Xi e krijoi në vitin 2023. Kjo ndodhi jo shumë kohë pasi Departamenti Amerikan i Tregtisë, në fund të vitit 2022, nisi të ndalonte eksportet e drejtpërdrejta në Kinë të çipave të avancuar të Nvidia-s, për shkak të shqetësimit se këta çipa mund ta ndihmonin Pekinin të thyente sistemet amerikane të enkriptimit dhe të projektonte armë të reja.

Komisioni i Partisë renditet më lart se ministritë dhe drejtohet nga Ding Xuexiang, njëri prej vetëm shtatë anëtarëve të Komitetit të Përhershëm të Byrosë Politike të Partisë Komuniste, rrethit më të ngushtë të pushtetit.

“Fuqia kompjuterike është një tregues i rëndësishëm i fuqisë së përgjithshme kombëtare”, tha zoti Ding në maj, gjatë një vizite në objektet energjetike dhe kompjuterike në Pekin dhe në rajonet përreth, të cilat janë pjesë e një rrjeti kombëtar të planifikuar për përpunimin e të dhënave të inteligjencës artificiale, sipas Xinhua-s, agjencisë zyrtare të lajmeve të Kinës.

Zoti Xi e krijoi komisionin për të koordinuar më mirë shkencëtarët, institutet dhe laboratorët e vendit nëpër ministri, si dhe kompanitë, në funksion të përparësive kombëtare, siç është arritja e vetëmbështetjes teknologjike.

Komisioni përmendet rrallë në raportimet e mediave kineze; buxhetet dhe planet e tij nuk bëhen publike. Megjithatë, ai është kthyer në një motor të planeve të zotit Xi për epërsi teknologjike, tha Christopher K. Johnson, një ish-analist i Agjencisë Qendrore të Inteligjencës (CIA), i përqendruar te Kina. Drejtuesi i komisionit, zoti Ding, ka qenë prej kohësh një bashkëpunëtor i afërt i zotit Xi dhe është gjithashtu zëvendëskryeministër, përgjegjës për mbikëqyrjen e politikave në fushën e shkencës dhe teknologjisë.

“Lufta kundër bllokadës” e agjencisë së spiunazhit

Shërbimi kinez i spiunazhit dhe institucione të tjera qeveritare kanë ndjekur për dekada me radhë teknologjitë dhe kërkimet shkencore nga jashtë vendit, duke përdorur si metoda të ligjshme, ashtu edhe të paligjshme. Por nën drejtimin e zotit Xi, kjo përpjekje ka marrë një urgjencë më të madhe dhe është shoqëruar me më shumë koordinim në nivelet e larta, përfshirë edhe në fushën e inteligjencës artificiale, thanë disa ekspertë.

Gjatë gjithë këtij viti, zoti Chen, kreu i agjencisë, ka deklaruar vazhdimisht se “lufta kundër bllokadës” është një nga detyrat kryesore të Ministrisë së Sigurisë së Shtetit të Kinës.

“Disa vende po përdorin çdo mjet për t’i vënë Kinës një ‘lak mbytës’ në fushat e teknologjive kritike”, shkroi zoti Chen vitin e kaluar në një revistë të partisë. “Konkurrenca teknologjike mes fuqive të mëdha ka hyrë në fazën e saj më intensive, më të vështirë dhe më kritike të përballjes së drejtpërdrejtë.”

Ndërsa kompanitë amerikane dhe më pas ato kineze kanë zhvilluar modele gjithnjë e më të fuqishme të inteligjencës artificiale, zyrtarët në Pekin e kanë kuptuar gjithnjë e më shumë potencialin e IA-së për të kërcënuar pushtetin e tyre brenda dhe jashtë vendit, tha Gregory C. Allen, themelues dhe drejtues ekzekutiv i Decision Tree Research, një kompani e specializuar në inteligjencën artificiale dhe teknologji të tjera të avancuara.

Në shtator, vetë zoti Chen iu referua kompanive amerikane të teknologjisë dhe modeleve të tyre të inteligjencës artificiale – si Claude Mythos dhe GPT-5.5-Cyber – si shembuj të kërcënimeve të reja për sigurinë kibernetike, ndërsa përshkroi rreziqet që IA-ja paraqet për kontrollin e partisë mbi pushtetin.

“Udhëheqja e lartë e Kinës e kupton se inteligjenca artificiale është thelbësisht e rëndësishme nga pikëpamja strategjike dhe se udhëheqja në fushën e IA-së lidhet qartësisht me udhëheqjen në sektorin e gjysmëpërçuesve”, tha zoti Allen, një ish-zyrtar i lartë në Qendrën e Përbashkët të Inteligjencës Artificiale të Departamentit Amerikan të Mbrojtjes.

Zoti Chen u emërua ministër i Sigurisë së Shtetit në fund të vitit 2022 dhe, pak më shumë se një vit më vonë, ministria lëshoi një paralajmërim se inteligjenca artificiale “ka shumë gjasa që në të ardhmen e afërt të transformojë thellësisht peizazhin e sigurisë kombëtare”. Në vitin 2024, ministria deklaroi se oficerët e saj po shënonin suksese kundër përpjekjeve të “Shteteve të Bashkuara dhe vendeve të tjera perën

Roli i bizneseve dhe grupeve të tjera

Kina ka përdorur herë pas here organizata frontale ose studiues për të mbledhur informacione mbi teknologjitë e huaja të inteligjencës artificiale, tha zoti Joske, konsulenti.

“MSS-ja është shumë e prirur të përdorë biznese si mbulesë dhe është po aq e prirur të rekrutojë njerëz si burime informacioni, pa u treguar drejtpërdrejt se ata po punojnë për MSS-në”, tha ai.

Këto mbulesa mund të përfshijnë organizata që paraqiten si të përqendruara në kërkimin akademik. Në shtator, MI5, agjencia britanike e sigurisë, deklaroi se një institut kërkimor kinez, i lidhur me agjencinë kineze të spiunazhit, kishte përfshirë shkencëtarë britanikë në projekte kërkimore që, me sa duket pa dijeninë e tyre, “përmirësojnë drejtpërdrejt kapacitetet teknike të MSS-së për spiunazh”.

Kompani si ajo që themeloi Alice Huang, Megaspeed, konsiderohen një tjetër mjet i mundshëm për mbledhjen e informacioneve të inteligjencës.

Natyra e saktë e rolit të Alice Huang në përpjekjet e ministrisë për sigurimin e çipave mbetet e paqartë. Zyrtarët amerikanë thonë se zonja Huang, e cila kishte një lidhje jashtëmartesore me themeluesin e Nvidia-s, zotin Huang, i ka përcjellë Pekinit informacione për të. Qeveria amerikane po heton gjithashtu Megaspeed-in për kontrabandimin e paligjshëm të çipave të avancuar drejt Kinës.

Megaspeed, me seli në Singapor, bleu çipa Nvidia me vlerë miliarda dollarë dhe hyri në biznesin e ofrimit të kapaciteteve të avancuara kompjuterike për kompanitë kineze. Këto shërbime u kanë mundësuar bizneseve kineze të përdorin çipat Nvidia në qendra të dhënash jashtë vendit, duke anashkaluar rregullat amerikane që ndalojnë shitjen e drejtpërdrejtë të çipave më të avancuar të inteligjencës artificiale te kompanitë kineze.

Javën e kaluar, The Times raportoi gjithashtu se Megaspeed mund të ishte duke ndihmuar një laborator me lidhje me ushtrinë kineze, përmes Alibaba-s, gjigantit kinez të internetit. Alibaba është një klient dhe mbështetës financiar i Megaspeed-it. Furnizimi me çipa Nvidia për të mbështetur kërkimet e ushtrisë kineze do të përbënte shkelje të ligjit amerikan.

Një zëdhënëse e Alibaba-s deklaroi: “Çdo pretendim se Alibaba ofron shërbime për ushtrinë është i pabazuar. Marrëveshja e shërbimit të Alibaba Cloud ndalon rreptësisht përdorimin e produkteve dhe shërbimeve tona për çfarëdo qëllimi ushtarak.”

Në përpjekje për të trajtuar atë që shumëkush në Uashington e konsideron si një boshllëk ligjor, administrata Trump njoftoi të hënën se do të vijonte me një rregull të ri, që synon të pengojë Kinën të sigurojë akses në gjysmëpërçuesit e avancuar të Nvidia-s dhe kompanive të tjera amerikane përmes qendrave të të dhënave jashtë territorit kinez.

Kufizimi i ri do t’u kërkojë qendrave të të dhënave jashtë vendit të marrin një licencë qeveritare përpara se t’u ofrojnë “vëllime të konsiderueshme fuqie kompjuterike” kompanive me seli në vendet që përfshihen në një listë ku bëjnë pjesë Kina, Rusia dhe Irani. Rregulli do të hyjë në fuqi pas rreth 90 ditësh.

Ky kufizim mund ta bëjë edhe më urgjente përpjekjen e Kinës për të arritur vetëmbështetjen teknologjike, një objektiv që zoti Xi e ka paraqitur si një betejë për mbijetesë, duke iu referuar të kaluarës revolucionare të partisë.

“Ashtu si Ushtria e Kuqe gjatë Marshimit të Gjatë, edhe ne tani jemi në një Marshim të Ri të Gjatë”, u tha ai teknikëve gjatë një vizite muajin e kaluar në një qendër të inteligjencës artificiale që po ndërtohet në Kinën veriore. Ai iu referua marshimit rraskapitës të ndërmarrë nga trupat komuniste në vitet 1930, i cili konsolidoi udhëheqjen e Maos në revolucion. “Ju jeni një ushtri në përpjekjen për të arritur vetëmbështetjen teknologjike të avancuar.”

VINI RE: Ky material është pronësi intelektuale e NY Times